QĐND - Hàng vạn người đã đến Mộc Châu tham quan du lịch nhưng chắc ít ai biết câu chuyện cách đây 55 năm (1956) về những chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ đầu tiên lên khai hoang, xây dựng mảnh đất này. Chính họ là những người đầu tiên xây dựng lên truyền thống vẻ vang của lực lượng quân đội xây dựng kinh tế.

Chuyện kể 55 năm trước…

Chúng tôi đến thị trấn Nông trường Mộc Châu (Sơn La) vào  một ngày hè cuối tháng 6. Tại đây, chúng tôi tìm gặp ông Lê Ngọc Chân, nguyên là chiến sĩ Trung đoàn 280, Sư đoàn 335 để nghe ông kể câu chuyện về 55 năm trước, khi đơn vị của ông được giao nhiệm vụ biến rừng hoang, núi thẳm thành nông trường, nhà máy… (Ông Chân sau này làm Bí thư Đảng ủy Xí nghiệp Liên hợp Mộc Châu).

Sản xuất sữa tại Nhà máy sữa Mộc Châu thuộc Công ty giống bò sữa Mộc Châu. Ảnh: Trọng Hải

Cuối năm 1955, ba trung đoàn quân Việt Nam tình nguyện ở Lào là 280, 673 và 83 được lệnh của Bộ Quốc phòng tập trung lại thành lập Sư đoàn 335 hành quân lên Mộc Châu bảo vệ biên giới. Đầu năm 1956, chiến sĩ Lê Ngọc Chân cùng các đồng đội hành quân bộ từ Đức Thọ (Hà Tĩnh) qua miền Tây Thanh Hóa, Hòa Bình để lên Mộc Châu. Phải mất một tháng trời hành quân, Sư đoàn 335 tới nơi và được giao nhiệm vụ bảo vệ biên giới, xây dựng quân đội chính quy, hiện đại, tham gia diễn tập chiến đấu cấp trung đoàn có sự  phối hợp các binh chủng. Trung đoàn 280 được chọn là đơn vị diễn tập mẫu, thao diễn bắn đạn thật cho toàn Quân khu tham quan đã được Nhà nước tặng huân chương và cờ thi đua…

Tháng 10-1957, thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về chuyển một số đơn vị quân đội tham gia xây dựng kinh tế, Quân khu Tây Bắc giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 280 chuyển  về thảo nguyên Mộc Châu với mục tiêu xây dựng nơi đây thành vùng giàu về kinh tế, mạnh về chính trị, vững về quốc phòng. Khi đó Trung đoàn trưởng Ngô Huân và Chính ủy Phi Triệu Hàm đã động viên cán bộ chiến sĩ, phổ biến thời gian kế hoạch và cấp cho mỗi cán bộ chiến sĩ 12kg gạo để lên đường làm nhiệm vụ. Tiếp đó, Nông trường quân đội 280 được thành lập trên cơ sở bộ máy và lực lượng của Trung đoàn 280.

Những ngày gian khó

Nhớ lại những buổi đầu ấy, ông Lê Ngọc Chân xúc động nói: “Hơn nửa thế kỷ trước, mảnh đất này hoang sơ, rừng rậm heo hút, âm u hoang lạnh, vượn hót chim kêu suốt ngày, thú rừng chạy lung tung khắp nơi… Những chiến sĩ chúng tôi đi bộ lên đây gần như với đôi bàn tay trắng, cuộc sống thiếu thốn đủ thứ, ngay cả lương thực để ăn cũng không có…”. Giữa thâm sơn, cùng cốc, các anh Bộ đội Cụ Hồ  lại căng mình để chiến thắng thiên nhiên khắc nghiệt, gây dựng sản xuất, từng bước ổn định đời sống…

Vào đúng thời điểm gian khó nhất ấy, tháng 5-1959, Bác Hồ lên Mộc Châu thăm nông trường và động viên cán bộ, chiến sĩ. Đó chính là động lực to lớn để bộ đội vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Tại đây Bác đã ghi tặng nông trường 16 chữ vàng: “Luôn luôn cố gắng, khắc phục khó khăn, tiến lên thật hăng, làm tròn nhiệm vụ”. Bác Hồ đã nói với cán bộ rằng: “Nông trường ít các đồng chí nữ quá” rồi Bác đọc câu thơ: “Công tư vẹn cả đôi bề - Xây dựng Xã hội chủ nghĩa liền kề phu quân”. Bác động viên cán bộ, chiến sĩ đưa cả vợ con, gia đình lên đây để an cư lạc nghiệp.

Sau chuyến thăm của Bác, Trung ương đã huy động hàng trăm lượt nữ thanh niên tình nguyện lên xây dựng nông trường…

Ngày 1-1-1961, hơn 1.700 cán bộ, chiến sĩ của Nông trường Quân đội 280 đã làm lễ “hạ sao”, chính thức chuyển ngành. Ai cũng trăn trở, day dứt vì không còn được đứng trong đội ngũ của cán bộ chiến sĩ trong quân đội nữa, nhưng trong dòng máu của họ vẫn là những sĩ quan, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Cũng từ đây, đơn vị đổi tên thành Nông trường quốc doanh Mộc Châu để chính thức đi vào hạch toán trong  sản xuất, kinh doanh… Tới năm 1965, năm đầu tiên nông trường kinh doanh có lãi, là bước khởi đầu cho chặng đường phát triển sau này đưa Mộc Châu trở thành một vùng cao nguyên kinh tế nông nghiệp trù phù bậc nhất của Tây Bắc…

Trải qua nhiều biến cố thăng trầm cùng đất nước, ông Lê Ngọc Chân tự hào với Mộc Châu tươi đẹp hôm nay có một phần không nhỏ công sức của những người cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 280-Sư đoàn 335 năm xưa gây dựng mảnh đất này. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, đã 4 thế hệ trong gia đình ông và nhiều đồng đội khác an cư tại Mộc Châu vẫn tiếp tục làm theo lời Bác dặn, cống hiến sức lực, trí tuệ, tâm huyết cho miền cao nguyên với bò, sữa, chè, ngô…

(còn nữa)

Hoàng Trường Giang