Ảnh thanhnien.com.vn

Ngày 3-11, Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội nóng lên bởi các thông tin từ những người đến dự cung cấp. Nào là tiến trình thu hút đầu tư của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm đã hoàn thành kế hoạch cả năm, Việt Nam sắp trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO); Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp nhận đơn niêm yết của hàng loạt các doanh nghiệp, hứa hẹn nguồn hàng trên thị trường sẽ dồi dào...

Không chỉ tại Hà Nội mà tại hầu hết các địa phương trong cả nước, vấn đề thị trường chứng khoán đã không còn xa lạ với nhiều người. Một trong những vấn đề mà bạn đọc của Báo Quân đội nhân dân quan tâm hiện nay là sau khi gia nhập WTO (vào ngày 7-11) và sau khi Luật chứng khoán có hiệu lực thi hành (vào ngày 1-1-2007), thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ phát triển ra sao? Nên đầu tư vào đâu để có hiệu quả?

Lãi như... chơi chứng khoán

Thị trường chứng khoán trong điều kiện của nền kinh tế hiện đại, được quan niệm là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn. Việc mua bán này được tiến hành ở thị trường sơ cấp khi người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành, và ở những thị trường thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp. Chức năng cơ bản của thị trường chứng khoán là huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế, cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng, tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán, đánh giá hoạt động của doanh nghiệp và tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách vĩ mô.

Sau hơn 6 năm, kể từ khi Trung tâm giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh khai trương (20-7-2000), thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có những bước phát triển khá nhanh, bước đầu đã hình thành một kênh huy động và phân bổ các nguồn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Đối với những người có tiền nhàn rỗi đầu tư mua cổ phiếu mà dân ta quen họi là "chơi chứng khoán" thì lãi rất lớn, có khi trúng hàng trăm triệu đồng chỉ qua một đêm. Rất nhiều cổ phiếu giá tăng đến chóng cả mặt. Chẳng hạn như cổ phiếu SJS hiện đang được bán với mức giá 255.000 đồng/cổ phiếu, trong khi nửa tháng trước còn ở mức giá 170.000 đồng.

Kết thúc phiên giao dịch ngày 3-11, chỉ số VN-Index đạt 513,74 điểm, giảm 3,21 điểm (-0,62%) so với phiên giao dịch hôm trước. Tuy nhiên, theo dự đoán của nhiều chuyên gia tài chính tiền tệ thì chỉ số VN-Index sẽ tăng trở lại trong vài ngày tới.

Sắp đến giai đoạn tăng tốc

Sau 11 năm đàm phán cam go trên bàn hội nghị, Việt Nam sẽ trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại lớn nhất toàn cầu (WTO) vào ngày 7 -11 tới. Các nhà kinh tế nhận định đây sẽ là cái mốc quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam tăng tốc.

Hiện nay tỉ trọng tích lũy đầu tư vào TTCK còn thấp, tổng giá trị thị trường cổ phiếu mới chiếm khoảng 8% GDP, trong khi đó mức thông lệ quốc tế là 30-34% GDP. Bởi vậy, TTCK vẫn chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho đầu tư phát triển. Vì vậy, sau khi gia nhập WTO, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ có bước phát triển nhanh về quy mô.

Theo Trung tâm giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh, từ nay đến cuối năm có khoảng 30 doanh nghiệp được phép tham gia chợ chứng khoán tập trung. Phòng Thống kê của ủy ban Chứng khoán Nhà nước chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bình quân mỗi ngày có 2 doanh nghiệp nộp hồ sơ xin niêm yết. Sàn Hà Nội cũng vừa có thêm một số hàng mới như Công ty cổ phần Chế tạo bơm Hải Dương, Công ty cổ phần bao bì Sông Đà...

Mới nhất, Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) đã được Ủy ban chứng khoán Nhà nước cấp giấy phép đăng ký giao dịch cổ phiếu tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội. Dự kiến, cổ phiếu của ACB sẽ chính thức được niêm yết và giao dịch trên thị trường chứng khoán vào cuối tháng 11. Cổ phiếu ACB được đăng ký giao dịch là cổ phiếu phổ thông, có mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, với mã chứng khoán là ACB. Số lượng cổ phiếu ACB được phép giao dịch là 110.004.656 cổ phiếu.

Hiện tại đang có rất nhiều doanh nghiệp "chạy nước rút" để có thể gia nhập thị trường chứng khoán trước ngày 1-1-2007 (thời điểm Luật Chứng khoán có hiệu lực) để hưởng ưu đãi miễn 50% thuế thu nhập doanh nghiệp.

Uỷ ban Chứng khoán nhà nước nhận định, từ nay đến hết tháng 11 sẽ là thời điểm nở rộ việc nộp hồ sơ xin niêm yết bởi đây là thời điểm doanh nghiệp hoàn thành báo cáo tài chính 3 quý đầu năm.

Các nhà tài phiệt toàn cầu cũng đang xem xét khả năng đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam, một thị trường tiềm năng và có tốc độ phát triển nhanh nhất khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Đều này càng đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam tăng tốc.

Sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn

Theo ông Nguyễn Sơn, Phó trưởng Ban Phát triển thị trường thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khi tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, khả năng lây lan rủi ro và những ảnh hưởng của sự biến động tài chính do sự liên kết của các thị trường trên toàn cầu rất dễ xảy ra. Thị trường chứng khoán đóng vai trò là kênh huy động vốn và là hàn thử biểu của toàn bộ nền kinh tế, là nơi dễ lây lan rủi ro nhất. Chính vì lẽ đó, khi hội nhập cần phải hết sức thận trọng để tránh những biến động tài chính cho TTCK và cả cho nền kinh tế. Một nguy cơ khác, theo các chuyên gia kinh tế là sự quá phụ thuộc vào luồng vốn quốc tế, dẫn đến tình trạng lệ thuộc kinh tế và thậm chí là chính trị. Thực tế cho thấy, đây là điều đáng lo ngại vì nhiều nước không đủ khả năng kiểm soát quá trình hội nhập khiến nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng mất chủ quyền do áp dụng hoàn toàn những quy định của nước mạnh.

Mặt khác, hiểu biết về TTCK của nhà đầu tư Việt Nam, nhất là những người "chơi cổ phiếu" không chuyên còn hạn chế. Chủ yếu vẫn là các nhà đầu tư nhỏ lẻ, thiếu vắng các nhà đầu tư chuyên nghiệp với những kiến thức chuyên sâu, có kinh nghiệm và am hiểu về luật pháp trong lĩnh vực chứng khoán. Hơn nữa, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa quen với việc huy động vốn qua thị trường chứng khoán, việc huy động vốn đầu tư của các doanh nghiệp chủ yếu vẫn trông vào kênh ngân hàng thương mại Vì vậy, hoạt động đầu tư mang tính đầu cơ ngắn hạn và chịu sự chi phối bởi tâm lý đầu tư theo kiểu "đám đông", "phong trào", thấy người khác mua vào thì cũng mua, thấy người khác bán thì mình cũng bán, dễ gây nên những bất ổn về giá.

Hệ thống pháp lý về thị trường chứng khoán của ta cũng chưa thực sự hoàn thiện và đồng bộ. Công tác quản lý, giám sát về chứng khoán và TTCK chưa đáp ứng đòi hỏi và tiến kịp với những sự thay đổi nhanh chóng của thị trường. Đó cũng là thách thức lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

"Đã chơi phải hiểu luật chơi"

Thực tế trong thời gian qua đã có rất nhiều dân chơi chứng khoán "theo phong trào", dựa vào khả năng phán đoán còn hạn chế của mình để lên sàn và đã bị thất bại cay đắng. Một dân chơi chứng khoán ngày 3-11 nói với tôi ở Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội: "Ở đây thực chất là người khôn móc túi người dại. Đa số dân chơi chứng khoán không kỳ vọng mấy vào cổ tức, vào các khoản lãi từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cái họ muốn là bán ra mua vào như đi chợ, thu được những khoản lãi ngay lập tức”.

Rất nhiều người có mặt ở Trung tâm này không hiểu thế nào là cổ phiếu, thế nào là chứng khoán, họ đến đây chủ yếu để xem cổ phiếu của mình có tăng giá hay không.

Một chuyên gia của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đã nói rằng: "Thị trường chứng khoán cũng giống như sân thi đấu thể thao. Đã chơi phải hiểu luật chơi". TTCK không phải là nơi cho những người ưa an toàn và an nhàn. Đây là nơi đầy bấp bênh và nhạy cảm. Chuyên gia này khuyên: với những người mới bắt đầu chơi cổ phiếu, hãy chọn cổ phiếu của những doanh nghiệp mới phát hành bởi theo quy định của pháp luật, khi phát hành chứng khoán ra công chúng, công ty phát hành phải công bố cho người mua chứng khoán những thông tin về bản thân công ty, nêu rõ những cam kết của công ty và những quyền lợi cơ bản của người mua chứng khoán... Tài liệu phục vụ cho mục đích đó gọi là Bản cáo bạch. Thông thường, một công ty muốn phát hành chứng khoán phải lập Bản cáo bạch để Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước xem xét. Bản cáo bạch là phương tiện giúp người mua đánh giá mức độ sinh lời và triển vọng của công ty trước khi quyết định có đầu tư vào công ty hay không. Bởi vậy, những người chơi chứng khoán nên đọc Bản cáo bạch một cách kỹ lưỡng và tìm hiểu rõ những may rủi thực sự của công ty trước khi ra quyết định đầu tư.

Để góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh, vững chắc và an toàn trong thời gian tới, mới đây Ủy ban Chứng khóan Nhà nước đã xây dựng và công bố dự thảo chiến lược phát triển thị trường chứng khóan Việt Nam giai đoạn 2006- 2010. Theo dự thảo này, vào năm 2010, dự kiến sẽ có từ 30 đến 40 công ty chứng khoán.

Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia: nên nới rộng tỷ lệ vốn điều lệ của các nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng Việt Nam tăng lên 49% cho phù hợp với Luật Đầu tư. Các quy định pháp lý khác về đầu tư, hoạt động tiền tệ cũng cần chỉnh sửa, bổ sung phù hợp khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tạo điều kiện cho các ngân hàng nước ngoài mở rộng cho vay vốn, đầu tư vốn vào nền kinh tế Việt Nam.

Đỗ Phú Thọ