Thu hút đầu tư, vẫn tăng nội lực

*PV: Thưa đồng chí, muốn hội nhập và phát triển, với một nền kinh tế đang phát triển ở trình độ thấp như nước ta, rất cần thu hút các nguồn vốn, trong đó có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài. Nhìn một cách tổng quát, bức tranh vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài năm 2007 ra sao?

*TS Phan Hữu Thắng: Năm 2007 là một năm đặt dấu ấn đáng ghi nhớ trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, tổng vốn đầu tư FDI đạt 20,3 tỷ USD, là mức cao nhất từ trước tới nay, gấp đôi so với dự kiến ban đầu. Đạt được điều này là chủ yếu là nhờ sự phấn đấu, nỗ lực cải cách của Việt trong 20 năm đổi mới. Bên cạnh đó, việc trở thành thành viên của WTO cũng đã giúp Việt trở nên hấp dẫn và thuận lợi hơn trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua những cải cách nhanh và mạnh. Hơn nữa, Luật Đầu tư mới có hiệu lực từ cũng giúp phân cấp toàn diện hơn để các địa phương chủ động thu hút đầu tư nước ngoài. Chúng ta đã tiếp tục chứng minh với cộng đồng các nhà đầu tư quốc tế rằng Việt Nam không chỉ là “điểm đến an toàn” số một thế giới mà còn là một địa chỉ đầu tư hấp dẫn. Theo kết quả điều tra của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD),Việt Nam đang trở thành điểm hấp dẫn đầu tư thứ 6 chỉ sau Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ, Nga và Brazil.

PV: Đầu tư nước ngoài liên tục tăng là dấu hiệu đáng mừng nhưng có thể dẫn đến phát triển thiếu bền vững nếu không biết khai thác và phát huy nội lực?

*TS Phan Hữu Thắng: “Kỷ lục mới” đạt được đúng vào dịp tròn 20 năm thực hiện Luật Đầu tư nước ngoài khẳng định hướng đi đúng của nước ta trong thu hút đầu tư nước ngoài, đồng thời cũng giúp chúng ta biết nhìn nhận mình, bây giờ là lúc cần phải lựa chọn nhà đầu tư, chú ý hơn chất lượng vốn đầu tư chứ không phải là số lượng. Về vấn đề này, tôi xin được trích lời ông Martin Rama, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới, nhận xét: “Việt Nam đang đi đúng hướng trong thu hút đầu tư nhưng điều đáng mừng là lượng FDI so với tổng đầu tư toàn xã hội ngày càng nhỏ đi, trong khi nguồn đầu tư từ các doanh nghiệp tư nhân trong nước ngày càng lớn hơn. Điều này cho thấy nền kinh tế Việt đang giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài, chứng tỏ sự lạc quan của khu vực tư nhân trong nước.

Không thể thu hút đầu tư theo kiểu “phong trào”

* PV: Mức thu hút đầu tư nước ngoài kỷ lục 20,3 tỷ đô-la sẽ là một thách thức rất lớn cho chỉ tiêu năm 2008, khi mà chúng ta thường có một quan niệm: cái gì cũng phải “năm sau cao hơn năm trước” mới là tốt?

*TS Phan Hữu Thắng: Cách đây mấy năm, chúng ta thường đặt ra chỉ tiêu mỗi năm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vài ba tỷ đô-la đã là tốt. Nay có nhiều cơ hội hơn nhưng không nên quan niệm “năm sau cứ phải cao hơn năm trước” trong lĩnh vực này. Không nên nghĩ nếu năm 2008 thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thấp hơn 20 tỷ đô-la là không hoàn thành chỉ tiêu. Điều quan trọng là tiếp nhận nguồn vốn đầu tư sao cho hiệu quả chứ không nên tiếp nhận một cách “ồ ạt”. Với điều kiện cơ sở hạ tầng, nhân lực của nước ta hiện nay, tôi nghĩ rằng mỗi năm thu hút được khoảng 10 tỷ đô-la đã là tốt rồi, song nếu thu hút được cao đến 20, 25 tỷ đô-la thì phải có nhiều bài toán giải ngân để phát triển vững chắc. * PV: Nhìn lại 20 năm thực hiện Luật Đầu tư nước ngoài, xin đồng chí cho biết, trong dòng chảy vốn FDI vào nước ta, những lĩnh vực nào được tập trung nhiều nhất và hiệu quả nhất. Thời gian tới, trực tiếp là năm 2008 hướng thu hút đầu tư mũi nhọn sẽ ra sao ?

*TS Phan Hữu Thắng: Cơ cấu đầu tư thời gian qua nhìn chung là khả quan, tập trung vào các lĩnh vực kinh tế chủ chốt theo đúng định hướng lớn của Đảng, Nhà nước như: công nghiệp, xây dựng, điện tử, viễn thông và xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ công nghệ cao. Ngoài ra, các lĩnh vực dịch vụ, hiện đại hóa đô thị, phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất, chế biến nông lâm hải sản….cũng được các nhà đầu tư rất quan tâm và triển khai hiệu quả. Năm 2008 và những năm tới, hướng thu hút đầu tư vẫn theo những định hướng phát triển lớn song theo tôi, để tạo ra bước phát triển đột phá và vững chắc, cần tập trung vào ba hướng chính. Một là, tập trung thu hút đầu tư phát triển công nghệ cao, lấp đầy các khu công nghệ cao ở Hoà Lạc (Hà Tây) và thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, các dự án công nghệ cao mới vẫn có thể được ưu tiên, không nhất thiết cứ phải ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh mà có thể mở thêm các khu công nghệ cao ở các địa phương khác. Hai là, cần ưu tiên thu hút đầu tư vào cơ sở hạ tầng: cầu cống, đường sá, sân bay, bến cảng…Ba là, tiếp tục phát triển đầu tư vào các dịch vụ cộng đồng, y tế và dịch vụ khác…

PV: Sau hơn 20 năm đổi mới, khu vực nông nghiệp – nông thôn vẫn còn nhiều khó khăn, chậm phát triển, hướng thu hút đầu tư nước ngoài thời gian tới có quan tâm gì cho khu vực này?

*TS Phan Hữu Thắng: Tại diễn đàn Quốc hội kỳ họp vừa rồi, khi tôi lên phát biểu, tôi vẫn nhớ câu chất vấn của giáo sư Nguyễn Lân Dũng: “Tôi là đại biểu của nông dân. Xin hỏi tại sao vốn đầu tư chảy vào nhiều thế mà nông dân…chưa được gì?”. Nông nghiệp – nông thôn là vấn đề lớn đang đặt ra nhiều thách thức sau khi nước ta gia nhập WTO. Khu vực này cũng có rất nhiều vấn đề nóng đặt ra liên quan đến thu hút đầu tư nước ngoài như chuyện có nhiều dự án làm người nông dân mất đất, mất nghề. Tỷ lệ vốn đầu tư cho khu vực này khoảng 10% tổng vốn FDI cũng là thấp, cần phải hút dòng vốn chảy vào hơn nữa. Để giúp khu vực nông nghiệp – nông thôn được hưởng lợi từ đầu tư nước ngoài, cần thực hiện tốt nghị quyết 16 của Chính phủ, phát triển các khu công nghiệp phải đi đôi với giải quyết vấn đề việc làm, dạy nghề cho nông dân, tiếp nhận nông dân vào làm việc trong các nhà máy. Xây dựng nhiều vùng nông thôn thành các trung tâm dịch vụ, hướng nhiều dự án công nghiệp và công nghệ cao cho khu vực nông nghiệp, nông thôn…

Vốn FDI năm 2008: Trọng tâm sẽ là giải ngân.

PV: Có ý kiến cho rằng,việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài quá nhiều thời gian qua là một nguyên nhân dẫn đến một số biến động tiêu cực đối với vấn đề giá cả, thị trường chứng khoán trong nước?

*TS Phan Hữu Thắng: Hiểu như thế là không đúng! Vốn đầu tư FDI không đưa tiền trực tiếp vào trong nước, không có tiền mặt trôi nổi trên thị trường nên không có chuyện đầu tư trực tiếp nước ngoài làm giá cả leo thang. Đầu tư trực tiếp nước ngoài chỉ tác động giúp phát triển xuất khẩu.

PV: Mặc dù tổng vốn đầu tư nước ngoài rất lớn, nhưng việc giải ngân thời gian qua còn nhiều hạn chế liệu ảnh hưởng xấu đến hiệu quả đầu tư nên liệu chúng ta có nên quá lạc quan với con số 20,3 tỷ đô-la?

*TS Phan Hữu Thắng: Trong số 20,3 tỷ đô-la FDI năm 2007, mới chỉ khoảng 4,6 tỷ (chiếm 30%) được đưa vào thực hiện. Điều này cho thấy nhiệm vụ cho những năm tiếp theo của chúng ta là tập trung cho giải ngân FDI. Với số vốn thu hút FDI dự kiến cho năm 2008 đạt 15 tỷ USD, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có kế hoạch phấn đấu giải ngân 5,6- 6 tỷ USD.Chúng ta nhận thức rõ là giải ngân chậm sẽ làm cho các nhà đầu tư nản lòng, và dẫn đến từ chỗ tin tưởng mà gây cho họ hoài nghi về môi trường đầu tư của chúng ta. Do đó, chúng ta phải tạo điều kiện tốt nhất bằng những chính sách thích hợp để đồng vốn của các nhà đầu tư đi vào và phát triển. Để đón được dòng vốn mới, trước hết cần phải tiếp tục cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư và đặc biệt là phải “hấp thụ” hiệu quả những đồng vốn sẵn có. Một trong những nhiệm vụ trọng trách của năm 2008 mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tiến hành là tập trung rà soát các dự án hiện có, các dự án đang xem xét để tìm ra khó khăn và tháo gỡ cho nhà đầu tư. Cơ sở hạ tầng giao thông, sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, chậm trễ trong khâu giải phóng mặt bằng,… là những khó khăn được các nhà đầu tư lên tiếng tại nhiều diễn đàn cũng sẽ được tập trung giải quyết.

PV: Xin cảm ơn đồng chí!

NGUYỄN VĂN MINH (thực hiện)