Bãi nghêu của xã Thới Thuận (huyện Bình Đại- Bến Tre) nằm sát biển có diện tích 900ha chạy dài mép biển tới gần 10 cây số. Nghêu Thới Thuận khai thác từ thập niên 1990 của thế kỷ 20, được thị trường ưa chuộng từ hàng chục năm qua. Ngày , HTX Rạng Đông được thành lập để khai thác nghêu. Năm 1999, tổng doanh thu bãi nghêu này đạt gần 15 tỉ đồng/năm đến những năm 2006-2007, doanh thu tăng hơn gấp đôi, hơn 30 tỉ đồng, nuôi sống gần 2.000 hộ của Thới Thuận.

Trên một bãi khai thác nghêu (ảnh internet)

Một người dân khai thác nghêu ở đây cho biết: Một tháng khai thác bãi nghêu 2 lần (một lần từ 3 đến 5 ngày), mỗi ngày, ba mẹ con của chị cào khoảng 5-6 thùng nghêu (thùng 20kg; 1kg/11.000đ), thu nhập khoảng 200.000đ, sống tạm được. Dân cào-chập phần nhiều là phụ nữ, mỗi ngày ngâm mình hàng giờ liền dưới nước, ngầu đục của biển, da dẻ khô sạm, quắt queo. Cái sợ nhất của người bắt nghêu là gặp những con sâu lông; cá ngát. Vì lỡ dính sâu lông thì tay chân của người cào nghêu ngứa gãi cho rướm máu vẫn bị ngứa, còn lỡ bị cá ngát đâm thì chỗ bị đâm sưng tấy, ung mủ, gây bệnh...

Sau khi bán nghêu, HTX chia tiền cho xã viên theo đóng góp ngày công và sản lượng khai thác. Một người được nhận hơn 2,8 triệu đồng/năm, tính ra trung bình một hộ (4 nhân khẩu) được nhận 11,7 triệu đồng/năm. Hiện tại, HTX có 1.697 hộ dân nhận tiền ăn chia như vậy. Có khoảng 1.000 lao động thường xuyên trên bãi nghêu. Khi khai thác, người dân vùng này chỉ sử dụng bàn cào thủ công có lưỡi như lưỡi dao, có tay cầm để cào nghêu và bắt có chọn lọc để nghêu nhỏ phát triển. HTX có đội bảo vệ chuyên trách khoảng 50 người để bảo vệ bãi nghêu. HTX đưa ra nội quy (có họp dân thống nhất ý kiến) là cấm khai thác nghêu bằng phương tiện cơ giới (cào lớn, cào máy) ảnh hưởng môi trường sống tự nhiên của nghêu. Trong lúc thu hoạch nghêu, nếu ai tự ý mang nghêu về nhà (bất kể số lượng nhiều hay ít) nếu bị phát hiện sẽ bị HTX và chính quyền địa phương lập biên bản xử lý. Nhờ vậy, nhiều người có ý thức bảo vệ bãi nghêu này.

Lãi suất thu được qua mỗi vụ thu hoạch nghêu, HTX cũng dành để tham gia tích cực các hoạt động xã hội từ thiện tại địa phương, phát triển đồng vốn, tham gia các hoạt động phúc lợi công cộng và xóa đói giảm nghèo. Anh Lê Văn Quang, xã viên HTX nghêu Thới Thuận, cho biết: HTX trích quỹ giúp địa phương sửa chữa cầu đường; xây trường, nghĩa trang... Đặc biệt, chỉ tiêu hằng năm của HTX là cất 1 nhà tình nghĩa; 5 nhà tình thương. Năm 2007, HTX xây dựng các tụ điểm văn hóa cho các ấp của xã Thới Thuận.

Nông dân Thới Thuận gắn với đời nghêu tuy cực mà vui. Vui nhất là nghêu trúng mùa, trúng giá. Con nghêu đã nuôi sống họ từ bấy lâu nay nên người dân vùng này vừa khai thác, vừa bảo tồn để nghêu phát triển. Nghề cào nghêu ở Thới Thuận đã góp phần xóa đói giảm nghèo có hiệu quả sau từng mùa vụ. Hàng nghìn hộ dân nơi đây nếu không có nghề khai thác nghêu ven biển chắc chắn sẽ rơi vào cảnh thất nghiệp, không biết làm gì để sinh sống. Chính vì thế, huyện Bình Đại đang tạo mọi điều kiện để làng nghêu Thới Thuận cũng như những nơi khác phát triển, vừa khai thác được nguồn lợi chính đáng, vừa tăng sản phẩm hải sản cho xã hội, lại giải quyết khó khăn cho đời sống nhân dân. Vấn đề đặt ra là HTX chuyên khai thác nghêu phải củng cố, xây dựng, tạo và giúp vốn làm sao cho hiệu quả ngày càng cao. Bên cạnh việc quan tâm đến chính sách hợp lý, bảo vệ sức khỏe cho người làm nghề khai thác nghêu, một vấn đề không kém phần nan giải là khai thác nghêu phải gắn với bảo vệ môi trường ven biển, không làm cạn kiệt nguồn lợi hải sản, không xảy ra những tranh chấp phức tạp trên bãi nghêu.

MÃ GIANG