Rau đắt lắm chú à!

Sau đợt mưa, lụt lịch sử kéo dài từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11, người dân Thủ đô Hà Nội và các tỉnh, thành phố phía Bắc lại phải hứng chịu một “cơn bão” giá rau quả. Trong khi giá thịt, cá có xu hướng hạ thì giá rau đang ở mức cao ngất ngưởng, có loại cao gấp 5 lần so với tháng trước. Cuối tuần mà ngồi với nhau xơi nồi lẩu thì rau củ còn đắt hơn cả thịt, cá. Do giá trong nước tăng cao, rau nhập lậu đã tràn vào Hà Nội. Vấn đề nhiều người quan tâm là chất lượng của loại rau nhập lậu như thế nào và đến bao giờ mới chấm dứt nghịch lý rau đắt hơn thịt, cá?

Ra chợ không dám mua... rau

Chợ Châu Long (Hà Nội) trước kia luôn đầy ắp rau xanh, vậy mà buổi sáng hôm qua (14-11), chúng tôi thấy trên các quầy hàng chỉ lèo tèo vài mớ rau muống, rau cải, rau cần… Bác Nguyễn Thị Mai, công nhân đã nghỉ hưu ở phường Trúc Bạch (quận Ba Đình, Hà Nội) tần ngần đứng cạnh quầy rau hỏi giá từng loại. Rau cải cúc bé tí tẹo có giá 6.000 đồng một mớ. Rau cần một mớ nhỏ có giá 10.000 đồng. Giá một mớ rau muống là 10.000 đồng. Bắp cải 15.000 đồng/kg, su hào 6.000 đồng/củ, cải thảo 20.000 đồng/kg...

Hỏi xong từng ấy thứ rau, bác Mai liền đi nhanh ra cổng chợ khiến cho người bán hàng nổi giận mang tờ báo ra “đốt vía”. Bác nói với tôi: “Nghe giá rau cao quá, tôi không dám mua nữa. Ai ngờ, rau còn đắt hơn cá. Tôi vừa mua mớ cá rô phi nhỏ này, chỉ có 14.000 đồng/kg”.

Không chỉ riêng chợ Châu Long mà hầu hết các chợ ở Hà Nội và các địa phương miền Bắc đều “sốt giá” rau xanh. Chị Nguyễn Bích Hồng, người đã có 18 năm bán rau ở chợ Kim Giang, quận Thanh Xuân, Hà Nội cho biết: So với thời điểm trước khi xảy ra mưa lũ, giá rau xanh tại chợ Kim Giang tăng bình quân khoảng 3 lần, có loại tăng đến 5 lần như rau thơm, hành hoa…

Cộng tác viên của Báo Quân đội nhân dân ở Nam Định chiều qua (14-11) thông báo: Từ đầu tháng 11 đến nay, hầu như sau mỗi ngày người nội trợ ở Nam Định lại phải mua rau xanh với một giá mới, đắt hơn. So với giá rau ở Hà Nội, giá rau tại Nam Định tuy rẻ hơn gần một nửa nhưng cũng tăng gấp khoảng 3 lần so với hồi tháng 10. Giá rau xanh tăng làm cho đời sống của nhân dân khó khăn thêm bởi lẽ “cơm không rau như ốm đau không thuốc”.

Rau ngoại “ngoài tầm kiểm soát”

Ngày 14-11, chúng tôi đi đến nhiều chợ của Hà Nội, hỏi mua rau Trung Quốc, tất cả những người bán hàng đều trả lời rằng, rau của họ đều là rau Việt Nam. Ban quản lý các chợ cũng khẳng định với chúng tôi rằng: Rau bán trong chợ đều là rau nội địa. Thế nhưng, khi ngỏ ý với một số người buôn bán hoa quả ở chợ Long Biên (Hà Nội) muốn được mua buôn rau Trung Quốc cho vợ bán ở chợ, tôi đã nhận được sự đồng ý, với điều kiện phải nhận hàng vào ban đêm hoặc lúc tờ mờ sáng. Tìm hiểu thêm, tôi được biết, từ nhiều ngày nay, rau Trung Quốc đã tràn vào thị trường Hà Nội. Đã có không ít người buôn hoa quả từ Trung Quốc chuyển hướng sang buôn rau và theo họ, buôn rau có lãi hơn buôn hoa quả.

Một người bán rau ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) thân cận với tôi cho biết: Rau Trung Quốc bán tại Hà Nội không khác gì so với rau của Việt Nam, cũng là rau cải ngọt, bắp cải, su hào, cải thảo… Có điều, trông nó có vẻ xanh hơn, non hơn rau của Việt Nam.

Đồng nghiệp của chúng tôi ở Lạng Sơn cho biết: Trong những ngày này, tại cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) hoạt động vận chuyển rau xanh vào Việt Nam rất nhộn nhịp. Từng đoàn xe cải tiến chở rau xanh nối đuôi nhau đi vào khu vực cửa khẩu. Từ đây, các loại rau xanh có nguồn gốc từ Trung Quốc tiếp tục được vận chuyển bằng xe bán tải hạng nhẹ vào nội địa Việt Nam. Tại nhiều nơi giáp biên giới Việt-Trung, rau của Trung Quốc cũng len lỏi vào Việt Nam mà chẳng thấy cơ quan nào kiểm soát, kiểm dịch. Rau của Trung Quốc nhập vào Việt Nam chủ yếu là bắp cải, cải thảo, cải xanh.

Một cán bộ của ngành Hải quan (xin được giấu tên) vừa đi công tác ở Lạng Sơn về, sáng hôm qua cũng khẳng định với chúng tôi: Hiện rau của Trung Quốc vào Việt Nam không được kiểm soát về chất lượng, dư lượng chất bảo vệ thực vật. Theo quy định, việc quản lý rau quả khi lưu thông là của ngành công thương, nhưng xét nghiệm rau có chất độc hại hay không lại thuộc chức năng của ngành nông nghiệp, khi người tiêu dùng chẳng may bị ngộ độc, trách nhiệm lại thuộc về cơ quan y tế. Chính vì sự chồng chéo chức năng này đã dẫn đến việc “bỏ trống trận địa rau nhập khẩu”. Điều đáng quan tâm hiện nay là tất cả loại hàng rau xanh đều được vận chuyển nhỏ lẻ khi qua cửa khẩu, theo quy định không phải khai báo hải quan và không phải tính thuế nhập khẩu. Nếu loại hàng hóa này có trọng lượng dưới một tấn/lượt vận chuyển thì Trạm kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu cũng không tiến hành kiểm dịch (coi đây là hàng hóa trao đổi của cư dân hai bên biên giới).

Theo đồng chí cán bộ Hải quan thì không thể ai dám chắc dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hay các chất hóa học dùng để bảo quản rau nhập qua biên giới không ảnh hưởng đến người tiêu dùng trong nước.

Bao giờ thị trường rau xanh mới bình ổn?

Theo đồng chí Phan Huy Thông, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), đợt mưa lớn kéo dài từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11-2008 đã gây thiệt hại rất nặng nề cho sản xuất nông nghiệp các tỉnh phía Bắc, đặc biệt đối với cây trồng vụ đông. Theo báo cáo sơ bộ từ các tỉnh, tổng diện tích cây trồng vụ đông 2008 bị ngập úng hơn 250 nghìn héc-ta, trong đó mất trắng hơn 180 nghìn héc-ta. Hầu hết diện tích trồng rau xanh của Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Nguyên đều bị thiệt hại nặng. Theo tính toán của Cục Trồng trọt, riêng số tiền cần để mua giống cho vụ đông là 280 tỷ đồng (ngô 180 tỷ, rau 100 tỷ) và khoảng 200 tỷ đồng khác để chuẩn bị giống cho vụ đông xuân. Cục Trồng trọt đã có công điện khẩn đề nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh tập trung chỉ đạo khắc phục hậu quả, nhưng phải đến cuối tháng này thì những lứa rau đầu tiên trồng sau mưa lũ mới cho thu hoạch.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, để hỗ trợ nông dân sản xuất rau cung cấp ngay cho nhân dân thành phố, ngày 12-11, Sở và Trung tâm khuyến nông thành phố đã triển khai hỗ trợ10 tấn hạt rau bao gồm hạt giống rau cho 22 huyện, quận vùng ngập lụt trên địa bàn Hà Nội. Thế nhưng, sáng 14-11, khi chúng tôi đến phường Long Biên (quận Long Biên), một trọng điểm trồng rau của Hà Nội thì những người nông dân ở đây cho biết, họ vẫn chưa nhận được hỗ trợ giống rau. Bà con nông dân mong muốn nếu thành phố và các cấp, các ngành có hỗ trợ về vốn, giống vật tư cho bà con nông dân thì cũng phải hỗ trợ ngay trong một vài ngày tới vì khung thời vụ cho rau màu vụ đông lúc này đã rất hạn hẹp.

Chiều qua (14-11), trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Nguyễn Trọng Tuân, Phó giám đốc siêu thị BigC Thăng Long cho biết: Từ đầu tháng 11 đến nay, siêu thị đã nỗ lực bảo đảm nguồn hàng rau tươi. Hiện tại rau xanh bán trong siêu thị BigC rẻ hơn so với giá bán tại các chợ ở Hà Nội. Các loại củ quả nhập từ trong miền Nam ra vẫn giữ nguyên giá bán, không tính phí vận chuyển. Trước việc khan hiếm nguồn cung, siêu thị này đã chủ động nhập khẩu một số loại rau từ các nước, trong đó có nhập rau cải thảo từ Trung Quốc, nhưng tất cả rau nhập khẩu đều được kiểm soát chặt chẽ.

Ông Tuấn hy vọng đến hết tháng này, thị trường rau xanh ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc sẽ trở lại bình thường vì “rau trồng sau mưa lũ sẽ cho thu hoạch lứa đầu”.

Theo ý kiến của nhiều người dân, chuyện mớ rau không phải là chuyện nhỏ trong đời sống của họ bởi hầu như ngày nào cũng phải ăn. Do vậy, rất mong các cơ quan chức năng của Nhà nước kiểm soát chặt chẽ về cả giá cả và chất lượng. Cần tạo điều kiện để người nông dân sản xuất nhanh rau xanh, bên cạnh đó cũng cần “lấp lỗ hổng” trong quản lý rau nhập khẩu.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ