QĐND -  “Bóng ma nội chiến” là cụm từ được nhiều người nhắc đến trong những ngày gần đây khi nói về tình hình ở một số nước châu Phi. Từ Tuy-ni-di đến Ai Cập, từ Li-bi tới Cốt Đi-voa. Một châu Phi nóng bỏng, bất ổn đang trở thành tâm điểm thời sự diễn ra trong ngày 4-3.

Giải pháp cứu vãn tình thế ở Li-bi được Tổng thống Vê-nê-xu-ê-la đưa ra với đề xuất thành lập một ủy ban hòa bình gồm đại diện các nước khu vực Mỹ La-tinh, châu Âu và Trung Đông để tiến hành thương lượng về ổn định ở Li-bi, không được Mỹ và Pháp ủng hộ. Oa-sinh-tơn vẫn khăng khăng cho rằng, “ông Ca-đa-phi cần phải làm lợi cho đất nước mình, nhân dân mình thì không cần thành lập Ủy ban hòa giải quốc tế. Ông Ca-đa-phi cần phải từ chức và chấm dứt tấn công vào người biểu tình chống đối".

Nhiều người Li-bi rời khỏi quê hương sang các nước láng giềng lánh nạn. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, phía sau sự phản đối đó, điều mà Mỹ lo ngại là sự có mặt của các nước khu vực Mỹ La-tinh, trong đó có Vê-nê-xu-ê-la, trong thành phần đại diện của ủy ban hòa giải.  Thế nên, dù giải pháp trên có đem lại hiệu quả tích cực, thì Oa-sinh-tơn không dễ dàng chấp nhận. Không những thế, trong buổi họp báo nhân chuyến thăm của Tổng thống Mê-hi-cô Phê-líp Can-đê-rôn (Felipe Calderon), Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma không hề giấu giếm khả năng lập vùng cấm bay tại Li-bi, một giải pháp đang được Pháp, Anh ủng hộ, bất chấp sự phản đối của Đức, Trung Quốc, Nga và một số quốc gia khác.

Tuy nhiên, thiết lập vùng cấm bay không phải là phương án dễ thực hiện và được cộng đồng quốc tế ủng hộ. Đây không phải là lần đầu tiên Mỹ thiết lập vùng cấm bay đối với một quốc gia. Trong những năm 90 của thế kỷ trước, Mỹ đã thực hiện ở Xéc-bi-a. Lập vùng cấm bay tại Li-bi sẽ hạn chế sự tự do hành động của ông Ca-đa-phi và chính quyền Li-bi cũng gây áp lực lớn đối với ông. Cựu sĩ quan Mỹ, Đại úy Tôm Pắc-cơ, người đã từng tham gia đợt thiết lập lệnh cấm bay ở Xéc-bi-a thừa nhận rằng, để gây áp lực và vô hiệu hóa hành động của ông Ca-đa-phi thì Mỹ và các nước đồng minh cần một lực lượng máy bay lớn gồm máy bay chiến đấu đến máy bay do thám. Mặc dù Mỹ có hàng không mẫu hạm ở khu vực này nhưng cũng không đủ số quân để hoạt động 24/24 giờ.

Trong khi chủ đề “lập vùng cấm bay tại Li-bi” chưa được ngã ngũ, Tổng thống Nga Đmi-tri Mét-vê-đép (Dmitry Medvedev) đã cảnh báo Li-bi "đang bên bờ vực của một cuộc nội chiến".  Ngày 4-3, phe đối lập đã tổ chức tuần hành xuất phát từ các nhà thờ Hồi giáo yêu cầu nhà lãnh đạo Ca-đa-phi từ chức. Lực lượng ủng hộ nhà lãnh đạo Ca-đa-phi đã phải lập các trạm kiểm soát tại Tri-pô-li để ngăn ngừa các cuộc đụng độ không cần thiết. “Sức nóng” của cuộc biểu tình quy mô lớn trong ngày cuối tuần đã khiến nhiều người lo ngại một thảm họa có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

“Bóng ma nội chiến” không chỉ xuất hiện ở Li-bi mà ngay cả Cốt Đi-voa (Bờ Biển Ngà). Đó là lời cảnh báo do Hội đồng bảo an (HĐBA) LHQ đưa ra. Trong một tuyên bố của HĐBA, 15 ủy viên HĐBA lên án "sự đe dọa, gây khó khăn và những hành động bạo lực tùy tiện" của các lực lượng trung thành với nhà lãnh đạo La-răng Gba-bô (Laurent Gbagbo) ở Cốt Đi-voa chống lại các lực lượng của LHQ và dân thường. Tuyên bố nêu rõ: "HĐBA bày tỏ quan ngại về nguy cơ tái diễn cuộc nội chiến và thúc giục các bên kiềm chế tối đa để ngăn chặn các hành động kể trên". HĐBA cũng thúc giục phái bộ của LHQ sử dụng mọi biện pháp cần thiết để thực thi nhiệm vụ của mình, đặc biệt là để bảo vệ dân thường ở Cốt Đi-voa.

Kim Oanh