Tại một nhà hàng nọ, tôi vô tình được nghe câu chuyện giữa ba “đại gia” trong ngành xây dựng. “Rượu vào, lời ra”, ba “đại gia” say sưa kể về thành tích khi làm “quân xanh, quân đỏ” trong đấu thầu cứ như đang tập trận. Ở dự án A, doanh nghiệp này làm “quân xanh” chẳng mất vốn, mất công, mọi chuyện do doanh nghiệp “quân đỏ” lo tất, vậy mà được “quân đỏ” “bồi dưỡng” đến 7% giá trị công trình. Ở dự án B, do chủ đầu tư không ưa “quân đỏ”, doanh nghiệp “quân đỏ” lại phải nhường vị trí cho “quân xanh”, nhưng cũng thu được đến 5% giá trị dự án…

Tình trạng thông thầu trong đấu thầu các công trình xây dựng đã được dư luận đề cập từ lâu. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này chính là lợi nhuận và những “kẽ hở” trong quy chế về đấu thầu. Về mặt nguyên tắc, chỉ có doanh nghiệp tham gia đấu thầu và các đơn vị tổ chức thầu mới biết cụ thể nội dung các hồ sơ đấu thầu. Các doanh nghiệp tham gia đấu thầu phải giữ bí mật mọi thông tin để đến khi mở thầu, hồ sơ nào phù hợp, giá bỏ thầu nào thấp nhất sẽ được chọn. Đấu thầu theo đúng nghĩa của nó luôn tạo ra sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, tạo lợi ích kinh tế cho chủ đầu tư. Thế nhưng, hiện tại chúng ta chưa có chế tài để xử lý các doanh nghiệp làm lộ hồ sơ thầu. Trên thực tế, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể “bắt tay” với nhau để cho một doanh nghiệp làm rồi cho doanh nghiệp khác mượn hồ sơ chép lại… Cũng có trường hợp, các doanh nghiệp nhường cho một doanh nghiệp thắng thầu (doanh nghiệp “quân đỏ”) bằng cách để doanh nghiệp này làm hết hồ sơ cho các doanh nghiệp “quân xanh” khác. Vì thế đấu thầu đã bị biến tướng thành thông thầu, không lựa chọn được nhà thầu tốt nhất.

Tại họp báo mới đây của Thanh tra Chính phủ, vấn đề thông thầu và “quân xanh, quân đỏ” trong đấu thầu đã được Phó tổng thanh tra Chính phủ Mai Quốc Bình nêu ra. Đồng chí Phó tổng Thanh tra Chính phủ cho biết: Thanh tra Chính phủ đang xúc tiến cùng Ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng thực hiện chuyên đề nghiên cứu về công tác xét thầu, chọn thầu và chỉ định thầu trong một số lĩnh vực “nhạy cảm” giao thông, xây dựng… Đây là vấn đề “nóng”, phải xem xét để xử lý, nếu không dễ dẫn đến tiêu cực.

Hy vọng, với sự vào cuộc của Ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng và Thanh tra Chính phủ, tình trạng “quân xanh, quân đỏ” trong đấu thầu sẽ từng bước được chấn chỉnh.

PHÚ THỌ