Công nhân Việt Nam đang thi công tại giếng S27 - Ảnh: Đ.Trung

Sự chậm trễ trong tiến độ thi công của gói thầu số 7 thuộc dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè khiến dư luận hết sức bất bình, nhưng điều đáng ghi nhận là không ít chuyên gia, công nhân đang vất vả ngày đêm bám trụ thi công trong lòng đất...

Thoát hiểm trong gang tấc

Chuyện xảy ra vào tháng 2.2008, tại công trường đào ngầm vượt sông Sài Gòn. Để thi công, người ta xác định hai điểm cố định tại hai bên bờ sông, đào giếng sâu xuống 40m. Sau đó sử dụng robot khoan ngầm thẳng từ giếng bờ tây sang bờ đông. Robot thực chất là một đầu khoan đất có đường kính gần 4m, vừa khoan vừa ép chặt đất xung quanh tạo thành một đường hầm rộng gần 4m để đưa cống xuống lắp đặt. Trong quá trình khoan, đất và nước dư sẽ được chuyển ra ngoài qua miệng giếng bằng đường ống.

Trước khi triển khai thi công, việc khảo sát địa chất công trình đã được tiến hành. Thế nhưng sự cố thì không thể lường hết. Tiến độ công trình đang "ngon trớn", robot khoan được 180/410m, đường cống được lắp đặt ra gần giữa lòng sông Sài Gòn thì robot bỗng chết đứng, không thể chuyển động. Hệ quả là nước tràn vào đường hầm, nhưng rất may những công nhân đang trực tiếp thi công đã kịp thời thoát ra ngoài an toàn.

Nguyên nhân sự cố sau đó được xác định là robot bị một cọng thép cuốn vào đầu khiến nó ngừng hoạt động. Nhiều phương án được đưa ra để cứu robot và tiếp tục thi công, trong đó có "kịch bản" trục vớt robot lên để sửa chữa. Thế nhưng do vị trí robot nằm gần giữa sông, lại sâu dưới đáy khoảng 20m, muốn trục vớt phải ngăn dòng đào sâu xuống đáy... Phương án này vừa tốn kém, có khi tương đương giá trị con robot, vừa ảnh hưởng đến giao thông thủy do sông Sài Gòn là tuyến huyết mạch, nên sau đó đã bị hủy bỏ. Phương án khác khả thi hơn được đưa ra là chấp nhận "hy sinh" robot, khảo sát lại địa chất để thi công một tuyến khác vượt sông Sài Gòn. Mới đây, nhà tài trợ vốn là Ngân hàng Thế giới đã đồng ý để một chuyên gia của công ty hàng đầu về đào ngầm từ Hồng Kông qua đánh giá lại toàn bộ sự cố nhằm đưa ra phương án xử lý tốt nhất.

Cũng trong gói thầu này, một robot khác trong khi đang thi công đoạn đường cống ngầm đường kính gần 4m, sâu dưới lòng đất khoảng 20m thì bỗng nhiên cũng... ngay đơ. Nguyên do được xác định là trong quá trình đào, robot lọt vào lớp bùn và... chìm. Không có thiệt hại về người, nhưng thiệt hại vật chất là không nhỏ. Ngoài giá trị robot cả triệu USD, bà Phan Hoàng Diệu, Giám đốc Ban quản lý dự án, cho biết chi phí trục vớt robot này có thể lên tới cả triệu USD. Tuy vậy, việc trục vớt là phải làm để tiếp tục triển khai thi công gói thầu...

Sống trong "lò luyện đan"

Do 2 con robot đang chìm sâu trong lòng đất, ở dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè giờ chỉ còn 2 robot khác đang hối hả kích ngầm. Tại vị trí giếng S27, nằm trên đường ven kênh thuộc phường Đa Kao, Q.1, việc ra vào công trình được kiểm soát khá nghiêm ngặt, khách muốn vào công trình phải có sự đồng ý của các bên chủ đầu tư, thi công, giám sát. Hôm chúng tôi ghé công trình vào giữa tháng 7.2008, mặc dù đi cùng cán bộ của Ban quản lý dự án, nhưng trên gương mặt giám đốc thi công người Trung Quốc Wu Li Zhu khi đến kiểm tra công trình vẫn đầy dấu hỏi vì thấy người lạ. Phải đến khi đại diện đơn vị tư vấn giám sát và chủ đầu tư giải thích thì vị giám đốc này mới tươi cười, giới thiệu về hạng mục công trình đang thi công...

Nhìn từ ngoài vào, công trình khá vắng vẻ vì chỉ có vài công nhân đang gia cố ống cống, điều khiển cẩu... Nhưng không khí dưới lòng đất thì khác hẳn. Men theo những hàng cầu thang sắt, chúng tôi chui xuống đáy giếng cách mặt đất gần 20m. Tại đây, một nhóm chuyên viên, công nhân đang kiểm tra máy móc, thiết bị chuẩn bị cho việc lắp thêm ống cống mới. Có cả người Trung Quốc và người Việt, nhưng điểm chung là hầu như ai cũng... ở trần. Thấy chúng tôi ngạc nhiên, Nguyễn Đức Mạnh, tổ trưởng tổ công nhân Việt Nam cười bí ẩn và chỉ vào đường ống cống đã đào sâu hun hút: "Anh cứ đi sâu vào trong thì biết".

Theo hướng tay Mạnh, chúng tôi men vào đường ống có đường kính 3m. Phải men, vì tuy lòng ống cống rộng 3m, nhưng ống cống hình tròn, ở giữa lòng cống lại đặt các hệ thống ống dẫn bùn, nước, nên người vào hay ra đều phải theo tư thế dạng hai chân men từng bước. Đó là chưa kể nhiều đoạn ống bùn bị xì ra đọng vũng đến gót chân, trơn trượt...

Nhưng cái đáng sợ và cũng là nguyên nhân khiến mọi người phải ở trần khi làm việc là nhiệt độ trong đường ống. Đoạn đào ngầm này dự kiến dài hơn 200m và đã thi công được hơn nửa chặng đường. Càng vào sâu, không khí càng trở nên ngột ngạt, mặc dù ở đoạn giữa hai chiếc quạt công nghiệp đường kính gần cả mét luôn quạt hết công suất thổi gió vào trong theo hai đường ống dẫn. Tiếng robot khoan vào lòng đất, tiếng búa kích đường ống cống thình thịch theo từng cm đất được khoan, tưởng rung cả mặt đất... quá trình này vừa sản sinh ra nhiệt, vừa đốt cháy ô-xy tự nhiên trong không khí tạo nên một mùi khét lẹt, hơi nóng hầm hập tỏa ra đẩy nhiệt độ có dễ lên đến gần 600C. Vì thế, dù đã ở trần nhưng trên lưng những công nhân làm việc ở đây mồ hôi vẫn chảy thành dòng. Còn chúng tôi, chiếc áo mặc trên người chẳng biết đã ướt sũng từ bao giờ, cầm tay vắt nhẹ nước nhỏ như mưa...

Hạ thổ thêm một ống cống mới - Ảnh: Đ.Trung

Công việc bên trong lòng cống không quá phức tạp. Việc điều khiển robot do các chuyên gia Trung Quốc đảm nhiệm. Công nhân Việt Nam chủ yếu chỉ thay nhau cắt bùn máy khoan thải ra thành từng miếng nhỏ, rồi xả nước xuống để bùn dễ thoát ra ngoài theo đường ống dẫn đến miệng giếng, đổ xuống ghe chờ sẵn ngòai kênh... Thế nhưng, trong điều kiện làm việc như nói ở trên, công việc dù đơn giản đến mấy cũng trở nên quá vất vả. Vì thế, cứ khoảng 30 phút là lại thay ca làm việc trực tiếp ở đầu mũi khoan. Còn chúng tôi, chỉ đứng chụp hình, ghi nhận tình hình chưa đầy 30 phút đã cảm thấy choáng váng vì tiếng búa, tiếng máy và sức nóng hầm hập bao trùm, phải vội vã ngoi ra...

Nhưng sức nóng của công trình này chưa thấm tháp gì. Một chuyên gia Trung Quốc kể khi thi công đoạn từ giếng S20 đến S21 dài khoảng 300m, gần nửa đoạn đường đầu thi công chỉ trong khoảng 1 tháng, nhưng đoạn đường còn lại thi công hết hơn 4 tháng do gặp đất sét. Đất cứng, mũi khoan nhích từng chút, nhiệt sản sinh quá cao khiến cả chuyên gia lẫn công nhân ai cũng chỉ mặc một chiếc quần đùi, mình trần như nhộng mà vẫn không chịu nổi cơn nóng...

Nói đến chuyện công trình thi công phập phù thời gian qua, không chỉ công nhân Việt Nam sốt ruột mà ngay các chuyên gia Trung Quốc cũng bức xúc. Ngoài những nguyên nhân chủ quan của nhà thầu thi công, chuyện tàu chở bùn không vào công trình, thiếu vật tư nguyên liệu... còn nhiều nguyên nhân khác mà người ngoài cuộc khó hình dung ra được. Dẫn chúng tôi đến một góc công trình, chỉ vào một túi mảnh sành, sứ bể được lấy từ dòng bùn robot thải ra, ông Wu Li Zhu lắc đầu: "Những vật như thế này không chỉ cản trở robot thi công, làm chậm tiến độ, mà đôi khi còn làm tổn thất lớn về kinh tế như trường hợp 2 robot của chúng tôi đang bị vùi trong lòng đất". Tuy vậy, vị giám đốc người Trung Quốc này cũng tỏ ra khá lạc quan về tiến độ gói thầu hiện nay. "Vị trí S27 này chúng tôi sẽ hoàn thành trong tháng này. Ngoài ra, vài ngày nữa sẽ có thêm một robot được đưa vào hoạt động" - ông Wu nói. Và, đúng như lời hứa của ông Wu, vào ngày 18.7 vừa qua, một robot nặng gần 60 tấn đã được đưa từ Trung Quốc sang TP.HCM để tăng tốc tiến độ thi công gói thầu số 7. Hy vọng, chuyện chậm tiến độ ở gói thầu này sẽ chỉ còn là quá khứ...

Theo: TNO_Minh Đức