Là huyện mới được chia tách, Quang Bình (tỉnh Hà Giang) đang nỗ lực tìm hướng đi cho phát triển kinh tế. Tận dụng những thuận lợi do thiên nhiên ưu đãi, Quang Bình đang đẩy mạnh phát triển mô hình kinh tế trang trại và VAC. Các mô hình kinh tế này tuy mới hình thành ở huyện nhưng đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Tuy nhiên, hiệu quả mang lại chưa tương xứng với tiềm năng của nó.

Hướng đầu tư mới

Lần theo tờ giấy ghi địa chỉ những hộ gia đình làm giàu từ các mô hình này, chúng tôi nhận thấy tuy mới được chia tách, nền kinh tế vẫn đang ở “thời kỳ quá độ” nhưng người dân trong huyện đã biết tận dụng những lợi thế do thiên nhiên ưu đãi. Toàn huyện có 79.298ha đất tự nhiên, trong đó đất nông nghiệp là 11.304ha, đất lâm nghiệp 47.854ha. Điều kiện đất đai, khí hậu rất phù hợp để phát triển các mô hình kinh tế trang trại và VAC. Tận dụng lợi thế này, huyện đã thực hiện nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ, vận động nhân dân đầu tư xây dựng các mô hình theo hướng tập trung chuyên môn hóa, mang lại hiệu quả cao. Từ đó làm tiền đề thúc đẩy nền kinh tế của huyện phát triển. Từ chủ trương, định hướng đó, trong vài năm trở lại đây trên địa bàn huyện đã xuất hiện nhiều nông dân điển hình trong phong trào làm kinh tế giỏi.

Chúng tôi đến thăm mô hình kinh tế của gia đình ông Hoàng Thế Dương, thôn Chàng Sát (Yên Hà). Gia đình ông được đánh giá là hộ điển hình trong phong trào phát triển kinh tế của xã. Từ những mô hình và cách làm của ông, đến nay nhiều người dân trong thôn, trong xã đã học tập và làm theo. Trang trại của gia đình ông có diện tích 5,6ha, trong đó có 1,2ha rừng khoanh nuôi; 0,8ha ao cá; 1,5ha cây ăn quả; 0,6ha ruộng. Mỗi năm, trang trại xuất ra thị trường khoảng 10 tấn cam, 0,5 tấn cá… trừ chi phí, gia đình ông thu về 65 triệu đồng. Rời gia đình ông Dương, chúng tôi đến gia đình ông Nguyễn Đắc Hà, thôn Lủ Thượng, xã Tân Bắc. Gia đình ông Hà nhờ vườn cam, nương chè và chăn nuôi lợn, trâu đã thu nhập mỗi năm khoảng 80 triệu đồng… Ngoài ra còn nhiều hộ như Nguyễn Đình Trụ, thôn Tân Trang (Tân Trịnh), Hoàng Thị Huynh, thôn Xuân Tịnh (Xuân Giang) mỗi năm cũng thu nhập hàng chục triệu đồng. Các hộ làm kinh tế trang trại không chỉ nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho gia đình mình mà còn là điểm để người dân trong thôn, trong xã học tập, làm theo.

Từ những hộ đi tiên phong, đến nay toàn huyện có 475 hộ phát triển kinh tế theo mô hình kinh tế trang trại và VAC. Người nông dân trong huyện đã biết phát huy thế mạnh về đất đai, lợi thế vùng để tập trung phát triển các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao. Quy mô sản xuất của các hộ gia đình ngày càng mở rộng, diện tích canh tác của mỗi hộ bình quân đạt 2 - 5ha, nhiều hộ có quy mô hơn 5ha. Nhờ biết ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào sản xuất nên phần lớn các mô hình kinh tế đều mang lại hiệu quả cao. Các mô hình cho thu nhập ít nhất cũng đạt 20-30 triệu đồng/năm, thu nhập cao là từ 60 đến 90 triệu đồng/năm. Nhiều gia đình đã xây được nhà khang trang, mua sắm tiện nghi sinh hoạt đắt tiền. Việc phát triển kinh tế cũng mang lại hiệu quả xã hội lớn, góp phần giải quyết công ăn, việc làm cho lao động địa phương. Các mô hình kinh tế đã thu hút, giải quyết việc làm cho hơn 3.200 lao động với mức thu nhập bình quân 400 - 500 nghìn đồng/người/tháng. Trong đó, lao động có việc làm thường xuyên hơn 1.000 người. Tuy nhiên, do mới hình thành, mô hình kinh tế cũng bộc lộ những hạn chế cần phải khắc phục.

Tìm kiếm giải pháp phát triển

Có thể nói cùng những mặt đạt được, các mô hình kinh tế ở Quang Bình chưa thực sự phát triển, chưa tương xứng với tiềm năng của nó. Nguyên nhân từ nhiều phía nhưng ảnh hưởng nhất đến hiệu quả của các mô hình kinh tế là trình độ quản lý của các chủ trang trại. Mặc dù định hướng phát triển kinh tế theo quy mô trang trại nhưng nhiều người vẫn chưa nhận thức đúng, đầy đủ vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của mô hình này. Nhiều người vẫn suy nghĩ rất đơn giản: có vài héc-ta đất thì trồng cây cam, cây chè, đến ngày thì nó cho thu hoạch, mà chưa đầu tư hợp lý. Tư duy, cách làm vẫn mang nặng tính thuần nông. Hầu hết các chủ trang trại chưa qua đào tạo về quản lý kinh tế, kỹ thuật dẫn đến việc quản lý, điều hành hoạt động còn bộc lộ nhiều lúng túng, bị động, chưa hạch toán được chi phí, lỗ, lãi trong chu kỳ sản xuất. Cùng với nó là việc tiếp cận thông tin, tìm hiểu, nắm bắt thị trường cũng có hạn chế nên việc bán sản phẩm ra thị trường không đúng thời điểm gây thiệt hại lớn về kinh tế.

Ngay như vụ cam vừa rồi, nhiều chủ trang trại mất hàng chục triệu đồng do khôngnắm bắt được thông tin, diễn biến thị trường. Tính chuyên môn hóa và tính chất sản xuất hàng hóa chưa cao, tỷ lệ những cây, con có giá trị kinh tế còn ít và các hộ chưa có sự liên kết chặt chẽ với nhau. Sản xuất chưa gắn chặt với thị trường. Tuy mô hình mới hình thành trên địa bàn huyện nhưng đã xuất hiện tình trạng ứ đọng sản phẩm hoặc phải bán với giá thấp không đủ chi phí bỏ ra.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Hoàng Văn Nhu, Chủ tịch UBND huyện Quang Bình khẳng định: Phát triển kinh tế là mục tiêu Quang Bình đang theo đuổi. Tiêu chí đặt ra mỗi năm có thêm 10 - 15 hộ phát triển theo mô hình kinh tế trang trại và VAC để mỗi năm cho thu nhập từ 45 đến 50 triệu đồng trở lên, giải quyết việc làm cho từ 2.000 lao động trở lên. Huyện đang tích cực vận động các hộ tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất, tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Đặc biệt gắn chặt sản xuất với thị trường tiêu thụ sản phẩm. Trong các mô hình kinh tế phải xác định cơ cấu cây trồng hợp lý. Tổ chức tốt các khâu dịch vụ sản xuất- kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm theo phương châm tìm kiếm, mở rộng và ổn định thị trường tiêu thụ sản phẩm. Trong đó, huyện chú trọng đẩy mạnh hoạt động của các hội, đặc biệt là hội làm vườn, nâng cao trình độ quản lý, trình độ khoa học kỹ thuật cho người nông dân nói chung và các chủ trang trại nói riêng.

LÊ VIỆT DŨNG