Tổng thống B. Ô-ba-ma. Ảnh: internet

QĐND - Bất chấp nỗ lực vận động tranh cử đến phút chót của Tổng thống B. Ô-ba-ma (B.Obama), Đảng Dân chủ vẫn phải hứng chịu thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ. Dù may mắn giữ được ưu thế mong manh tại Thượng viện, song Đảng Dân chủ đã bị “hạ đo ván”, mất quyền kiểm soát Hạ viện vào tay Đảng Cộng hòa. 

Cử tri Mỹ ngày 2-11 đã bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 37 ghế trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện. Số ghế Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa giành được đã vượt xa con số 218, điều kiện để kiểm soát Hạ viện. Đảng Cộng hòa cũng có thêm nhiều ghế tại Thượng viện, thu hẹp đáng kể khoảng cách so với Đảng Dân chủ tại cơ quan lập pháp này.

Thất bại của Đảng Dân chủ thực ra không phải là một cú sốc trên chính trường Mỹ. Trong lịch sử, đảng của ông chủ Nhà Trắng luôn gặp khó khăn trong cuộc bầu cử giữa kỳ do "mảng tối” của người cầm quyền, dù ít hay nhiều, cũng thường bị soi mói kỹ càng và chỉ trích nặng nề. Cuộc bỏ phiếu lần này lại càng có lý do để cử tri Mỹ nói không với phe Dân chủ dù chưa hẳn họ đã quên những năm tháng u ám dưới thời Đảng Cộng hòa.

Khẩu hiệu “Chúng ta có thể thay đổi” từng giúp ông Ô-ba-ma bước vào Nhà Trắng, nay nó lại là gánh nặng đối với Tổng thống Mỹ và đảng của ông. Cho dù các thống kê vĩ mô cho thấy nền kinh tế Mỹ đã có tín hiệu khả quan, song đa số người dân Mỹ chỉ thấy rằng cuộc sống của họ không có chuyển biến nào. Đó vẫn là làn sóng tịch biên nhà, vẫn là chuyện hàng loạt ngân hàng phải đóng cửa và doanh nghiệp phá sản. Thậm chí, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 9-2010 đã lên tới 9,6%, cao hơn nhiều so với mức 7,6% khi Quốc hội Mỹ thông qua gói kích thích kinh tế trị giá 787 tỷ USD do ông Ô-ba-ma đưa ra đầu năm 2009. Trong khi đó, Áp-ga-ni-xtan và I-rắc vẫn như  “hố đen”, nuốt thêm hàng chục tỷ USD. Cho dù người Mỹ có hiểu rằng cuộc khủng hoảng toàn diện và tồi tệ bắt đầu từ thời Tổng thống G.Bu-sơ (G.Bush) nhưng họ vẫn quy trách nhiệm về tình cảnh khó khăn hiện nay cho Tổng thống Ô-ba-ma, bởi ông đã cầm quyền gần nửa nhiệm kỳ. Thất bại của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ chính là hệ quả của việc cử tri Mỹ cho rằng “nói chưa đi đôi với làm”.

Gần hai năm qua, tuy phải “thừa hưởng” gánh nặng từ người tiền nhiệm, song chí ít Tổng thống Ô-ba-ma cũng có thuận lợi trong việc triển khai chính sách bởi Đảng Dân chủ của ông kiểm soát  lưỡng viện Quốc hội. Với kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ này, Tổng thống Ô-ba-ma thực sự bước vào thời kỳ gian khó khi “di sản” vẫn còn đó mà đảng Cộng hòa, với việc nắm Hạ viện, sẵn sàng ngăn cản các hành động của ông.

Các đạo luật “đánh vào lòng dân” mà Tổng thống Ô-ba-ma từng hy vọng nhanh chóng được thông qua như mở rộng việc chăm sóc sức khỏe, gia tăng phúc lợi giáo dục, hay dự án cải cách sâu rộng các ngân hàng được coi là “quá lớn không được phép sụp đổ” trên phố Uôn, nay sẽ phải soạn thảo lại trong sự thỏa hiệp với phe Cộng hòa hoặc sẽ bị bác bỏ. Thậm chí, về mặt đối ngoại, tương lai của Hiệp ước mới về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (START) cũng trở nên khó đoán định khi được trình Quốc hội Mỹ phê chuẩn.

Rõ ràng, trong tình thế như vậy, tranh thủ sự ủng hộ của Đảng Cộng hòa là lựa chọn tối ưu của ông Ô-ba-ma để có thể vận hành trơn tru guồng máy lãnh đạo. Do đó, ngay sau khi có kết quả bầu cử, Tổng thống Ô-ba-ma đã gọi điện cho ông Giôn Bô-nơ (John Boehner), thủ lĩnh phe Cộng hòa tại Hạ viện, người nhiều khả năng sẽ trở thành Chủ tịch Hạ viện vào tháng 1-2011 và Thượng nghị sĩ hàng đầu của Đảng Cộng hòa Mít Mắc Co-neo (Mitch McConnell). Trong cuộc điện đàm này, Tổng thống Ô-ba-ma nói rằng, ông mong muốn cộng tác với họ cũng như các thành viên của Đảng Cộng hòa "nhằm tìm kiếm một lập trường chung, đưa đất nước tiến lên và hoàn thành các công việc vì người dân Mỹ".

Chính trường Mỹ đã chuyển sang một cục diện mới. Tổng thống Ô-ba-ma sẽ phải nỗ lực rất nhiều để làm trọn lời hứa của mình đối với cử tri. Và chỉ khi cam kết biến thành hiện thực thì Tổng thống Ô-ba-ma mới có hy vọng chiến thắng nếu ông tái tranh cử vào năm 2012.

Bảo Trung