Nhà I2, tập thể Thành Công 2, quận Đống Đa (Hà Nội).

Người dân muốn được biết gì?

Qua tìm hiểu trực tiếp tâm tư của người dân và nội dung cuộc họp của UBND quận Đống Đa với các hộ dân nhà I1 (diễn ra hôm 4-12) cũng như kiến nghị trong đơn gửi lãnh đạo thành phố, các hộ đều cho biết, họ sẽ chỉ di dời, bàn giao nhà khi được đáp ứng những yêu cầu sau: Cầm trong tay Quyết định phê duyệt phương án bố trí tái định cư tại chỗ đối với từng hộ dân của UBND thành phố hoặc UBND quận (cụ thể là căn hộ nào, tầng mấy, diện tích bao nhiêu?). Cơ chế, chính sách về đền bù, hỗ trợ tạm cư, hỗ trợ di chuyển của chủ đầu tư phải được sự chấp thuận của các hộ dân. Cam kết tiến độ thi công của chủ đầu tư phải được thành phố phê duyệt, trong đó nêu rõ, nếu sau 36 tháng vẫn chưa xây xong, người dân vẫn phải tiếp tục tạm cư thì chủ đầu tư có trách nhiệm thế nào về tiền hỗ trợ thuê nhà hoặc chỗ tạm cư? Số diện tích dôi dư người dân phải mua thì phương thức thanh toán, giá cả thế nào? Những việc cần lấy ý kiến, thỏa thuận của người dân theo quy định thì phải tổ chức họp công khai, tránh tình trạng nhân viên của chủ đầu tư đi đến từng hộ làm việc gây khiếu kiện, mất đoàn kết trong dân.

Những yêu cầu trên là chính đáng, phù hợp với các quy định tại Quy chế cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn Hà Nội do UBND thành phố ban hành (tháng 7-2008). Trong quy chế có nêu nguyên tắc: Phương án cải tạo, xây dựng lại phải kết hợp hài hòa lợi ích của Nhà nước, công dân và chủ đầu tư, trong đó Nhà nước lấy lợi ích đa số của cộng đồng dân cư với các mục tiêu xã hội làm chủ đạo. Việc thực hiện phải trên cơ sở được sự đồng thuận của 2/3 tổng số hộ trong phạm vi dự án về phương án di chuyển, tạm cư, tái định cư đã được Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư quận, huyện phê duyệt… Tuy nhiên, hiện nay, các hộ dân đều cho rằng, quyền lợi của gia đình họ không được bảo đảm, lợi ích của đa số cộng đồng dân cư không được coi là chủ đạo theo như chủ trương của thành phố. Trong khi các hộ dân chưa thông suốt, chưa đồng thuận với các phương án di chuyển, tạm cư, tái định cư thì luôn bị thúc ép về tiến độ di dời, gây tâm lý hoang mang, bất bình.

Người dân cho biết, ngày 20-11-2008, UBND thành phố ra quyết định về việc tổ chức di dời các hộ gia đình ra khỏi nhà chung cư nguy hiểm I1, I2, I3. Ngày 22-11-2008 quyết định mới đến tay người dân nhưng trước đó họ đã nhận được thông báo của chủ đầu tư là Tổng công ty Sông Hồng, phải nghiêm túc chấp hành việc di dời khẩn cấp khỏi khu vực trước ngày 25-11-2008. Theo họ, như vậy là không đúng theo trình tự. Chỉ trong 5 ngày phải di dời là rất gấp (trong khi chưa hề có sự chuẩn bị). Họ cảm thấy bị áp đặt, cuộc sống bị đặt trước sự bất ổn, chưa có gì bảo đảm...

Chính quyền phải là chỗ dựa tin cậy

Đó là mong muốn chung không chỉ của các hộ dân tại nhà I1, I2, I3, khu tập thể Thành Công 2 (quận Đống Đa) mà còn là của các hộ dân tại những khu vực đang và sẽ có những dự án cải tạo, xây mới chung cư cũ như: C1 Thành Công, B6-C7 Giảng Võ (quận Ba Đình); E6-E7 Quỳnh Mai (quận Hai Bà Trưng)…

Chúng tôi đặt vấn đề: Nếu chủ đầu tư phải đáp ứng nguyện vọng, quyền lợi của mỗi hộ dân, ví dụ như chỗ tạm cư phải thuận lợi cho học hành, công tác, cuộc sống không bị xáo trộn lớn thì sẽ rất khó, bởi có tới hơn 100 hộ với rất nhiều điều kiện sinh hoạt, công tác khác nhau... Người dân cho biết, họ sẵn sàng cùng chính quyền, doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn nhưng không thể chỉ trong 5 ngày. Điều quan trọng là giữa các bên phải có sự trao đổi ý kiến, bàn bạc thường xuyên. Về phía chính quyền cần giải thích rõ chủ trương, cơ chế, chính sách của thành phố đối với dự án này. Cụ thể, thành phố chủ trương xã hội hoá thì doanh nghiệp phải làm gì, người dân được gì và cần làm gì; chính quyền có trách nhiệm thế nào trong việc bảo đảm quyền lợi cho dân? Nếu chính quyền không trực tiếp đứng ra là người đại diện cho dân mà chỉ để chủ đầu tư tự làm việc với dân thì người dân thấy không có đủ cơ sở tin cậy. Đối với chủ đầu tư, cần giải thích đầy đủ cho người dân biết những thông tin có liên quan đến quyền lợi của họ như điều kiện sống của nhà tái định cư thế nào, diện tích để nhân với hệ số 1,4 được tính ra sao…, trên cơ sở đó mới có thể thoả thuận.

Đáng chú ý là, nhiều hộ dân ở các nhà chung cư sắp cải tạo đang rất lo lắng là họ chưa được mua nhà theo Nghị định 61, trong khi thành phố sắp dừng bán nhà diện này. Nếu di dời thì trong tay họ không có cơ sở pháp lý nào khẳng định quyền sử dụng, quyền sở hữu căn hộ đang sinh sống, có thể sẽ gặp khó khăn trong quyết định quay trở lại tái định cư. Vì vậy, rất mong chính quyền giải tỏa nỗi lo này…

Những lo lắng của người dân là có thực. Theo chúng tôi, chính quyền cần nắm rõ giải đáp và có những biện pháp cụ thể, tạo niềm tin, sự tích cực hợp tác để chủ trương lớn của thành phố được thực hiện có hiệu quả. Trong điều kiện kinh tế-xã hội phát triển khá cao hiện nay, hẳn tất cả người dân đều mong muốn được cải thiện chỗ ở khang trang và tiện nghi; không ai thích sống trong ngôi nhà thiếu sự an toàn. Tuy nhiên, chỉ vì thiếu sự thông tin, giải thích đầy đủ mà người dân phải chọn phương án sống trong nguy hiểm là điều mà chính quyền thành phố cần hết sức quan tâm.

Hạnh Nguyên