Phôi thép nhập khẩu tại Lào Cai (ảnh minh họa)

Cho đến thời điểm này, Việt Nam vẫn chỉ tự túc được vào khoảng 50% số phôi để sản xuất thép, 50% còn lại phải nhập khẩu. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, từ đầu năm đến nay cả nước đã nhập khẩu gần 1,5 triệu tấn phôi thép. Thế nhưng có một nghịch lý là trong thời gian gần đây, các doanh nghiệp lại đi xuất khẩu một phần số phôi thép đã nhập này. Lý giải về chuyện “ngược đời” này, các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thép cho rằng phải xuất khẩu phôi để thu hồi vốn vì nhu cầu thép xây dựng trong nước giảm mạnh. Theo Hiệp hội thép Việt , lượng tồn phôi và thép còn lại chỉ đáp ứng cho sản xuất và nhu cầu thị trường trong một vài tháng tới. Nếu tình trạng xuất khẩu phôi thép vẫn tiếp tục kéo dài và các doanh nghiệp không có kế hoạch dự trữ nguồn nguyên liệu gối đầu thì nguy cơ thiếu nguyên liệu cho sản xuất các tháng cuối năm sẽ có thể xảy ra. Các doanh nghiệp sẽ phải mua phôi với giá cao hơn nhiều so với hiện nay.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hằng năm Việt Nam cần từ 7,5 đến 8 triệu tấn phân bón các loại, nhưng sản xuất trong nước mới đáp ứng khoảng một nửa, số còn lại phải nhập khẩu. Vậy mà theo báo cáo của ngành hải quan, từ đầu năm 2008 các doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu gần 100.000 tấn phân bón các loại, gây thiếu hụt và đẩy giá bán phân bón trong nước lên cao.

Cũng giải thích tương tự như các doanh nghiệp xuất khẩu ngược phôi thép, các doanh nghiệp xuất khẩu phân bón cho rằng, phải bán nhanh phân bón để thu hồi vốn trả ngân hàng trong khi giá phân bón trên thị trường thế giới tăng cao. Chắc chắn, đến cuối năm nay, các doanh nghiệp này lại phải nhập khẩu phân bón.

Việc xuất khẩu than của Việt đang đem lại nguồn ngoại tệ đáng kể. Thế nhưng, theo tính toán của các chuyên gia kinh tế, chỉ vào khoảng gần chục năm nữa thôi, rất có thể, Việt sẽ lại nhập khẩu than. Thêm một nghịch lý nữa là trong lúc chúng ta xuất khẩu than thì lại phải nhập khẩu điện từ nước bạn đã mua than của ta về chạy máy phát điện.

Còn nhớ chục năm về trước, khi rừng của chúng ta còn có trữ lượng gỗ dồi dào, đã có phong trào xuất khẩu gỗ tròn. Bây giờ, khi ngành chế biến gỗ phát triển, Việt lại phải nhập khẩu nguyên liệu gỗ về chế biến…

Không thể đổ hết lỗi cho các doanh nghiệp và nhiều doanh nghiệp xuất-nhập khẩu cũng đã biết được các nghịch lý nói trên. Tuy nhiên, vì “miếng cơm manh áo” trước mắt, các doanh nghiệp đã thiếu một tầm nhìn xa. Để giải quyết các nghịch lý này, các cơ quan chức năng của Nhà nước phải nghiên cứu, đề ra các cơ chế chính sách cụ thể để bảo vệ lợi ích chung của quốc gia.

PHÚ THỌ