Ảnh kèm bài: Hoạt động giao dịch tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt . Ảnh: Kiều Linh

Lần đầu tiên trong nhiều tháng qua, giá đô-la Mỹ tại “chợ đen” đã xuống dưới ngưỡng 19.000 đồng/USD, chỉ số chứng khoán VN-Index vượt ngưỡng 520 điểm, lãi suất cho vay của các ngân hàng có xu hướng giảm… Đó chỉ là những nét chấm phá, nhưng cũng đủ cơ sở để khẳng định bức tranh của thị trường tài chính tiền tệ Việt ngày hôm qua (15-4) tươi sáng hơn sau khi Ngân hàng Nhà nước Việt cho phép bỏ trần lãi suất, thực hiện lãi suất thỏa thuận.

 Khởi động giảm lãi suất cho vay

Chiều qua (15-4), trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân , Đại tá Lê Công, Tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB) cho rằng, Thông tư số 12/2010/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 14-4-2010 hướng dẫn tổ chức tín dụng cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng theo lãi suất thỏa thuận là rất kịp thời và cần thiết lúc này. Việc cho phép áp dụng lãi suất thỏa thuận đối với khoản vay ngắn hạn sẽ giúp thị trường cho vay minh bạch hơn, chấm dứt tình trạng bất hợp lý về cào bằng lãi suất, nhưng lại thu phí dịch vụ tín dụng của ngân hàng đối với doanh nghiệp. Theo Thông tư này, quan hệ bên vay và bên cho vay là thuận mua vừa bán. Hai bên có thể thỏa thuận lãi suất theo từng đợt giải ngân, thời hạn vay.

Đại tá Lê Công dự báo, thị trường tài chính tiền tệ sẽ ổn định, minh bạch hơn, lãi suất cho vay sẽ giảm dần, phù hợp với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Chính phủ.

Trong ngày hôm qua (15-4), các ngân hàng chưa đưa ra mức lãi suất cho vay giảm hơn, nhưng lãnh đạo các ngân hàng đều thể hiện quyết tâm sẽ hạ dần lãi suất cho vay xuống. Trước đó, tại cuộc họp triển khai quy chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận (do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam triệu tập ngày 14-4 tại Hà Nội), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã khuyến khích các ngân hàng nên áp dụng mức lãi suất huy động tối đa 11,5%/năm, cho vay  từ 14 đến 14,5%/năm.

Theo ý kiến của một số doanh nghiệp, cơ chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận sẽ tránh được các

khoản gọi là “thu phí” của ngân hàng, tránh khoản “lo lót cửa sau”. Giờ đây, các ngân hàng phải nói thật về mức lãi suất, nếu lãi suất quá cao, người vay sẽ chuyển sang ngân hàng khác. Sự cạnh tranh này tất yếu sẽ dẫn đến lãi suất cho vay giảm.

Lãi suất huy động vốn vẫn tiếp tục tăng

Trái chiều với lãi suất cho vay, sau khi Thông tư 12 có hiệu lực thi hành, một số ngân hàng vẫn có thông báo tăng lãi suất huy động vốn. Cuối chiều 14-4, Ngân hàng Việt Á (VietABank), cho biết: Từ ngày 14-4, ngân hàng này tiếp tục tăng lãi suất tiền gửi tiết kiệm  bằng đồng Việt Nam (VND) cho nhiều kỳ hạn gửi tiền. Với hình thức lãnh lãi cuối kỳ, lãi suất trong lần điều chỉnh này tăng trung bình từ 0,51% đến  1,31%/năm.

Trong ngày 14 và 15-4, một số tổ chức tín dụng như Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín… cũng đã công bố lãi suất huy động mới, tối đa dưới 12%/năm. Điểm khác là lãi suất có cao có thấp, không còn gửi ngắn hay dài cùng mức lãi suất, thậm chí nhiều tổ chức tín dụng cũng bỏ khuyến mãi, thưởng lãi suất.

Theo ý kiến của một số chuyên gia tài chính tiền tệ thì so với trần lãi suất huy động 10,5%/năm trước đây thì mức lãi suất công bố ngày 14 và 15-4 của các tổ chức tín dụng  không có nhiều thay đổi, chỉ là hợp thức hóa các khoản mà trước đây ngân hàng trả dưới hình thức thưởng, khuyến mãi. Vào thời điểm này các ngân hàng chưa thể giảm lãi suất huy động mà cần có thời gian, khoảng từ 2 đến 3 tháng nữa.

Nhằm hạn chế chuyển dịch tiền gửi giữa các tổ chức tín dụng và không gây xáo trộn thị trường tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa có văn bản đề nghị Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp giữa các thành viên trong việc áp dụng lãi suất huy động bằng đồng Việt Nam đối với trường hợp người gửi tiền (tổ chức, cá nhân) rút tiền gửi trước hạn. Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước các tỉnh, thành phố nhận được yêu cầu phải triển khai và thường xuyên theo dõi, giám sát các tổ chức tín dụng trên địa bàn trong việc thực hiện cho vay thỏa thuận, bảo đảm ổn định thị trường tiền tệ. Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức và phối hợp giữa các thành viên trong việc ấn định và niêm yết lãi suất huy động, cho vay bằng VND theo hướng ổn định, giảm dần, hài hòa lợi ích giữa người gửi tiền-tổ chức tín dụng-khách hàng vay.

Thị trường có tín hiệu tích cực nhưng vẫn còn vướng mắc

Hôm qua (15-4), lần đầu tiên trong vòng nhiều tháng, niêm yết mua đô-la Mỹ trên thị trường “chợ đen” đã lùi sâu dưới mức 19.000 đồng. Giá USD của các ngân hàng thương mại cũng có mức giảm khá mạnh. Vietcombank  niêm yết mua, bán USD ở mức 18.970-19.020 đồng, hạ 40 đồng so với ngày 13-4. Eximbank còn để giá thấp hơn, mua bán ở mức 18.950-19.010 đồng/USD. Tại ngân hàng ACB, giá bán mỗi USD chỉ còn 19.000 đồng. Trong khi đó, giá bán vàng vẫn giữ nguyên ở quanh 26,49 triệu đồng/lượng từ ngày 14-4.

Thị trường chứng khoán Việt  trong ngày hôm qua đầy hứng khởi. Kết thúc giao dich, chỉ số VN-Index dừng ở mức 521,49 điểm (tăng 5,28 điểm). Khối lượng giao dịch trên sàn đạt 53,7 triệu đơn vị, tương đương giá trị 2.023,25 tỷ đồng. Tại sàn Hà Nội, HNX-Index đóng cửa ở mức 171,86 điểm, sau khi tăng 2,8 điểm trong phiên. Khối lượng giao dịch qua sàn tiếp tục được giữ ở mức cao với hơn 47,18 triệu đơn vị, tương ứng 1.625,81 tỉ đồng.

Có thể nói thị trường tài chính tiền tệ ngày hôm qua đã có những tín hiệu tích cực do tác động của việc triển khai lãi suất thỏa thuận. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn một số  vấn đề vướng mắc, cần tháo gỡ.

Trao đổi với chúng tôi, đại diện một số doanh nghiệp băn khoăn đối với những khoản vay ngắn hạn cũ với lãi suất 12%/năm, phí dịch vụ 4%/hạn mức tín dụng mà ngân hàng cấp cho doanh nghiệp thì ngân hàng sẽ xử lý như thế nào? Các ngân hàng huy động vốn và cho vay với lãi suất quá cao có bị “thổi còi” không ? Với các tổ chức tín dụng không niêm yết công khai lãi suất cho vay thì chế tài xử phạt ra sao?.

Có thể coi tín dụng ngân hàng là máu nuôi dưỡng nền kinh tế và nền kinh tế chỉ có thể phát triển một khi tín dụng tăng trưởng ổn định, hài hòa với mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước. Vì vậy, chính sách tài chính tiền tệ cần phải được xem xét một cách thận trọng và kiểm soát gắt gao. Việc triển khai thỏa thuận lãi suất cũng cần được đánh giá từ thực tiễn để có sự điều chỉnh phù hợp.

Đỗ Phú Thọ