Gói giải pháp kích cầu vĩ mô của Chính phủ đang được tích cực triển khai. Nhiều doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, chế biến, thương mại đã hồ hởi đón nhận những khoản vốn vay hỗ trợ 4% lãi suất. Tuy nhiên, trong khu vực nông nghiệp, nông thôn, mà cụ thể hơn là các cơ sở kinh tế tư nhân, hợp tác xã, làng nghề, tổ sản xuất thủ công, hộ gia đình... vẫn đang đợi giải ngân!

Thủ tục vay vốn còn phiền hà

Gặp chúng tôi, anh Cao Thế Liệu, đội 3, thôn Hành Cung, xã Ninh Thắng, huyện Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) cho biết:

- Gia đình tôi có cửa hàng sản xuất các mặt hàng cơ khí phục vụ nông nghiệp và đồ gia dụng. Những năm trước, tôi từng vay vốn, nhưng nhiều nhất là được 5 triệu đồng, chủ yếu theo chương trình lồng ghép vốn vay các tổ chức đoàn thể xã hội... Đầu năm nay, tôi chủ động ra ngân hàng, đề nghị vay với số tiền lớn hơn để mở rộng sản xuất, tạo cơ hội bứt phá. Các nhân viên ngân hàng hứa sẽ vào thẩm định, tiến hành làm thủ tục cho vay, nhưng đợi mãi chẳng thấy đâu...

Năm 2009, tỉnh An Giang hỗ trợ 70% lãi suất cho các HTX, tổ hợp tác và chủ trang trại mua máy nông nghiệp. Ảnh: TTXVN

Gia đình anh Liệu có nhà xưởng, đất đai, máy móc, phương tiện sản xuất… Theo anh, như thế là “thừa” khả năng để thế chấp với số tiền lớn. Vậy mà, không hiểu sao việc vay vốn vẫn rất khó khăn. Anh cũng chẳng hiểu gia đình mình có thuộc đối tượng được vay vốn ưu đãi hay không?

Cũng chung tâm trạng trên, bà Phạm Thị Cúc, giám đốc Công ty Cổ phần T và B (có trụ sở tại xã Khánh Cư, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình), bộc bạch: Doanh nghiệp có 16 cổ đông, gồm những thương binh, bệnh binh từng chiến đấu ở Trường Sơn. Các thành viên phải tự bỏ vốn đầu tư sản xuất, chế biến nấm ăn và nấm dược liệu, giải quyết việc làm ổn định cho khoảng 30 lao động và bao tiêu sản phẩm cho hơn 100 hộ gia đình. Nay, muốn mở rộng quy mô sản xuất nhưng không có vốn. Nhiều năm qua, doanh nghiệp cũng không vay được vốn ngân hàng nên lúc nào cũng trong tình trạng “khát” vốn.

Vẫn theo bà Cúc, mặc dù doanh nghiệp đã được địa phương cho thuê hơn 4.200 mét vuông đất, với thời hạn là 50 năm, để sản xuất kinh doanh, khi đi vay, ngân hàng yêu cầu phải có bìa đỏ... “Đây thực sự là câu hỏi khó với một doanh nghiệp phải đi thuê đất! Chỉ cần vay được khoảng 500 triệu đồng, chúng tôi sẽ giải quyết việc làm ổn định cho 50 lao động và đủ khả năng bao tiêu sản phẩm cho khoảng 200 gia đình tại địa phương” - Bà Cúc khẳng định.

Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Quốc Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết: Từ giữa năm 2008 đến nay, do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ sản xuất, hộ gia đình… khu vực làng nghề lâm vào tình trạng rất khó khăn. Hiện có 60% doanh nghiệp làng nghề đang cầm cự, 20% hoạt động thoi thóp... Tính đến tháng 3-2009, đã có 9 làng nghề phá sản, 214 làng nghề sản xuất cầm chừng, khoảng hơn 2.100 hộ kinh doanh phá sản. Hai nguyên nhân chính là thị trường bị thu hẹp và thiếu vốn sản xuất kinh doanh.

Vì sao dòng vốn ngân hàng chảy một cách khá “nhỏ giọt” vào khu vực nông nghiệp, nông thôn? Lãnh đạo một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến nông sản luận giải một cách hài hước: Dường như, các ngân hàng đã quá chú tâm vào việc bảo toàn nguồn vốn, coi đó là mục tiêu số một. Còn góp phần giúp nông dân phát triển kinh tế - xã hội chỉ là mục tiêu số hai! Có lẽ, vì sợ rủi ro, muốn nắm chắc “đằng chuôi” mà họ thường quan tâm đến tài sản thế chấp. Tôi nghĩ, ngân hàng không thể hoạt động giống như cách thức của một hiệu… cầm đồ!

Khai thông dòng vốn kích cầu

Cuộc hội thảo “hỗ trợ lãi suất cho các tổ chức, cá nhân vay vốn ngân hàng để sản xuất kinh doanh theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ” được tổ chức mới đây đã thực sự trở thành một phiên chất vấn giữa “người đi vay” và “người cho vay”.

Bà Nguyễn Thị Hiền Lương, giám đốc một doanh nghiệp mây tre đan (có trụ sở tại huyện Thường Tín-Hà Nội) nêu ý kiến: Các doanh nghiệp làng nghề rất khó tiếp cận vốn vay do thủ tục phiền hà. Ngân hàng yêu cầu phải có hóa đơn đỏ mua vật tư “đầu vào”, nhưng nguồn cung ứng các mặt hàng này lại chủ yếu của nông dân, họ lấy đâu ra hóa đơn đỏ?

Ông Đỗ Quang Minh, Trưởng phòng Tín dụng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho biết:

- Đúng là vướng mắc lớn nhất hiện nay đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn là quy trình, thủ tục cho vay. Chúng tôi đang tiến hành khảo sát, xây dựng đề án trình Chính phủ cho phép tổ chức, cá nhân vay với số lượng lớn hơn mà không cần thế chấp. Tuy nhiên, để làm được điều này, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải lập đề án sản xuất kinh doanh một cách khoa học, khả thi. Đối với các doanh nghiệp thu mua nguyên liệu của nông dân, không cần phải xuất trình hóa đơn tài chính vẫn có thể được vay vốn. Chúng tôi sẽ kiểm tra và rút kinh nghiệm việc này.

Có ý kiến phản ánh khi ra ngân hàng vay vốn kích cầu, bị nhân viên trả lời là… hết tiền! Lại có người băn khoăn không biết “thực hư” chuyện hỗ trợ lãi suất và thời hạn hỗ trợ lãi suất kích cầu là như thế nào?

Ông Đặng Tiến Dũng, Phó giám đốc Agribank Hà Nội giải thích:

- Về nguyên tắc, ngân hàng sẽ không từ chối hỗ trợ lãi suất nếu khoản vay thuộc đối tượng được hỗ trợ lãi suất. Thời hạn được vay theo hình thức ngắn hạn, tối đa là 8 tháng kể từ ngày giải ngân, áp dụng trong năm 2009. Đối với các khoản vay vượt quá thời hạn, thì chỉ được hỗ trợ trong khoảng thời gian vay của năm 2009. Mức hỗ trợ lãi suất cho khách hàng vay là 4%/năm tính trên số dư nợ vay và thời hạn cho vay thực tế, nằm trong khoảng thời gian từ 1-1 đến 31-12-2009.

Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Vũ Quốc Tuấn đề xuất:

- Việc ngân hàng thực hiện đầy đủ các thủ tục để bảo toàn nguồn vốn là cần thiết. Tuy nhiên, ngân hàng cũng nên có tấm lòng thân thiện, đồng hành, chia sẻ những khó khăn cho người nông dân, như hướng dẫn xây dựng phương án kinh doanh có hiệu quả, giảm thiểu các thủ tục vay vốn, tư vấn hướng dẫn các thủ tục giấy tờ sao cho đơn giản mà vẫn chặt chẽ. Chủ trương, chính sách đã có, vấn đề hiện nay là phải thực hiện giải ngân đúng thời gian, đúng mục tiêu và đúng đối tượng.

Theo Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thì gần 70% nguồn vốn tín dụng của họ là dành cho khu vực nông nghiệp, nông thôn. Đến nay, ngân hàng đã cho vay hơn 77.000 tỉ đồng trong khoản tín dụng hỗ trợ lãi suất 4%, chiếm gần 30% tổng dư nợ dành cho chương trình kích cầu của Chính phủ. Đến hết năm 2009, Ngân hàng sẽ đạt mức cho vay là 200.000 tỉ đồng. Lãnh đạo Ngân hàng khẳng định, sẽ chỉ đạo hệ thống chi nhánh ngân hàng công khai các khoản vốn cho vay, thực hiện đúng chỉ đạo của Chính phủ. Mục tiêu cao nhất là giải ngân một cách hiệu quả, thiết thực, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong khu vực nông nghiêp, nông thôn.

LÊ THIẾT HÙNG