Cho đến thời điểm này, nước ta mới sản xuất được khoảng 50% lượng phân hóa học so với nhu cầu, còn lại phải nhập khẩu. Tổng công ty Vật tư nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) là một trong những đơn vị được giao nhiệm vụ nhập khẩu phân bón, góp phần bình ổn thị trường. Tuy nhiên, do những khó khăn trước đây để lại, Tổng công ty lại đang rất thiếu vốn kinh doanh trong khi thị trường lại thiếu phân bón...

“Nhạc trưởng” sau sóng gió

Tổng công ty Vật tư nông nghiệp là doanh nghiệp Nhà nước thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (từ đây gọi tắt là Tổng công ty), hiện có 7 công ty thành viên đã cổ phần hóa, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Từ năm 2002 trở về trước, nước ta chủ yếu sử dụng phân bón nhập khẩu, Tổng công ty được Nhà nước giao nhiệm vụ giữ vai trò “nhạc trưởng”, mỗi năm nhập hơn một triệu tấn phân bón. Gần đây, Nhà nước ta cho phép nhiều doanh nghiệp tham gia nhập khẩu phân bón, trong đó có cả các nhà máy sản xuất phân bón, khối lượng phân bón sản xuất trong nước cũng tăng lên, nhưng Tổng công ty vẫn giữ được vai trò là doanh nghiệp nhập khẩu nhiều phân bón, chi phối thị trường.

Nông dân huyện Ba Tri (Bến Tre) đang trao đổi kinh nghiệm sản xuất lúa

Đồng chí Phạm Văn Hưng, Chủ tịch HĐQT cho biết: “Năm 2008 là một năm đầy khó khăn của Tổng công ty. Chúng tôi về nhận nhiệm vụ mới trong bối cảnh tư tưởng cán bộ, nhân viên thiếu an tâm công tác, tổng số nợ do ban lãnh đạo cũ để lại lên tới hơn 70 tỷ đồng. Chúng tôi vừa phải thu hồi nợ, trả nợ ngân hàng, vừa ổn định tổ chức, vừa tiếp tục lộ trình cổ phần hóa. Đến nay, Tổng công ty đã trả hết nợ ngân hàng và nhanh chóng bắt tay vào hoạt động sản xuất kinh doanh. 6 tháng đầu năm nay, Tổng công ty đã nhập khẩu được 30.000 tấn phân u-rê với giá rẻ hơn trong nước, góp phần bình ổn thị trường phân bón”.

Doanh nghiệp khát vốn

Nếu nhìn vào bảng thống kê vốn điều lệ của Tổng công ty thì tổng số vốn lên tới hơn 166 tỷ đồng nhưng số vốn góp tại các công ty thành viên chiếm tới hơn 62 tỷ đồng, Văn phòng Tổng công ty chỉ còn 104 tỷ đồng vốn. Trong đó, vốn tài sản cố định đã chiếm hơn một nửa, trên thực tế, Tổng công ty chỉ còn hơn 51 tỷ đồng để kinh doanh.

Với số vốn ít ỏi trên, Tổng công ty buộc phải vay vốn mới có thể nhập khẩu phân bón. Hiện nay, giá phân u-rê trên thị trường khoảng từ 9.200 đến 9.500 đồng/kg. Mỗi chuyến tàu nhập khẩu phân bón thường có khối lượng khoảng 10 nghìn tấn, giá khoảng từ 92 đến 95 tỷ đồng. Trong khi đó, hạn mức tín dụng các ngân hàng cho Tổng công ty vay rất thấp do những sai lầm của Ban lãnh đạo trước kia. Chính vì vậy, để có thể nhập khẩu với số lượng lớn phân bón với giá rẻ phục vụ nông dân, Tổng công ty đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có công văn đề nghị Chính phủ cho Tổng công ty được vay ngân hàng với hạn mức tín dụng 1.000 tỷ đồng , như hạn mức tín dụng của nhiều tổng công ty Nhà nước khác (chứ không phải xin cấp vốn 1.000 tỷ đồng như có thông tin đưa). Đây không phải là xin sự ưu đãi của Nhà nước (bởi tiền vay ngân hàng sẽ phải trả và chịu lãi suất) mà theo cơ chế quản lý nói chung của Nhà nước đối với các Tổng công ty 90, 91.

Việc ra đời của các nhà máy sản xuất phân bón có sự trợ giá nhiên liệu đã giúp giá phân bón trong nước rẻ hơn giá thế giới. Tuy nhiên, Tổng công ty Vật tư nông nghiệp với sự chủ động, nỗ lực tìm kiếm thị trường, vừa qua cũng đã tìm được một số đối tác nước ngoài để nhập khẩu được phân bón với giá thấp hơn giá trong nước, góp phần bình ổn giá cả và giúp đỡ bà con nông dân yên tâm sản xuất. Hiện nay, mặc dù Tổng công ty không được Nhà nước giao vốn để dự trữ lưu thông mà chỉ là đơn vị kinh doanh phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp, không hề có một chính sách ưu tiên nào, nhưng trên thực tế, Tổng công ty đã góp phần không nhỏ vào việc bình ổn thị trường. Nếu được gia tăng hạn mức tín dụng, Tổng công ty sẽ được vay ngân hàng nhiều tiền hơn, sẽ tìm những đối tác, chọn được thời điểm thích hợp để nhập hàng, góp phần bình ổn thị trường. Lẽ dĩ nhiên, các ngân hàng phải xem xét kỹ rồi mới có thể cho vay vốn để bảo toàn nguồn vốn của họ.

Đồng chí Chủ tịch HĐQT Tổng công ty cho biết: Trong thời gian tới, nước ta sẽ cơ bản chủ động được đạm u-rê phục vụ nông nghiệp, chỉ còn nhập khẩu phân ka-li và DAP. Tổng công ty trong tương lai sẽ chuyển hướng kinh doanh vật tư nông nghiệp, đa ngành. Tuy nhiên, hiện nay, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Tổng công ty vẫn tập trung chủ yếu vào nhiệm vụ kinh doanh phân bón để góp phần bình ổn thị trường.

Bài và ảnh: Ngưyễn Văn Minh