QĐND - Mấy tháng gần đây, giá thực phẩm tại các địa bàn thành phố, thị xã trong cả nước, đặc biệt là ở Hà Nội liên tục tăng nhanh và hiện đang đứng ở mức rất cao khiến thị trường này luôn nóng. Đời sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì sao có sự tăng giá đột biến này và dự báo giá thực phẩm sắp tới sẽ ra sao? Đó là một trong những mối quan tâm hàng đầu của người dân lúc này.

Giá thịt lợn ở Hà Nội tăng nhanh. Ảnh: Dung Vương

Trong một năm giá thịt lợn tăng gấp hơn 2 lần

Khảo sát ngày 8-8 tại chợ Phú Đô (huyện Từ Liêm, Hà Nội), chúng tôi thấy rằng giá các loại thịt lợn đã tăng từ 10.000 đồng đến 20.000 đồng/kg so với tháng trước. Cụ thể thị lợn mông đã ở mức từ 120.000 đến 130.000 đồng/kg. Thịt ba chỉ và sườn ngon, chân giò, thịt vai dao động ở mức 120.000 đồng/kg. Các loại gia cầm: Gà, vịt… cũng tăng từ 5000 tới 10.000 đồng/kg so với tháng trước.

Giá thực phẩm ở chợ Chùa Láng (quận Đống Đa) hiện đang ở mức cao. Giá các loại rau đều tăng so với tuần trước. Rau cải bắp hiện ở mức từ 10.000 đến 12.000 đồng/kg, bí xanh 12.000 đồng/kg, bí đỏ 10.000 đồng/kg, mướp 17.000 đồng/kg, khoai tây 20.000 đồng/kg, cà chua 18.000 đồng/kg, ngọn bí xanh 12.000 đồng/kg...

Theo thống kê của Sở Công Thương Hà Nội, nếu ở thời điểm tháng 7 năm 2010, giá các loại thịt lợn chỉ 45.000-70.000 đồng/kg thì tính đến tháng 7 năm 2011, mức giá này bị đẩy lên đến 110.000-140.000 đồng. Như vậy, trong vòng một năm, giá thịt lợn tại các chợ ở Hà Nội đã tăng hơn 100%. Các loại thịt bò, gà, cá cũng tăng giá trên 50% trong vòng một năm qua.

Còn theo số liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ số giá của nhóm hàng thực phẩm tháng 7-2011 của cả nước tăng tới 3,2% so với tháng 6, đây là mức tăng giá kỷ lục của nhóm hàng thực phẩm trong nhiều năm gần đây.

Vì sao giá thực phẩm tăng nhanh?

Theo số liệu của Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): 6 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng thịt hơi các loại sản xuất trong nước đạt khoảng 2,46 triệu tấn (tương đương 1,681 triệu tấn thịt xẻ), tăng 6,67% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy vậy, giá thịt lợn vẫn cao và không ngừng tăng. Theo lý giải của Cục Chăn nuôi thì nguyên nhân chủ yếu dẫn đến giá thịt lợn tăng cao là do thiếu hụt nguồn cung thịt lợn tại một số địa điểm và một số vùng, tạo sự khan hiếm cục bộ và gây áp lực tăng giá; chi phí đầu vào tăng giá như thức ăn, con giống, thuốc thú y, nhân công, điện nước… Đặc biệt, khâu lưu thông, phân phối sản phẩm chăn nuôi còn bất cập. Phần lớn giá đầu ra sản phẩm chăn nuôi đều do thương lái quyết định, kể cả giá mua và giá bán dẫn đến sự chênh lệch lớn về giá thu mua tại chuồng và giá bán đến người tiêu dùng; giá giữa các vùng miền cũng có sự khác biệt. Ngoài ra, các hộ chăn nuôi nhỏ bỏ chăn nuôi vì tâm lý ngại dịch bệnh, giá đầu vào tăng, các trang trại thiếu hụt giống và tiếp cận nguồn vốn khó khăn…

Theo giải thích của Sở Công Thương Hà Nội, giá cả rau xanh gần đây tăng mạnh là do nguồn cung bị giảm sút vì giáp vụ và mưa bão cùng với giá đầu vào như giống và thuốc bảo vệ thực vật tăng, giá nhân công lao động tăng... Trong vòng một năm qua, nhiều loại rau, củ quả đã có mức tăng giá gấp vài lần như rau thơm, mùi, rau muống, đậu đỗ, chuối tây…

Tuy nhiên, theo khảo sát của chúng tôi, giá rau xanh tại Hà Nội và các thành phố khác tăng cao còn có nguyên nhân quan trọng là ở khâu phân phối. Rau xanh đến tay người tiêu dùng đã qua rất nhiều các “tầng lớp trung gian”, thậm chí có loại rau từ tay người nông dân bán hàng tới tay người sử dụng ở thành phố đã tăng giá lên gấp 5 lần. Cụ thể, giá một mớ rau muống ngon ở chợ Nam Am (huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) chỉ có 1000 đồng, nhưng với mớ rau này, mua lẻ tại các chợ ở nội thành Hà Nội là 5000 đồng, mua tại các chợ đầu mối cùng ở Hà Nội chỉ có giá từ 2000 đến 3000 đồng.

Tại các chợ vùng cao, giá thực phẩm cũng tăng nhanh. Ảnh chụp tại chợ Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang. Ảnh: Huy Quân

Giá thực phẩm sẽ giảm?

Đó là nhận định mới đây của Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Theo phân tích của Tổ Điều hành thị trường trong nước (với các thành viên chủ yếu từ Bộ Tài chính và Bộ Công Thương), thị trường tháng 8-2011 cũng có nhiều yếu tố tác động giảm áp lực tăng giá: Các cân đối vĩ mô tiếp tục được điều hành để giữ ổn định; các tỉnh phía Nam đang thu hoạch rộ lúa hè thu, cung lúa gạo tăng, giá nhóm hàng lương thực có khả năng ổn định giảm. Chăn nuôi có chiều hướng thuận lợi do dịch bệnh cơ bản được khống chế, người chăn nuôi có lãi do giá tiêu thụ tăng trên thị trường, bên cạnh đó với nhiều giải pháp đang được các địa phương thực hiện nhằm khuyến khích các hộ mạnh dạn đầu tư tái đàn nên chăn nuôi lợn có xu hướng phát triển tốt, tăng nguồn cung trên thị trường…

Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) dự báo, từ nay tới cuối năm, nguồn cung thịt lợn sẽ tăng lên chậm và đến cuối năm, giá thịt lợn sẽ giảm khoảng từ 10 đến 15% so với mức giá hiện tại. Trong hai tháng gần đây, nguồn lợn giống cung ứng cho thị trường đã tăng khoảng 15 đến 17% so với đầu năm. Ước tính, năm 2011, tổng sản lượng thịt lợn hơi cả nước có thể đạt tới 3,3 triệu tấn. Với số lượng này, có thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước, chưa cần đến nhập khẩu thịt lợn.

Cũng theo nhận định của Cục Chăn nuôi, với giá bán sản phẩm chăn nuôi như hiện nay, người chăn nuôi đang có lãi lớn, chắc chắn, họ sẽ tiếp tục đầu tư và cuối năm nay không chỉ có thịt lợn mà nhiều loại gia cầm khác cũng sẽ giảm giá.

Cần quyết liệt áp dụng các giải pháp để bình ổn giá

Vấn đề giá thực phẩm tăng cao đã làm nóng diễn đàn Quốc hội trong tuần qua. Trả lời phỏng vấn báo chí bên lề của kỳ họp Quốc hội, tân Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ khẳng định: Kiểm soát giá cả là nhiệm vụ quan trọng nhất của Bộ trưởng ngay sau khi nhậm chức và cơ quan đầu tiên Bộ trưởng sẽ vào làm việc là Cục Quản lý giá.

Cuối tuần qua, Bộ Tài chính đã đưa ra một số biện pháp để bình ổn giá, từ nay đến cuối năm, trong đó Bộ sẽ tiếp tục tăng cường quản lý giá thông qua các biện pháp như đăng ký giá, kê khai giá, kiểm soát các yếu tố hình thành giá, kiểm tra, thanh tra chấp hành pháp luật Nhà nước về giá đối với một số hàng hóa, dịch vụ thuộc diện bình ổn giá, đăng ký giá, kê khai giá; xử lý nghiêm hành vi vi phạm pháp luật về giá…

Riêng đối với mặt hàng thực phẩm, Bộ Tài chính đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương thực hiện quyết liệt các biện pháp phòng chống dịch bệnh trên gia súc, gia cầm, tránh để lây lan trên diện rộng ảnh hưởng đến tốc độ tái đàn và tâm lý của người chăn nuôi. Xem xét có các biện pháp tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ vốn, lãi suất cho các trang trại, hộ gia đình khôi phụ đàn gia súc, mở rộng sản xuất, bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Trước mắt, thực hiện các biện pháp điều hòa thị trường như đẩy mạnh vận chuyển thực phẩm từ các địa phương đang thiếu; kiểm soát chặt thị trường, nhất là khâu lưu thông phân phối; xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý. Xem xét có biện pháp về tài chính như tăng thuế xuất khẩu thực phẩm, kết hợp với biện pháp hành chính hạn chế việc thu gom, xuất theo đường tiểu ngạch, đồng thời giám sát chặt chẽ việc xuất lậu theo lối mòn mặt hàng thực phẩm tươi sống sang các nước có chung đường biên giới. Tăng cường giám sát để hạn chế tăng chi phí đầu vào của ngành chăn nuôi, giết mổ như: Tiếp tục thực hiện biện pháp hỗ trợ sản phẩm giống gốc, vật nuôi; giám sát chặt việc đăng ký tăng giá thức ăn chăn nuôi; xem xét hoãn thu phí giết mổ…

Được biết, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang xem xét, có thể hỗ trợ người chăn nuôi về con giống, tín dụng để người dân tăng đàn trở lại, đồng thời hỗ trợ một phần chi phí vận chuyển sản phẩm chăn nuôi từ phía Nam ra phía Bắc nhằm hạ nhiệt giá thịt lợn ở các tỉnh phía Bắc.

Hy vọng, với các giải pháp quyết liệt và đồng bộ, giá thực phẩm sẽ sớm được “hạ nhiệt”.

Hải Hà-Vũ Dung-Nhật Vương