QĐND - Sau hai trận lũ kinh hoàng ở miền Trung vào đầu và giữa tháng 10, giá các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, nhất là hàng lương thực, thực phẩm đã tăng đột biến từ vùng lũ đến các thành phố, vùng nông thôn...

Để phòng, chống “cơn bão” giá này, các cơ quan chức năng đã có nhiều cố gắng, nhưng dường như vẫn còn bị động. Đáng chú ý là đã có hiện tượng “té nước theo mưa” về giá cả…

Nỗi lo của các bà nội trợ

"Anh có đi chợ đâu mà biết, giá thịt, giá cá, giá rau… đều tăng gấp rưỡi so với tháng trước, trong khi tiền lương của anh và em vẫn vậy. Khó khăn lắm em mới chuẩn bị được bữa ăn này”. Đó là lời giải thích của chị bên cạnh nhà tôi với chồng về “khẩu phần ăn tối liên tục bị cắt giảm chất lượng”.

Để kiểm chứng lời nói của chị, tôi và chồng chị đã ra chợ Kim Giang (quận Thanh Xuân, Hà Nội) khảo sát. Đúng là so với thời điểm trước khi xảy ra lũ ở miền Trung, giá thực phẩm, tùy loại tại chợ này đã tăng từ 1,2 đến 1,7 lần. Chị Nguyễn Thu Hồng bán rau tại chợ cho biết: So với thời điểm trước lũ, giá rau xà lách đã tăng từ 20.000 đồng/kg lên 35.000 đồng/kg; rau cải xanh tăng từ 20.000 đồng/kg lên 25.000 đồng/kg; rau thơm cũng tăng từ 40.000 đồng/kg lên 60.000 đồng/kg… Chị Thúy bán thị lợn tại chợ Kim Giang cũng cho biết: So với thời điểm cuối tháng 9 (trước khi xảy ra lũ tại miền Trung), giá thịt lợn của thời điểm này đã tăng gấp khoảng 1,3 lần. Chị Thanh Huyền bán mặt hàng tôm cá tại chợ Kim Giang đưa ra mức tăng của hàng hóa này khoảng 1,4 lần so với cùng thời điểm này tháng trước.

Không chỉ hàng hóa ở chợ Kim Giang (Hà Nội) tăng giá mà theo phản ánh của các cộng tác viên Báo Quân đội nhân dân, hầu như tại tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước đều có hiện tượng tăng giá hàng hóa sau trận lũ lịch sử ở miền Trung. Lý giải của những người bán hàng về sự tăng giá này, trước hết là do ảnh hưởng của lũ khiến đường sá bị ách tắc, nhiều xe vận chuyển rau, củ, quả, thịt, cá từ phía Nam ra, từ phía Bắc vào bị ngưng giữa chừng. Tại các tỉnh miền Trung do lũ lụt mà rất nhiều gia súc, gia cầm bị chết, các cơ sở nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại… 

Từ vùng lũ miền Trung, "cơn bão giá" đã đến hầu hết các địa phương trong cả nước. Trong ảnh: Mua bán thực phẩm tại chợ Dao San (Lai Châu). Ảnh: Trọng Hải

Nhập khẩu lạm phát

Thông thường, hằng năm giá cả hàng hóa, nhất là hàng hóa tiêu dùng thiết yếu thường chỉ tăng mạnh tháng cuối năm và tháng Tết. Năm nay thì khác, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của cả nước hai tháng 9 và 10 năm nay đã ở mức 1,31% và 1,05%, cao hơn nhiều so với các tháng trước đó. CPI 10 tháng đầu năm nay đã ở mức 7,58%, vượt ngưỡng cho phép cả năm 2010 theo Nghị quyết của Quốc hội (7%).

Theo các chuyên gia kinh tế, ngoài nguyên nhân do lũ, còn có nguyên nhân quan trọng khác là chúng ta đã “nhập khẩu lạm phát”. Từ ngày 24-10-2010, Thông tư 133/2010/TT-BTC quy định về việc tăng thuế nhập khẩu thịt lợn có hiệu lực đã tác động kép đến giá thịt lợn trong nước do tỷ giá tăng cao và thuế nhập khẩu. Bình luận việc tăng thuế thịt lợn nhập khẩu, các chuyên gia kinh tế cho rằng, suy cho cùng, đó  là hành động tốt để bảo hộ ngành chăn nuôi trong nước, thế nhưng thời điểm này, tăng thuế nhập khẩu thịt sẽ ảnh hưởng tới một bộ phận người tiêu dùng, đẩy giá một số mặt hàng.

Không chỉ riêng thịt lợn mà giá nhiều loại  hàng hóa nhập khẩu cũng tăng cao  so với năm trước. Thêm vào đó, với tốc độ tăng tỷ giá VND/USD bình quân 10 tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm trước đã tăng tới 7,21%.  Đây chính là hiệu ứng phụ của việc tăng giá.

Cần “chung tay bình ổn giá”

Giá cả tăng đang là nỗi lo của toàn xã hội. Có lẽ vì quá bức xúc chuyện giá tăng, nên trong phiên họp mới đây của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có đại biểu đã thẳng thắn nói rằng: Đối với nhiều n­ước, khi CPI lên mức 3%, ng­ười ta đã phải báo động rồi, còn Việt Nam CPI tăng tới 8% vẫn là “hợp lý”.

Mới đây, bên lề kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XII, trả lời phỏng vấn báo chí, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh khẳng định: Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để ổn định giá, nhất là giá lương thực, thực phẩm.  Chính phủ tập trung vào các biện pháp như cung ứng đầy đủ hàng hóa; chỉ đạo các địa phương phải ra quân quyết liệt để kiểm soát, thanh tra hoạt động đăng ký giá và niêm yết giá. Bên cạnh đó, các cơ quan, bộ ngành liên quan phải báo cáo việc hình thành giá như thế nào, nếu tăng giá vô căn cứ thì phải xử lý nghiêm. Biện pháp này sẽ làm mạnh và cương quyết. Đặc biệt, đối với khu vực chịu lũ lụt ở miền Trung phải bảo đảm đủ nguồn hàng hóa phục vụ đời sống nhân dân.

Về  biện pháp cụ thể điều hành giá cả từ nay đến cuối năm, theo Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, hiện Chính phủ đang áp dụng nhiều biện pháp, trong đó có biện pháp cung cấp hàng hóa đầy đủ. Tiếp đó cần xem xét là hệ thống cung ứng Nhà nước, hiện một số mặt hàng Nhà nước không chi phối được, việc tổ chức cung ứng phân phối dễ bị động, việc này đòi hỏi sự phối hợp với các bộ phải sát sao.

Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia kinh tế và đại biểu Quốc hội, để phòng, chống “cơn bão giá” từ nay đến cuối năm đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương đều phải “chung tay bình ổn giá”. Đặc biệt là phải xử lý nghiêm việc đầu cơ tăng giá và “té nước theo mưa”...

Về lâu dài, để hạn chế sự tác động của thiên tai đối với giá cả, có thể tổ chức các kho dự trữ hàng hóa ở những vùng hay xảy ra thiên tai để có thể tung hàng ra thị trường ngay sau khi xảy ra lũ, lụt, bão. Thực tế cho thấy, sau khi lũ rút ở miền Trung vừa qua, việc vận chuyển hàng hóa đến vùng lũ rất khó khăn, cước phí vận chuyển cao gấp hàng chục lần so với thời điểm không xảy ra lũ.

Trước mắt, cần tổ chức tốt việc thực hiện quỹ bình ổn giá để ổn định giá cả từ nay đến cuối năm và trong dịp Tết Tân Mão 2011 các loại hàng hóa  thiết yếu (gạo, đường, dầu ăn, thịt gia súc, thịt gia cầm, trứng gia cầm, thực phẩm chế biến, rau củ quả, thủy hải sản) đang áp dụng tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố lớn trong cả nước. Đồng thời giám sát chặt chẽ việc thực hiện quỹ này.

Đỗ Phú Thọ