QĐND - Thống kê mới đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy: Cùng với các mặt hàng bắt buộc phải nhập khẩu phục vụ sản xuất và tiêu dùng, nhiều mặt hàng trong nước đã sản xuất được cũng vẫn nhập khẩu với số lượng tăng ở mức báo động. Đặc biệt là việc nhập khẩu các mặt hàng cao cấp, xa xỉ từ đầu năm đến nay tăng nhanh, trong đó xe máy nguyên chiếc tăng 72,4% và ô tô nguyên chiếc tăng tới 79,5%.

Nhìn lại cán cân thương mại năm 2010, Việt Nam nhập khẩu 84 tỷ USD, trong khi xuất khẩu chỉ đạt khoảng 71,6 tỷ USD. Đáng lưu ý, góp vào lượng nhập siêu 12,4 tỷ USD, có đến 5,7 tỷ USD chi ra để nhập khẩu hàng xa xỉ như ô tô, điện thoại di động, rượu bia, mỹ phẩm, đồ trang sức và đá quý... Chưa kể, còn nhiều sản phẩm xa xỉ nhập khẩu theo đường xách tay hoặc theo nhiều con đường khác vào Việt Nam chưa được kiểm soát, thống kê. Nhập siêu lớn là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tỷ giá leo thang, lạm phát khó kiềm chế và ảnh hưởng đến việc ổn định kinh tế vĩ mô.

Xét ở góc độ kinh tế,  tiêu xài cũng kích thích sản xuất, tiêu dùng và góp phần tạo ra tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu  tiêu xài quá mức lao động tích lũy bản thân cũng như tích lũy của toàn bộ nền kinh tế thì là điều nguy hại. Sau nhiều năm phấn đấu, Việt Nam mới ra khỏi danh sách những nước có thu nhập thấp, nhưng hiện thu nhập bình quân của người dân Việt Nam vẫn còn thua xa với thu nhập bình quân của nhiều nước trên thế giới. Nghèo mà vẫn xài sang là điều khó chấp nhận.

Vẫn biết rằng, Nhà nước không thể cấm đoán người dân tiêu xài từ tiền túi của mình, hoặc cấm đoán việc nhập khẩu hàng hóa xa xỉ, nhưng Nhà nước có thể dùng công cụ để điều tiết, định hướng xu hướng tiêu dùng của người dân. Trên thực tế, các cơ quan chức năng của Nhà nước đã ban hành khá nhiều văn bản quy phạm pháp luật để định hướng  nguyên tắc kiểm soát nhập khẩu hàng hóa, vật tư thiết bị. Trong đó chủ động áp dụng các biện pháp hành chính và phi thuế quan đối với nhập khẩu hàng tiêu dùng xa xỉ, không thiết yếu hoặc những mặt hàng, vật tư trong nước đã sản xuất được. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này vẫn chưa được nghiêm túc.

Theo các chuyên gia kinh tế, để hạn chế việc nhập khẩu các mặt hàng xa xỉ, công cụ tốt nhất vẫn là chính sách thuế. Tuy nhiên, do Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) nên việc nâng mức thuế nhập khẩu cũng chỉ có giới hạn nhất định. Vì thế, khâu tuyên truyền để  làm thay đổi nhận thức và thói quen tiêu dùng của người dân đặc biệt quan trọng lúc này. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần xem xét, miễn giảm thuế, gia hạn thời gian nộp thuế nguyên liệu đầu vào nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu, nhất là với các mặt hàng trong nước còn thiếu nguyên liệu như: dệt may, thủy sản, da giày, dược phẩm…

Phú Thọ