Hàng nông sản từ Cam-pu-chia tại cửa khẩu Vĩnh Xương (An Giang)

Một số nông dân ở huyện Vĩnh Châu (tỉnh Sóc Trăng) tỏ ra băn khoăn với chúng tôi: Chính phủ cho phép 40 mặt hàng nông sản chủ lực từ Cam-pu-chia được phép nhập vào thị trường Việt Nam, với thuế suất ưu đãi tuyệt đối là 0% (trừ hai mặt hàng là gạo và thuốc lá), như vậy có khó khăn thêm cho nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long hay không? Chúng tôi giải thích với họ rằng, từ ngày 1-9 đến nay, chủ trương nêu trên đã thực thi, nhưng thị trường vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn ổn định, chưa có gì là khó khăn cho nông dân ta. Vậy có gì mà phải lo nghĩ.

Thực ra, nên coi đây là bước “tập dượt” của nông dân ĐBSCL trước thềm hội nhập WTO, trên cơ sở “đối trọng sản phẩm” trên thị trường. Nhìn lại thói quen nhiều đời của nông dân ta, từ chỗ tự cấp tự túc đến tự sản tự tiêu, rồi tiến tới mở hướng thị trường, sản xuất hàng hóa. Nông sản hàng hóa trong nền sản xuất nông nghiệp trong nước đa dạng, phong phú, chất lượng ngày càng cao, mỗi năm gia tăng thị phần xuất khẩu. Nhưng qua các niên vụ, nông sản hàng hóa của ta chưa thực sự ổn định, thiếu thương hiệu, kém chuẩn mực, chất lượng và giá cả bấp bênh, vùng chuyên canh và thâm canh thiếu tập trung, tổ chức sản xuất còn tùy tiện, phân tán. Mở thông giao thương nông sản qua biên giới Việt - Cam-pu-chia không những tạo ra các tình huống vượt thử thách cho nông sản hàng hóa nước ta, mà còn tạo điều kiện thuận tiện cho hàng nông sản Cam-pu-chia có thêm thị trường gần gũi và tiện lợi.

Trên lộ trình không ngừng tăng cường quan hệ láng giềng gần gũi, đoàn kết, hữu nghị, sự ưu đãi của Chính phủ Việt Nam dành cho Cam-pu-chia sẽ tạo nên hiệu quả trong đường lối lãnh đạo của Thủ tướng Hun Xen và làm cho người dân Cam-pu-chia mau chóng thoát nghèo. Hai nước Việt và Cam-pu-chia đã ký thỏa thuận đến năm 2010, kim ngạch buôn bán hai chiều sẽ đạt 1 tỷ USD. Theo ông Phan Thế Ruệ, Thứ trưởng Bộ Thương mại, Chính phủ đã cân nhắc rất nhiều trước khi quyết định cấp thuế suất ưu đãi tuyệt đối và không hạn ngạch cho hàng nông sản Cam-pu-chia. Quan hệ phát triển giữa hai nước giúp nông dân Cam-pu-chia có điều kiện tiêu thụ nông sản hàng hóa của mình. Việc xuất nhập khẩu hàng hóa nông sản Cam-pu-chia sẽ diễn ra tại 17 cửa khẩu của hai nước. Riêng mặt hàng gạo và thuốc lá, Chính phủ Việt cũng dành thuế suất ưu đãi 0% cho Cam-pu-chia nhưng áp dụng hạn ngạch.

Đây quả là sự kiện gây nhiều phấn chấn đối với nông dân Cam-pu-chia vốn còn nghèo khó. Và đây cũng là cú hích cho Chương trình “Tứ giác” của Chính phủ Hoàng gia Cam-pu-chia. Từ chỗ chưa thể bảo đảm an ninh lương thực, chỉ trong thời gian ngắn, Cam-pu-chia đã vươn lên mạnh mẽ, tạo nhu cầu để xuất khẩu hàng hóa nông sản.

Tuy nhiên, giao thương 40 mặt hàng nông sản chủ lực qua biên giới Tây Nam được coi là sự mạnh dạn đưa ra “thuốc thử phản ứng” đối với nông dân Việt Nam nói chung và nông dân ĐBSCL nói riêng. Lượng nông sản của vùng ĐBSCL rất lớn nhưng chủ yếu vẫn bán ở thị trường nội địa. Một khi nông sản và trái cây của Cam-pu-chia nhập vào Việt với thuế suất 0% thì thị trường và lợi nhuận của nông dân sẽ gặp khó khăn. Hai nước láng giềng có đặc điểm khí hậu và nền sản xuất nông nghiệp khá giống nhau. Chất lượng, thương hiệu, giá cả, chủng loại nông sản nào mang tính trội thì có giá trị lợi nhuận cao, trụ vững trên thị trường và bền vững cho sản xuất.

Ông Huỳnh Thế Năng, Giám đốc Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh An Giang, cho biết: An Giang là tỉnh biên giới, có những cửa khẩu đường bộ và đường thủy thông thương với Cam-pu-chia. Việc hàng hóa và nông sản qua lại biên giới là bình thường từ nhiều năm qua. Tỉnh An Giang đã xin Chính phủ cho phép sự lưu thông bình thường ở các chợ biên giới từ nhiều năm qua. Nhưng nay có quyết định của Chính phủ hai nước, có lộ trình, kế hoạch thực thi việc tiêu thụ hàng nông sản của Cam-pu-chia, đó là thuận lợi cho công tác quản lý. Riêng hiện nay, vì đang có dịch, nên gia súc và gia cầm qua biên giới cần được kiểm tra chu đáo. Các mặt hàng khác được thông thương bình thường không khác hàng nội địa.

Tỉnh An Giang còn giúp các tỉnh láng giềng thuộc Cam-pu-chia những kinh nghiệm khuyến nông, cử cán bộ chuyên môn kỹ thuật huấn luyện kỹ thuật trồng lúa và nuôi thủy sản cho 2 tỉnh của Cam-pu-chia và một tỉnh của Lào. Trước đây, năng suất lúa của Cam-pu-chia bình quân 3,5 tấn/ha, khi được An Giang chuyển giao khoa học kỹ thuật thì năng suất lúa của Cam-pu-chia nâng lên 8 tấn/ha. Sau vụ thu hoạch, nông sản các tỉnh bên kia biên giới tiếp giáp với An Giang không có thị trường tiêu thụ, An Giang đã cho phép nông dân Cam-pu-chia mang lúa qua An Giang bán với thuế suất 0%. Có một thực tế là nông sản của Cam-pu-chia chưa có nhiều mặt hàng, chủng loại vượt trội hàng nông sản ở vùng ĐBSCL, kể cả chất lượng, thương hiệu và giá cả. Nhưng dựa vào tâm lý người tiêu dùng, tư thương có lợi dụng một số nông sản từ Cam-pu-chia, đóng gói nhãn mác Thái Lan để đánh lừa người mua ở thị trường ĐBSCL. Cũng qua việc thông thương hàng nông sản này, một số hàng hóa của Thái Lan tràn qua Cam-pu-chia vào Việt Nam không kiểm soát được, đặc biệt là trái cây và đường cát của Thái Lan sẽ ảnh hưởng nhiều đến thị trường nội địa vùng ĐBSCL.

Hàng nông sản của hai nước thông thương sẽ tạo cho mối quan hệ hai nước ngày càng tốt và tình cảm của nhân dân hai nước cũng thắt chặt hơn. Hệ thống thương lái và xuất nhập khẩu của bạn còn yếu, nên nông sản của nông dân Cam-pu-chia làm ra bán với giá rẻ, khi được vào thị trường Việt Nam thì nông sản của họ sẽ bán được giá cao hơn. Do đó, 40 mặt hàng nông sản của Cam-pu-chia được Chính phủ cho phép nhập vào Việt Nam, đối với nông sản và nông dân vùng ĐBSCL không có gì quá lo lắng, bởi đây là bước tất yếu của giao thương hàng hóa trong sự phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa hiện nay.

Bài, ảnh: MÃ GIANG