Để khai thác nguồn tài nguyên tại chỗ hiệu quả bền vững, lâu dài, cấp ủy, chính quyền huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau đưa ra nhiều chủ trương, khai thác nguồn tài nguyên một cách hiệu quả. Chẳng hạn phương án nuôi tôm và trồng rừng theo dạng tách “rừng – tôm”. Vấn đề này tuy đã được triển khai nhưng cho đến nay cả huyện mới có 139 hộ chấp nhận, nhưng trên thực tế mới có 42 hộ thực hiện. Theo các nhà chuyên môn đánh giá thì phương án này chưa có dấu hiệu đem lại hiệu quả.

Khai thác nguồn tài nguyên tại chỗ với quy mô hộ, hoặc hợp tác xã nhưng phải kết hợp được giữa sản xuất truyền thống vừa có tác động hợp lý của khoa học kỹ thuật để không lãng phí nguồn lợi. Vấn đề tách “rừng – tôm” đang nảy sinh nhiều vướng mắc giữa người nuôi trồng với các nhà quản lý và ngành lâm nghiệp. Đa số người dân trong vùng rất muốn nhà nước giao đất, giao rừng và phải xác định, phân loại rừng, loại nào là rừng kinh tế, loại nào là rừng đặc dụng nguyên sinh để bà con biết chăm sóc bảo vệ và trồng rừng theo quy định, miễn sao trên mảnh đất của họ đem lại hiệu quả cao nhất về nguồn thủy sản mà vẫn giữ được màu xanh của rừng. Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, nuôi tôm dưới tán rừng như từ trước đến nay nếu có đầu tư thì luôn mang lại hiệu quả cao, bởi hệ thống rừng đước như là cỗ máy lọc nước tự nhiên. Còn nếu tách rừng ra khỏi vùng nuôi thủy sản để dễ quản lý theo ô, theo thửa mà ngành lâm nghiệp đưa ra người dân vẫn chưa mấy tán thành, vì họ sợ hiệu quả của sản lượng nuôi thủy sản của họ.

Ông Trần Minh Hoàng, phó phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ngọc Hiển cho biết: “Trước đây một số hộ đã đầu tư chuyển nuôi tôm truyền thống sang nuôi công nghiệp, nhưng qua thực tiễn cho thấy vùng đất ven biển này không phù hợp, thậm chí còn thua lỗ. Rút kinh nghiệm, họ đã quy hoạch thực hiện phương pháp nuôi quảng canh cải tiến, áp dụng các kỹ thuật khoa học vào nuôi trồng. Hiện nay huyện có hơn 60% hộ đang áp dụng mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến và đã đem lại hiệu quả cao mà bà con đang nhân rộng, như mô hình nuôi tôm, cua, cá dưới tán rừng, kết hợp xử lý nước bằng chế phẩm sinh học EMC (chế phẩm này có tác dụng giải chất độc nước, xử lý các loại lá cây rụng đọng lại trong ao, vuông...). Mô hình này tuy phải có vốn đầu tư nhưng đã có tác dụng vừa bảo vệ được rừng, vừa bảo vệ môi trường sinh thái nguồn nước, tạo ra tỷ lệ thuận với nghề nuôi trồng truyền thống ở địa phương”.

Để có thể cải tạo được ao, vuông như các hộ gia đình nói trên, phải có vốn. Thế nhưng hiện nay phần lớn người dân nuôi tôm còn thiếu vốn đầu tư, chưa được tập huấn mở rộng về khả năng áp dụng khoa học-kỹ thuật vào nuôi trồng, nên thời gian qua chưa đạt hiệu quả. Thậm chí nhiều hộ không thể cải tạo nên phù sa lắng đầy các kênh. Một nguyên nhân dẫn đến thất thu nữa là: Người dân không muốn thu hoạch tôm khi chỉ đạt 35-40 con/kg vì giá rẻ, họ chờ lớn, khi nào đạt 20-25 con/kg mới thu hoạch, trong khi môi trường nước và thời tiết có nhiều thay đổi thường làm tôm chết hàng loạt vào giai đoạn này.

Phát triển nuôi trồng thủy sản, du lịch, dịch vụ và bảo vệ rừng luôn là vấn đề có tầm quan trọng mang tính chiến lược, cần phải nghiên cứu, tính toán thấu đáo một cách khoa học, hài hòa giữa lợi ích của từng người dân và cộng đồng.

LÊ KHOA