Người tiêu dùng phải ý thức được vị trí của mình và phải tự bảo vệ mình (ảnh Vnn)

Cách đây hơn chục năm, từ khi Việt Nam bắt đầu làm công tác chuẩn bị gia nhập WTO, rất nhiều các vấn đề liên quan đến hội nhập nền kinh tế quốc tế đã được các cấp, các ngành, các địa phương chuẩn bị, từ sự hoàn thiện hệ thống pháp luật, đến việc xây dựng thị trường chứng khoán, đổi mới chính sách tài chính-tiền tệ, đào tạo nhân lực cho doanh nghiệp…Tuy nhiên, theo như nhận xét của bà Đinh Thị Mỹ Loan, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Thương mại thì có một đối tượng có vai trò hết sức quan trọng, nhưng chúng ta lại chưa có sự chuẩn bị kỹ càng, đó là người tiêu dùng.

Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan hiện nay điểm yếu nhất của người tiêu dùng Việt là chưa nhận thức đầy đủ về quyền và trách nhiệm của mình theo quy định của pháp luật. Người tiêu dùng Việt chưa có thói quen khiếu nại trực tiếp tới doanh nghiệp khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ không đảm bảo chất lượng hoặc không đúng như cam kết mà doanh nghiệp đã đề ra. Người tiêu dùng Việt cũng chưa biết bảo vệ quyền lợi của mình thông qua các tổ chức đại điện cho người tiêu dùng hoặc các cơ quan Nhà nước có liên quan để có sự tư vấn hoặc yêu cầu được bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Nếu người tiêu dùng không khắc phục được những điểm yếu kể trên thì họ sẽ là người chịu thiệt hại đầu tiên bởi họ phải sử dụng những hàng hóa với chất lượng thấp nhưng giá cao. Mặt khác, khi người tiêu dùng không có thói quen khiếu nại tới các doanh nghiệp về những sản phẩm kém chất lượng, sẽ khiến doanh nghiệp mất đi động lực để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và có trách nhiệm đến cùng đối với sản phẩm, hạn chế năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Khi Việt là thành viên chính thức của WTO, bên cạnh những lợi ích to lớn mà chúng ta sẽ đạt được, thị trường sẽ có những phức tạp và biến động mới. Thương mại điện tử phát triển, nếu không có những cơ sở pháp lý cần thiết và người tiêu dùng không thận trọng thì rất có thể sẽ bị lừa. Mới đây rất nhiều người đã trắng tay vì buôn bán qua mạng internet. Người Việt lại không có thói quen mua bán kèm theo hóa đơn, vì thế nếu chẳng may hàng hóa bị hỏng hóc thì chẳng biết kiện ai.

Pháp lệnh về quyền lợi người tiêu dùng dù đã được ban hành cách đây gần 8 năm, nhưng theo nhận xét của một số chuyên gia, nó vẫn chưa thể đi vào cuộc sống mặc dù đã có Nghị định hướng dẫn thi hành vào năm 2001. Theo Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng, Pháp lệnh trên cũng như Nghị định hướng dẫn thi hành quá chung chung, mang tính nguyên tắc. Một vài quy định khác lại rải rác ở một số luật liên quan như Luật Dân sự, Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh… Với một trường hợp cụ thể như việc nhà sản xuất không bảo hành sản phẩm thì không biết phải xử theo luật nào. Theo các chuyên gia pháp luật và kinh tế, để bảo vệ được lợi ích của người tiêu dùng khi chúng ta đã trở thành thành viên chính của WTO, cần phải xây dựng Luật bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng mới đây đã có khuyến cáo, gia nhập WTO người tiêu dùng phải ý thức được vị trí của mình và phải tự bảo vệ mình.

HẢI HÀ