QĐND - Chúng tôi tìm về thôn Dục Mỹ, xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ để tìm hiểu về nghề làm tương truyền thống, nhưng rất tình cờ lại gặp chuyện nghịch lý về nước sạch chứ không phải nước tương…

Nước sạch ở Cao Xá hằng ngày vẫn để... tắm cho trâu

Chúng tôi tìm về làng nghề làm tương Dục Mỹ và được gặp ông Phạm Văn Thành, Trưởng làng nghề Tương truyền thống, ông cho biết: “Tương ngon bên cạnh việc tuân thủ đúng các quy trình truyền thống và “nhờ trời” thì có lẽ do mạch nước của làng nên tương có vị thơm rất riêng mà không ở đâu có được”. Nghe thấy thế tôi rất ngạc nhiên và hỏi vì sao bà con không làm tương bằng nước sạch? Ông ngậm ngùi bảo: “Nước sạch về làng tôi được đôi năm nay, nhưng có nhiều câu chuyện buồn lắm. Phần lớn nước sạch cũng chỉ dùng để tắm trâu, rửa cày và tưới cây thôi. Còn làm tương muốn ngon phải nhờ mạch nước ngầm của làng. Không tin anh đi tìm hiểu sẽ rõ”.

Tìm hiểu thực tế ở Dục Mỹ, chúng tôi được biết: Cuối năm 2007, khi có dự án nước sạch về đây, người dân Dục Mỹ phấn khởi và không ngần ngại bỏ ra nhiều ngày công để đào đường đặt ống dẫn nước. Họ háo hức bán thóc, bán lợn, bán gà, vay mượn... để mỗi gia đình nộp đến hơn hai triệu đồng cho quá trình lắp đặt đồng hồ và đường ống dẫn nước. Ban đầu họ nghĩ, dùng nước cũng như dùng điện. Hết ngần nào thì trả tiền ngần ấy, nên ai cũng sử dụng tiết kiệm, bởi theo họ, nước sạch là “của hiếm” nên chỉ sử dụng trong đun nấu thôi. Ai ngờ, ngày 29-4-2008, Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Cấp nước Phú Thọ lại ra thông báo số 106/KH-CN quy định: “Các hộ gia đình sử dụng nước ít hơn 4m³/hộ gia đình/tháng, thì hộ gia đình có nghĩa vụ thanh toán và đơn vị cấp nước được phép thu tiền nước theo khối lượng tối thiểu là 4m³/hộ gia đình/tháng”. Điều đó đang làm người dân ở đây dở khóc dở cười.

Ông Cao Ngọc Hán, Chủ tịch UBND xã Cao Xá cho biết: "Đời sống của nhân dân đã khó khăn, giờ càng khó khăn hơn khi "lũ giá" đang bủa vây lên cuộc sống của người dân trên mọi miền Tổ quốc. Nhìn thấy bà con sử dụng nước kiểu ấy cũng xót lắm. Nhân dân cũng kiến nghị nhiều và xã cũng có đề nghị lên trên, nhưng đã quy định như thế rồi, làm sao khác được?".

Bà Thê, ở khu Đầu Thành nói như mếu: "Tôi chỉ có một mình, nước sạch là của hiếm, tôi chỉ dùng để đun nấu, thế nên có tháng tôi chỉ dùng hết non một mét  khối. Nhưng khi có quy định kia thì tháng nào tôi cũng đóng tiền tới 4 mét khối. Hàng xóm bảo tôi: "Sao bà không mang ra tưới cho mát cây?". Tôi nghĩ đến câu chuyện thiếu nước của cán bộ, chiến sĩ ở Trường Sa trên ti-vi mới đưa mà rơi nước mắt".

Ông Đạt, người cùng xóm với bà Thê, đang cầm vòi nước sạch tắm cho trâu, khi được hỏi ông chỉ lặng cười: "Đằng nào cũng mất tiền. Giá mà bỏ ra giúp đỡ người nghèo thì tôi cũng tiết kiệm... nhưng...".

Thật có lý trước những ý kiến của người dân đưa ra. Họ bỏ tiền ra để mua nước và chỉ trả tiền với đúng giá và số lượng mình đã sử dụng. Với người dân ở nông thôn, nước sạch chủ yếu dùng cho việc đun nấu, nay lại phải cố dùng cho hết số lượng quy định tối thiểu, dùng không hết bà con mang đi tưới cây, rửa cày, tắm trâu... thậm chí, còn tháo cho hết số nước quy định tối thiểu vì đằng nào cũng mất tiền.

Nước là nguồn tài nguyên quý giá cần được sử dụng tiết kiệm, đặc biệt trong tình hình khó khăn như hiện nay. Đã đành, trong sử dụng có sự hao hụt và thất thoát, thế nhưng việc sử dụng điện cũng đâu có khác. Câu hỏi đặt ra rằng, tại sao chúng ta không thay vì việc thu tiền nước theo số lượng tối thiểu bằng việc đưa vào giá để vừa bảo đảm tính minh bạch, vừa nâng cao ý thức sử dụng tiết kiệm trong người dân?

Đến lúc chúng ta cần xem xét lại những quy định chưa thật hợp lý, vừa để nâng cao ý thức tiết kiệm cho người dân trong quá trình sử dụng, khi các nguồn năng lượng đang ngày một cạn kiệt, vừa bảo đảm  khả năng quản lý của cơ quan kinh doanh. Làm tốt điều này sẽ tránh được sự thất thoát, lãng phí tiền của của Nhà nước cũng như sự thiệt thòi của người dân.

Bài và ảnh: Ngô Tiến Mạnh