Thêu tay truyền thống - nghề mới của người dânPhú Xuyên

Dọc theo quốc lộ 1A về phía nam, cách Hà Nội chừng 35km, đến Phú Xuyên một vùng đất nổi tiếng một thời oanh liệt trong chiến tranh chống đế quốc Mỹ. Những chàng trai, cô gái dân quân tay cày, tay súng bảo vệ Cầu Giẽ – huyết mạch của quốc lộ 1A vận chuyển người, vũ khí, khí tài tiếp viện cho chiến trường miền Nam. Nay, những chiến sĩ sao vuông của LLVT Phú Xuyên không chỉ hoàn thành xuất sắc công tác quốc phòng quân sự địa phương mà còn là những doanh nghiệp trẻ, những chủ trang trại tài năng, xây dựng quê hương thêm giàu, thêm đẹp...

Nhìn trên bản đồ tác chiến, Phú Xuyên ở vị trí quan trọng trong kế hoạch xây dựng khu vực phòng thủ của tỉnh Hà Tây và của Quân khu Thủ Đô. Phú Xuyên là vùng chiêm trũng của khu vực đồng bằng Bắc Bộ, ao hồ, sông nước, đồng ruộng nhiều nơi quanh năm ngập úng “đồng trắng, nước trong, chiêm khê mùa thối”... Có lẽ vì vậy mà ở Phú Xuyên có tới gần trăm làng nghề truyền thống: Nghề khảm trai ở làng Chuôn Ngọ (Chuyên Mỹ), nghề làm giấy ở An Cốc, nghề dệt ở Sơn Hà, nghề đan giỏ bằng cỏ tế ở Phú Túc, nghề giày da ở Phú Yên… Phú Xuyên còn có nghề nặn tò he làm đồ chơi cho trẻ con trong những ngày Tết.

Người dân Phú Xuyên phải vất vả một nắng hai sương lặn lội kiếm kế sinh nhai. Nhưng, đất nghèo nuôi chí anh tài. Từ xưa, ở làng Phượng Vũ (xã Phượng Dực) có tới 12 dòng họ với 230 người đỗ đạt qua các kỳ thi hương, thi hội, làm quan trong các triều đại phong kiến.

Người Phú Xuyên chịu ảnh hưởng của Nho giáo hiếu học, trọng đạo nghĩa. Đến Phú Xuyên ở bất kỳ làng nào ta cũng dễ dàng nhận thấy những văn chỉ được khắc trên bia đá có từ hàng mấy trăm năm về trước: “Văn là để chở đạo, văn từ Nho học mà ra gọi là đạo. Lễ là duyên tình, lễ trở về gốc gọi là tính”. Những văn bia nói rõ tôn chỉ mục đích của đạo Nho, trọng người có học và để ghi lại công đức của những người đã từng đỗ khoa bảng các kỳ thi làm quan để thế hệ sau theo gương mà hiếu học.

Trong hai cuộc chiến tranh cứu nước vĩ đại của dân tộc, hàng chục nghìn người con Phú Xuyên đã cống hiến cuộc đời, tuổi xuân và xương máu cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Trong số đó có những người đã trở thành những vị tướng tài như: Thượng tướng Phùng Thế Tài, Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh, Trung tướng Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Soát, Anh hùng lái xe Phạm Văn Cán… và 6 xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Cả huyện có 4.029 người con ưu tú đã anh dũng hy sinh trên khắp các chiến trường của Tổ quốc. 178 bà mẹ vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng, truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Từ khi trị thủy sông Đà, đồng đất Phú Xuyên đã thay da đổi thịt, không còn cảnh nước ngập trắng đồng, người dân ngâm mình dưới nước vớt từng bông lúa. Những cánh đồng cao sản, những vụ ngô, đậu gối đông cho năng suất cao. Thu nhập bình quân 50-60 triệu đồng/ha. Đời sống người dân ngày một giàu thêm, truyền thống hiếu học xưa được tiếp nối.

Năm 2006, tổng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt gần 496 tỷ đồng (tăng 73,5% so với năm 2005). Năng suất lúa đạt 126,4 tạ/ha. Riêng cây đậu tương đông toàn huyện trồng được gần 8.000ha cho thu nhập khoảng 80 tỷ đồng. Bà con nông dân đang thực hiện dồn điền đổi thửa để khai thác hết tiềm năng của từng vùng đất. Những vùng trũng xưa, nay biến thành ao, trang trại nuôi thủy cầm, tôm, cá… và cả những hồ sen rộng hàng chục héc-ta cho thu hoạch từ hoa đến hạt.

Kinh tế ngày một phát triển, toàn huyện có 236 trang trại chăn nuôi các loại và có tới 45.000 cây ăn quả cho thu trái quanh năm. Làng quê ngày một trù phú, người dân Phú Xuyên vẫn chăm chỉ làm ăn cấy cày và nghề truyền thống. Những sản phẩm đồ gỗ khảm trai của xã Chuyên Mỹ không chỉ nổi tiếng khắp trong nước mà còn theo chân du khách sang khắp trời Âu, Phi, Mỹ…

Làng nghề giày da xã Phú Yên là nơi đầu tiên trong cả nước thành lập Hiệp hội giày da cơ sở. Nghệ nhân Trần Hữu Tiễn, Chủ tịch Hiệp hội cho chúng tôi biết: Hiệp hội có hơn 300 hội viên, đều là những nhà sản xuất giày da các loại. Xã có 250 tổ hợp sản xuất, thu hút hàng nghìn lao động. Mỗi năm cung cấp 5 – 7 triệu đôi giày da các loại cho thị trường giày Hà Nội và các tỉnh miền Bắc. Bí quyết làm giày cụ được học từ thuở nhỏ, khi làm thuê cho ông chủ người Pháp ở Hải Phòng, cùng với kinh nghiệm cụ đúc rút trong mấy chục năm đóng giày ở Cục Quân nhu (Bộ Quốc phòng), nay truyền lại cho thế hệ trẻ. Giày da Phú Yên đẹp, bền, giá cả hợp lý, có uy tín trên thị trường.

Về Phú Yên, chúng tôi không chỉ được tận mắt chứng kiến những làng nghề truyền thống sầm uất, mà còn được nghe chuyện của những nữ dân quân anh hùng một thời hiên ngang đối mặt với “thần sấm”, “con ma”, đạp lên bom đạn của đế quốc Mỹ, bảo vệ Cầu Giẽ – huyết mạch giao thông quan trọng. Những chàng trai, cô gái đầu đội mũ sắt, ngồi trên mâm pháo phòng không thuở nào, nay đã vào tuổi ngũ, lục tuần và đã trở thành những chủ cơ sở sản xuất giỏi, giàu kinh nghiệm kinh doanh.

Phú Xuyên những ngày này bừng lên sắc xuân mới. Hàng hóa tấp nập bán mua. Những lô hàng cuối cùng hối hả lên xe chở cho khách để kịp giao hàng. Trên cánh đồng đậu tương đông đang kết những chùm quả sai trĩu, hứa hẹn một mùa bội thu. Lúa chiêm bắt đầu bén rễ, vụ tới mưa thuận gió hòa Phú Xuyên lại được mùa ấm no. Người có công chăm sóc, đất chẳng phụ lòng người.

NGUYỄN THỊ TÂM BẮC