Khởi công xây dựng Metro cash Cần Thơ . Ảnh minh họa

Báo Quân đội nhân dân trong các số ra ngày 22-2-2006 và 24-7-2007, đăng 2 bài tựa đề: “Dự án lớn, cung cách làm ăn nhỏ” và “Sai phạm nghiêm trọng về thủ tục”, phản ánh những sai phạm thuộc dự án khu tái định cư (TĐC) siêu thị Metro cash Cần Thơ (khu vực 5, phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ). Ngoài vi phạm nghiêm trọng về thủ tục, dự án còn có dấu hiệu thất thoát hàng chục tỷ đồng tiền hỗ trợ đền bù và lợi nhuận từ kinh doanh nền dự án. Sau khi báo nêu, UBND thành phố Cần Thơ đã chỉ đạo các ngành chức năng xử lý vụ việc này. Tuy nhiên, đến nay nhiều hộ dân thuộc diện TĐC vẫn phải thuê nhà, nảy sinh khiếu nại kéo dài.

Hàng loạt sai phạm nghiêm trọng

Như chúng tôi đã nêu ở các số báo trước, dự án TĐC Metro cash Cần Thơ được qui hoạch xây dựng trên diện tích rộng 5,4ha, có khả năng đáp ứng TĐC cho khoảng 400 hộ dân. Dự án được UBND thành phố Cần Thơ giao cho Công ty XNK Nông - Súc sản Cần Thơ (Cataco) làm chủ đầu tư, nhưng trên thực tế đơn vị này chỉ là một đơn vị nhận thầu, “làm thuê” cho Trung tâm quĩ đất thành phố Cần Thơ và UBND quận Ninh Kiều. Các nền đất trong dự án đều được định giá theo hình thức kinh doanh, không phải là công trình công cộng. Do đó, trong khi xây dựng cơ sở hạ tầng còn dở dang, đơn vị thực hiện đã chia diện tích thành 400 nền đất vừa bán ra ngoài, vừa cho các hộ dân diện TĐC bốc thăm. Giá kinh doanh được định ở mức 2,2 triệu đồng/m2, giá đối với các hộ diện TĐC là 1,54 triệu đồng/m2 (trong khi giá đền bù chỉ có 19.300 đồng/m²). Hơn nữa, dù là “công trình công cộng” nhưng các hộ thuộc diện TĐC vẫn phải đóng tiền sử dụng đất với mức giá 600.000 đồng/m²… Cách làm bất hợp lý này dẫn đến nhiều hộ diện TĐC không có khả năng mua nền, phải “bán chạy” cho người khác hoặc tiếp tục thuê nhà bên ngoài để ở.

Một sai phạm khác là, từ một dự án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt các đơn vị thực hiện đã biến thành một dự án “chui”, đi lệch hoàn toàn với phê duyệt ban đầu. Theo điều tra của chúng tôi, phần diện tích 5,4ha không hề có qui hoạch chi tiết 1/500. Hội đồng đền bù và giải phóng mặt bằng quận Ninh Kiều đã triển khai thực hiện cẩu thả; biến một dự án kinh doanh thành một dự án có “mục đích công cộng” để tiếp tay cho các đơn vị đầu tư khác hưởng lợi từ việc đền bù giải tỏa thấp, dẫn tới thất thoát tiền Nhà nước, gây thiệt hại đối với người dân. Trong thực hiện dự án đã xảy ra nhiều sai sót nghiêm trọng như: Đất một đằng, thu hồi một nẻo; ban hành các văn bản thiếu căn cứ, mức giá thời điểm thu hồi không phù hợp với qui định của Luật Đất đai… Do quá nhiều sai sót, nên đã nảy sinh nhiều khiếu nại và người dân khởi kiện.

Cần sớm thanh tra, rà soát lại toàn bộ vụ việc

Trong nhiều khiếu nại, khiếu kiện của các hộ dân có trường hợp ông Châu Hoàng Nam, người bị thu hồi đất theo kiểu “đất một đằng, thu hồi một nẻo”, sai diện tích, số thửa và cả tờ bản đồ trong dự án TĐC. Ông Nam có 4 thửa đất (chứng nhận quyền sử dụng đất với các mã số là: V536630,V539865, T282959, U950627), nhưng trong quyết định thu hồi đất số 3146/QĐ-UB do UBND quận Ninh Kiều (ký ngày 24-3-2005) chỉ có 1 thửa (tờ bản đồ số 1, thửa 10; diện tích: 5.893m2). Diện tích đất, số thửa nêu trên “lệch” hoàn toàn với thực tế diện tích đất, số thửa và tờ bản đồ trong các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà ông Nam đang có. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, quyết định thu hồi đất nêu trên không được trích ra từ hồ sơ kỹ thuật để thực hiện dự án TĐC Metro cash. Nghiêm trọng hơn, một phần diện tích của ông Nam không thuộc trong qui hoạch của dự án. Điều này cho thấy, các đơn vị chức năng đã lợi dụng các quyết định của Nhà nước để thu hồi thêm đất ngoài qui hoạch. Những sai sót đối với thu hồi đất mà ông Nam khiếu nại đã được Sở Tài nguyên Môi trường thành phố Cần Thơ khẳng định trong công văn số 616 (ký ngày 13-11-2006): Do Trung tâm Kỹ thuật tài nguyên và môi trường thực hiện đo đạc và lập bản đồ hiện trạng sai (về tờ bản đồ, số thửa đất, sáp nhập thửa đất) dẫn đến UBND quận ra quyết định thu hồi sai. Sở Tài nguyên và Môi trường Cần Thơ cho rằng, UBND quận Ninh Kiều cần xử lý và khắc phục hậu quả, giải quyết thấu tình đạt lý. Tuy nhiên, UBND quận Ninh Kiều đã không giải quyết những kiến nghị của Sở TN-MT.

Sau thời gian khiếu nại không có kết quả, ông Nam đã khởi kiện UBND quận Ninh Kiều ra TAND quận Ninh Kiều về các văn bản hành chính thu hồi đất sai qui định, có nhiều sai sót và yêu cầu sửa sai, đo đạc lại diện tích đất bị thu hồi. Sau 6 lần trì hoãn với nhiều lý do, TAND quận Ninh Kiều đã xét xử vụ án hành chính này. Nhưng dư luận địa phương và đương sự lại vô cùng bức xúc khi Tòa án lại ra một bản án kết luận bênh vực UBND quận Ninh Kiều. Trong kết luận của Tòa án một mặt khẳng định các văn bản của quận Ninh Kiều có sai sót, “đáng lẽ ra phải được hủy bỏ”, mặt khác lại bác khiếu nại của ông Nam, chấp nhận để tồn tại một quyết định không đúng pháp luật.

Không chấp nhận kết luận của Tòa sơ thẩm, ông Nam kháng án lên Tòa phúc thẩm TAND thành phố Cần Thơ. Mới đây, ngày 18-2-2008, Phiên tòa được đưa ra xét xử. Bà Nguyễn Thị Cưỡng, Viện phó Viện KSND thành phố Cần Thơ, đại diện Viện Kiểm sát tại Tòa đã yêu cầu đình chỉ phiên tòa và yêu cầu TAND thành phố Cần Thơ tiến hành trưng cầu giám định, đo đạc thực tế diện tích đất thu hồi của ông Châu Hoàng Nam theo đúng qui định để làm cơ sở xét xử vụ án. Tiếp đó, ngày 26-2-2008, Viện KSND thành phố Cần Thơ có văn bản chính thức yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ hoãn việc đưa ra xét xử vụ án để tiến hành đo đạc thực tế diện tích đất của ông Châu Hoàng Nam. Trao đổi với chúng tôi, ông Huỳnh Phi Hội, Phó viện trưởng Viện KSND thành phố Cần Thơ, khẳng định: Việc đo đạc lại diện tích đất thu hồi của ông Nam là cần thiết, làm cơ sở để xét xử vụ án, phù hợp với pháp luật, bảo đảm vụ việc được xét xử khách quan. Viện KSND thành phố Cần Thơ đã có văn bản đề nghị Sở TN-MT thành phố Cần Thơ đo đạc lại diện tích thu hồi thực tế đất của ông Nam. Những sai sót phải được sửa chữa, tránh để khiếu kiện kéo dài.

Giải quyết quyền lợi của ông Châu Hoàng Nam như nêu ở trên chỉ là một phần trong xử lý vụ việc sai phạm này. Dư luận địa phương yêu cầu các ngành chức năng sớm thanh tra, rà soát lại các bước thủ tục, đánh giá thực tế dự án TĐC Metro cash để tháo gỡ khó khăn, xử lý nghiêm các cá nhân sai phạm, giải quyết chỗ ở cho các hộ bị thu hồi đất đang thuê nhà suốt 3 năm qua. Hiện nay, đơn vị “thầu” thực hiện dự án là Cataco (Trong văn bản là đơn vị được gán cho vai trò “chủ đầu tư dự án”-PV) đã có văn bản rút lui, không tiếp tục thực hiện dự án TĐC Metro cash. Vậy ai đang tiếp quản dự án và bao giờ dự án được hoàn thành? Hàng chục tỷ đồng thu lời từ kinh doanh nền đất mang danh là “công trình công cộng” đã được sử dụng như thế nào, thất thoát ra sao?… Đó là những câu hỏi bức xúc của dư luận địa phương đặt ra, yêu cầu các cơ quan liên quan ở thành phố Cần Thơ sớm giải đáp.

Nhóm phóng viên Cơ quan thường trực tại TP Cần Thơ