QĐND - An-đớt Bê-rinh Brây-vích (Anders Behring Breivik), nghi phạm gây tội ác đẫm máu ở Na-uy khiến 92 người thiệt mạng ngày 22-7 vừa qua, đã nhận tội thực hiện cả hai vụ tấn công trong ngày đó và hành động một mình. Cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành để xác định động cơ thực sự của kẻ thủ ác là gì? Song cho dù hắn có là một kẻ khủng bố tử vì đạo hay chỉ hành động theo lý tưởng cá nhân, tấn thảm kịch mà hắn gây ra đã khiến Na-uy, nơi được mệnh danh là “thiên đường” của hạnh phúc, nơi yên bình và đáng sống nhất thế giới… bỗng chốc hoàn toàn thay đổi.

Thị trưởng Ô-xlô thắp nến tưởng niệm các nạn nhân của hai vụ khủng bố. Ảnh: Reuters

Kẻ thủ ác

Khi vụ đánh bom đẫm máu xảy ra ở thủ đô Ô-xlô người ta đã nghĩ ngay tới khả năng những kẻ khủng bố Hồi giáo đã ra tay ở Na-uy. Bởi Na-uy nằm trong danh sách những nước bị Al-Qaeda đe dọa tấn công vì tham gia cuộc chiến chống lại đạo Hồi (ám chỉ cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan). Na-uy cũng từng có hiềm khích với thế giới Hồi giáo, khi một tờ báo của nước này năm 2006 đã đăng lại các bức biếm họa đấng tiên tri Mô-ha-mét đáng kính của người Hồi giáo. Công dân Na-uy cũng đã nhận được cảnh báo tránh đi đến các nước đạo Hồi như Pa-ki-xtan hay Áp-ga-ni-xtan…

Nhưng những bằng chứng và thông tin ban đầu cho thấy ít có khả năng các vụ tấn công khủng bố xảy ra ở Ô-xlô và đảo U-to-y-ê-a. Cảnh sát Na-uy bước đầu cũng nhận định như vậy và cho rằng nhiều khả năng đây là hành động của một “kẻ điên rồ”. Chính luật sư của kẻ thủ ác cho biết, Brây-vích nghĩ rằng “việc thực hiện những hành động đó là kinh khủng, nhưng trong đầu anh ta coi điều đó là cần thiết”. Theo luật sư Gây-rơ Líp-pét-xtát (Geir Lippestad), Brây-vích muốn làm một “cách mạng” để thay đổi xã hội.  

Trên trang mạng xã hội Facebook và Twitter, hắn tự mô tả mình là một tín đồ Thiên chúa giáo, có quan điểm bảo thủ và hâm mộ hội Tam điểm. Trên trang Twitter, Brây-vích trích dẫn một câu nói nổi tiếng của một nhà triết học rằng: “Một người có đức tin tương đương với sức mạnh của 100 nghìn người chỉ có các mối quan tâm”. Brây-vích, một công dân Na-uy mang những nét điển hình của đất nước vùng Bắc Âu, cũng được cho là người theo chủ nghĩa dân tộc thuần túy, thường tham gia các diễn đàn trên internet và bày tỏ quan điểm dân tộc mạnh mẽ. Hắn phản đối mạnh mẽ xã hội đa dạng văn hóa ở Na-uy cũng như ý tưởng cho rằng, những người khác biệt về chủng tộc và văn hóa có thể chung sống hòa bình. Do đó cũng có ý kiến cho rằng có thể có động cơ chính trị trong các cuộc tấn công của Brây-vích vì có vẻ chúng đều nhằm vào đảng Lao động cầm quyền theo đường lối tự do. Theo cảnh sát Na-uy, những thông điệp trên internet của Brây-vích cho thấy, hắn là người có quan điểm chính trị cực hữu và chống Hồi giáo. Trên mạng đã xuất hiện những bức ảnh chụp Brây-vích cầm súng máy trên một đoạn băng có nội dung chống đạo Hồi. Vài giờ trước khi thực hiện các vụ tấn công hôm 22-7, hắn đã tung lên mạng một tài liệu dài 1.500 chữ bằng tiếng Anh, do hắn viết có nội dung chống Hồi giáo.

Brây-vích từng học tại trường Kinh doanh Ô-xlô, mở các cơ sở khai khoáng và trồng rau quả. Sau khi các vụ tấn công xảy ra, một công ty cung cấp vật tư nông nghiệp tại Na-uy cho biết, họ từng bán cho Brây-vích 6 tấn phân bón hóa học trong tháng 5. Phân bón hóa học vốn được sử dụng trong các loại bom tự chế, cũng là loại bom được Brây-vích sử dụng để tấn công ở Ô-xlô. Theo một tài liệu mà Brây-vích tải lên mạng, hắn đã lên kế hoạch tấn công từ mùa thu năm 2009. Trên đó còn đề cập tên của một số nhà lãnh đạo thế giới mà Brây-vích sẽ nhằm làm mục tiêu tấn công.

Thủ phạm đã chính thức bị cảnh sát buộc tội thực hiện các hành động khủng bố và được cho là có liên hệ với các phần tử cực hữu. Cảnh sát cũng đang điều tra khả năng còn có một người khác tham gia tội ác cùng với Brây-vích vì cho rằng hắn có liên quan tới các phần tử cực hữu vốn gây nhiều lo ngại ở Na-uy.

Đối mặt với những mối đe dọa

Đúng 1 giờ sáng 24-7, khoảng 100 người đã đứng thành vòng tròn bên ngoài nhà thờ lớn ở Ô-xlô để làm lễ tưởng niệm các nạn nhân. Họ nắm tay nhau đứng im lặng xung quanh một thảm hoa và nến cầu nguyện cho những người xấu số. Nhưng người dân Na-uy vẫn chưa hết bàng hoàng vì thảm kịch khủng bố kinh hoàng đã xảy ra trên đất nước mình. Mới đây, Bộ trưởng Tư pháp Na-uy còn tự tin tuyên bố không có lý do gì để nâng mức cảnh báo của quốc gia trước những cảnh báo an ninh. Trước khi vụ tấn công xảy ra, người dân thủ đô Ô-xlô vẫn chưa chấp nhận được thực tế Ô-xlô đã gia nhập danh sách các thành phố bị tấn công. Cũng giống như Thụy Điển trước vụ ám sát Thủ tướng Ô-lóp Pan-mơ (Olof Palme) năm 1986, người dân Na-uy thường phản đối những lời kêu gọi áp dụng các biện pháp nhằm tăng cường an ninh ở trong nước.

Người dân Na-uy luôn tự hào vì thủ đô Ô-xlô, biểu tượng của hòa bình quốc tế, được chọn là nơi trao giải Nô-ben Hòa bình hằng năm, cũng là nơi Pa-le-xtin và I-xra-en đạt được hiệp ước lịch sử năm 2003. Ngoài ra, Na-uy luôn dẫn đầu trong danh sách những nước được xếp hạng là hạnh phúc và đáng sống nhất thế giới. Có được những danh hiệu đáng tự hào đó là vì trong suốt một thời gian dài, Na-uy thực hiện chính sách đối ngoại ôn hòa, không can hệ gì tới các cuộc xung đột quốc tế, nên quốc gia này hầu như không có kẻ thù. Cho dù từ lâu đã là thành viên NATO, nhưng Na-uy mấy năm gần đây mới bắt đầu tham gia các cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan và gần đây là chiến dịch quân sự chống Li-bi.  

Từ sau vụ tấn công đẫm máu này, người Na-uy phải chấp nhận thực tế đất nước của họ không còn là một nơi hoàn toàn yên bình. Cũng giống như một số quốc gia trên thế giới hiện nay, Na-uy đang phải đối mặt với chủ nghĩa khủng bố kiểu mới với động cơ gây tội ác rất đa dạng, bên cạnh các động cơ tôn giáo hay chính trị… Na-uy sẽ phải nhìn nhận thích hợp hơn đối với các nguy cơ khủng bố không chỉ từ bên ngoài mà chính từ bên trong đất nước mình.

Mỹ Hạnh