Sự kiện Việt Nam gia nhập WTO đang được các doanh nghiệp Việt Nam, từ các đại gia 100% vốn nước ngoài, đến công ty liên doanh và các doanh nghiệp vừa và nhỏ bàn thảo sôi nổi. Câu chuyện của họ càng nóng hơn bởi ai cũng trong tâm trạng háo hức mong chờ và tất nhiên là cả sự thấp thỏm.

LG với đối sách "an toàn trong biển lớn"

Ngày 6-11, tới gặp Phó tổng giám đốc công ty điện tử LG, ông Nguyễn Trọng Bình, chúng tôi nhận được câu trả lời: "LG đón đợi ngày này từ trước khi Việt chính thức gia nhập Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) bắt đầu vào tháng 7-2003. Khi đó, ban lãnh đạo LG đã xác định phương án chuyển đổi cho phù hợp và cũng là để chuẩn bị khi Việt Nam vào WTO, cụ thể là một đối sách "an toàn trong biển lớn". Việt Nam vào WTO có ảnh hưởng song không đáng kể tới hoạt động của LG. Chúng tôi xác định, cơ hội nhiều hơn nhiều so với thách thức".

Là nhà sản xuất và cung cấp các sản phẩm điện tử, công nghệ thông tin... tại Việt Nam được coi là những lĩnh vực nhạy cảm dễ chịu tác động khi Việt Nam gia nhập WTO, song LG không coi vào WTO là một cái gì đó ghê gớm, vì thử thách lớn nhất là khi Việt Nam hội nhập khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), khi mức thuế nhập khẩu đối với hàng điện tử giảm từ 0-5%, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn, song LG đã vượt qua.

Kinh nghiệm mà các doanh nghiệp điện tử Việt vốn phần lớn đang hoạt động với quy mô nhỏ, có thể học được ở LG đó chính là có sự chuẩn bị nghiêm túc. Chiến lược của LG là thay đổi về quản lý sao cho giảm chi phí, thay đổi quy trình sản xuất, tập trung vào các mặt hàng có thế mạnh (như điều hòa nhiệt độ), tăng tính cạnh tranh, sao cho kinh doanh đạt hiệu quả, vẫn có lãi trong bất kỳ hoàn cảnh nào. LG chuyển hướng không nhập linh kiện sản xuất từ Hàn Quốc để lắp ráp ở Việt , mà chuyển sang nhập từ In-đô-nê-xi-a, Thái Lan để được hưởng thuế suất ưu đãi của Việt .

Cú hích tạo chuyển biến

Sẵn sàng đương đầu thách thức và trông chờ các cơ hội lớn hơn là tâm lý chung mà LG cũng như IQ Links, công ty chuyên sản xuất thiết bị viễn thông đầu cuối dựa trên công nghệ cao CDMA 3G tối tân, chuẩn bị từ rất lâu, khi con đường vào WTO của Việt Nam còn muôn vàn chông gai. Tổng giám đốc công ty IQ Links Nguyễn Hoài Bắc cho biết, vào WTO, hy vọng các doanh nghiệp sẽ không còn gặp những khó khăn do thủ tục hành chính chậm trễ, như thủ tục Hải quan mà IQ Links từng gặp phải trước đây. Ông Bắc theo dõi quá trình đàm phán vào WTO hơn 11 năm của Việt Nam một cách sát sao, vì ông là một Việt kiều sớm có ý định đầu tư về quê hương, và kiên nhẫn đón đợi ngày hôm nay. Ông Bắc gọi đây là một cuộc chiến gian khổ đã đi đến đích thắng lợi, mà cái Việt được nhất chính là tạo cú hích để thay đổi tư duy theo sân chơi chung của thế giới.

Ông Bình cũng tin tưởng chia sẻ, vào WTO, chính phủ sẽ có các chính sách quản lý tốt hơn nhằm kiểm soát hiệu quả các hoạt động gian lận thương mại, cạnh tranh không bình đẳng. Mà điều LG lo ngại nhất chính là cạnh tranh không bình đẳng và sự thiếu ổn định của chính sách. LG không ngại cạnh tranh và sẵn sàng phát triển thị trường tại Việt với tin tưởng sẽ thành công, nếu những lo ngại này được giải tỏa.

Kể câu chuyện về thành công của Cam-pu-chia khi hội nhập WTO, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Tổng thư ký Hiệp hội các doanh nghiệp vừa và nhỏ Hà Nội, cho biết hiện nay với sự có mặt của các công ty hàng đầu thế giới tại Cam-pu-chia, quốc gia này đang tạo được chỗ đứng vững chắc trên thị trường sản phẩm may mặc thế giới, ngang ngửa với một số đại gia khác đang chiếm ưu thế. Vì vậy, ông Tuấn nhấn mạnh, thành công hậu WTO thuộc về ai biết nắm bắt cơ hội và khẳng định được mình với khách hàng, vì khách hàng mới chính là người đào thải họ, chứ không phải là những quy định bị coi là khe khắt trong WTO.

Nỗi lo theo kịp lộ trình

Về thực tế, lộ trình hội nhập hoàn toàn vào WTO với việc điều chỉnh các chính sách và luật pháp là phạm vi thuộc Chính phủ. Song kỳ thực, lo nhất vẫn là các doanh nghiệp vì họ mới là những đối tượng chịu tác động trực tiếp. Ông Nguyễn Hoài Bắc băn khoăn: "Liệu chúng ta có theo kịp lộ trình như cam kết trong WTO hay không? Hay để nước đến quá chân nên khó lòng nhảy kịp?". Ông Bắc cũng tỏ ra lo lắng lộ trình 5 năm hay 7 năm đối với một số ngành dịch vụ, hàng hóa để mở cửa hoàn toàn, liệu có quá ngắn để các doanh nghiệp Việt Nam kịp chuyển đổi theo... Song ông Bắc cũng nhìn nhận theo khía cạnh tích cực hơn rằng, Việt cũng không nên tuân thủ theo đúng lộ trình cam kết, mà có thể đi trước nếu có cơ hội và đầy đủ các điều kiện, để sớm nắm bắt được các lợi ích mà hội nhập WTO đem lại.

Ông Nguyễn Hoài Bắc còn nhắc tới một vấn đề khiến không ít người giật mình đó là thiếu đội ngũ luật sư đủ trình độ để bảo vệ các doanh nghiệp trong trường hợp có tranh chấp thương mại quốc tế, điều tất yếu sẽ xảy ra thời kỳ hội nhập WTO. Ông Bắc cho rằng, Việt cần phải có thêm nhiều luật sư đáp ứng được đòi hỏi này, trong bối cảnh thực tế đáng lo ngại là hiện nay có quá ít số luật sư có thể đáp ứng yêu cầu.

"Không phải cứ gia nhập WTO là các doanh nghiệp nước ngoài sẽ ào ào đổ bộ vào. Nó còn phụ thuộc vào chính sách điều hành trong nước hậu WTO. Nếu các chính sách của Việt Nam chưa tuân thủ các điều ước của WTO, hoặc còn cần phải sửa đổi... thì dù có vào WTO rồi, Việt cũng khó có thể hấp dẫn được họ", ông Nguyễn Trọng Bình khuyến cáo. Là người có kinh nghiệm làm ăn với các công ty nước ngoài, ông Bình cho biết, các công ty nước ngoài sẽ thăm dò thị trường thông qua các chính sách của nước đó về các mặt hàng, hay lĩnh vực mà họ quan tâm xem có thuận lợi không, trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Dưới một góc độ khác, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, nói: "Điều tôi lo nhất chính là các doanh nghiệp có biến chuyển được tư duy để hội nhập một sân chơi chuyên nghiệp như WTO hay không?". Không ít các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là một số doanh nghiệp nhà nước, vẫn còn giữ tư duy làm ăn kiểu cũ, cách thức kiểu cũ chỉ cốt kiếm lợi bằng mọi cách, không chú trọng giữ chữ "tín".

MỸ HẠNH