Thu hoạch tôm sú (ảnh Vnn)

Trong tháng 9 và tháng 10, giá tôm sú liên tục tăng cao, trung bình mỗi ki-lô-gam tăng từ 20.000 đến 30.000 đồng đã khiến cho người nuôi tôm ở đồng bằng sông Cửu Long khấp khởi mừng – lo. Mừng vì giá tôm tăng, bán tôm lứa này trả được phần nào nợ vay, hy vọng đến thời con tôm lên ngôi như cách đây 5-6 năm. Lo vì liệu giá tôm cao có ổn định, năm sau có lại rơi vào cảnh thất bát, tôm chết vì bệnh, vì ô nhiễm, gây nợ nần chồng chất.

5 năm trước, khi nuôi tôm… có lợi, thu lãi cao… đã trở thành “cơn bão”, phát triển nuôi tôm tự phát, theo phong trào nhanh chóng lan rộng, không chỉ riêng ở đồng bằng sông Cửu Long, mà còn ở các tỉnh ven biển miền Trung, miền Bắc. Các vùng ven biển bắt đầu “vuông tôm hóa”, nhà nhà, địa phương đua nhau chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp từ nuôi cá, trồng lúa sang nuôi tôm. Những ruộng lúa mượt mà xanh ngát dần được thay thế bằng các vuông tôm công nghiệp, bán công nghiệp, tự nhiên, xen canh tôm-lúa… Mỗi vùng một kiểu, mạnh mẽ đến mức các giải pháp bền vững của ngành chức năng, địa phương không theo kịp. Nuôi tôm vượt qua tầm kiểm soát, mạnh ai nấy nuôi, mạnh ai nấy bán… Hệ quả đã để lại nặng nề do cung vượt quá cầu, giá cả sụt giảm; nguồn nước ô nhiễm nghiêm trọng, tôm chết. Có người muốn quay lại trồng lúa, nuôi cá thì đã muộn, đất nhiễm mặn, ruộng thiếu nước; kinh phí lấp vuông tôm… quá lớn, kham không nổi để lại những đồng tôm “chết”.

Tôm sú tăng giá, đó là tín hiệu mừng cho người nuôi tôm, kinh tế vùng, nâng cao sản lượng xuất khẩu tôm của cả nước. Tuy nhiên, hệ quả “đắng” những năm trước ở các vùng nuôi tôm luôn đặt ra yêu cầu người nuôi tôm, ngành chức năng chú trọng các giải pháp bền vững: qui hoạch hợp lý; chuẩn bị tốt nguồn giống, nước, kỹ thuật, thị trường… Không chỉ thế, tôm sú được giá lại đang có những bất cập như các thương lái tranh nhau mua tôm nguyên liệu, đẩy giá tôm lên cao; tạo tâm lý “sốt” tôm ảo. Các chuyên gia kinh tế lý giải rằng, giá tôm tăng cao là do cuối vụ tôm, sản lượng sẽ giảm khi mùa nuôi tôm mới bắt đầu nên các nhà máy chế biến tranh thủ mua nguồn nguyên liệu để đảm bảo sản xuất. Sản lượng tôm đã giảm so với các năm trước vì nhiều người nuôi tôm từ bỏ nuôi tôm sau nhiều năm thất bại, nợ nần… Sự lý giải này phản ánh tình hình thị trường chung, nhất thời dựa vào diễn biến cung và cầu. Nếu ngộ nhận là tôm được giá, dễ bán, nông dân lại ào ạt tự phát nuôi tôm theo phong trào, cầm cố, vay nợ; đào ruộng lúa nuôi tôm để “đánh bạc” trên ruộng đồng của mình trong khi chưa tìm hiểu kỹ về các kỹ thuật nuôi tôm, kinh nghiệm, thị trường, chất lượng…

Bài học về tôm sẽ giúp cho các vùng, nông dân thận trọng khi chuyển trồng lúa sang nuôi tôm; đừng vì nhất thời giá tôm tăng, lại phát triển theo phong trào; tạo ra những vùng nuôi tôm không bền vững, người chăn nuôi chịu nhiều rủi ro.

Trung Kiên