QĐND - Thời gian qua, số lượng hộ dân thoát nghèo ở thành phố Cần Thơ khá cao. Tuy nhiên, trong số những hộ này, vẫn còn phần lớn chỉ vượt qua chuẩn nghèo, chưa thật sự thoát nghèo, thu nhập và mức sống còn thấp so với mặt bằng chung. Vì thế, nhiều hộ thoát nghèo nhưng thiếu tính bền vững, có nguy cơ tái nghèo cao.

Các hộ dân ở Làng đan lưới Thơm Rơm, xã Thuận Hưng, huyện Thốt Nốt, Cần Thơ thoát nghèo nhờ có nghề phụ đan lưới

Nhiều cái khó trong giảm nghèo bền vững!

Thực hiện đề án giảm nghèo của thành phố Cần Thơ giai đoạn 2006 - 2010, huyện Cờ Đỏ đã quan tâm triển khai thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội để nâng cao mức sống của người dân, góp phần giảm nhanh số hộ nghèo. Trong đó, công tác giảm nghèo được xác định là trách nhiệm hàng đầu của cả hệ thống chính trị và là một phong trào mạnh mẽ. Lãnh đạo huyện Cờ Đỏ đã tập trung chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ vốn và đào tạo ngành nghề cho lao động nông thôn như: Chăn nuôi, trồng trọt, sửa chữa xe máy, hớt tóc… Tuy nhiên, đến nay tỷ lệ hộ nghèo của huyện là 14,05%, hộ cận nghèo là 11,67%, chiếm hơn 25% tổng số hộ dân trên địa bàn.

Đề cập tới nguyên nhân trên, ông Nguyễn Thực Hiện, Phó chủ tịch UBND huyện Cờ Đỏ, cho biết: Hiện nay, bên cạnh nhiều hộ chí thú làm ăn, chịu khó, vẫn còn một bộ phận hộ nghèo tại địa phương chưa có ý thức vươn lên trong cuộc sống, còn ỷ lại vào chính sách của Nhà nước, thậm chí còn tham gia vào các tệ nạn xã hội… Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư, hỗ trợ cho công tác giảm nghèo còn nhiều hạn chế, làm ảnh hưởng tới kết quả thực hiện công tác giảm nghèo.

Nếu xét trong phạm vi toàn thành phố Cần Thơ thì số hộ nghèo hiện còn 13.563 hộ, chiếm tỷ lệ 4,63% tổng số hộ dân. Trong đó, số hộ nghèo phát sinh mới là 637 hộ. Bài toán nan giải nhất đối với chính quyền thành phố Cần Thơ hiện nay là những hộ nghèo ở địa bàn nông thôn, nhất là hộ nghèo thuộc đồng bào dân tộc thiểu số, hầu hết không có tư liệu sản xuất, không có nghề nghiệp ổn định, trình độ học vấn thấp, chủ yếu sống bằng nghề làm thuê theo thời vụ. Cũng chính vì vậy, họ cũng rất khó khăn trong việc tiếp cận các chính sách trợ giúp như tín dụng ưu đãi, khuyến nông học nghề, giải quyết việc làm,…

Cũng cần phải nói rằng, thời gian qua, các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống và sản xuất đều tăng nhanh, ảnh hưởng lớn đến đời sống hộ nghèo, hộ có thu nhập thấp, dẫn đến thoát nghèo thiếu tính bền vững.

Ông Trần Trọng Nghĩa, Phó chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố Cần Thơ, chia sẻ:

- Hội Cựu chiến binh còn vướng 2 khó khăn lớn, khó tháo gỡ, đó là hiện có khoảng 100 hộ hội viên rất khó thoát nghèo do không lao động nặng được, không đất sản xuất, không được hưởng chính sách trợ cấp thường xuyên và thiếu ý chí vươn lên thoát nghèo. Có khoảng 40 hộ hội viên đang cất nhà tạm bợ trên bờ kinh, ven các con đường do không có đất thổ cư và đất sản xuất...

Một số chính sách chưa phù hợp

Theo ông Huỳnh Văn Thuận, Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội - Chi nhánh Cần Thơ: Cách thức lao động, sản xuất của nhiều hộ dân hiện nay hiệu quả vẫn chưa cao. Đa số người nghèo sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, tự phát nên gặp nhiều rủi ro, hiệu quả không cao. Thời gian qua đã xảy ra trường hợp cho vay sai đối tượng. Số hộ vay vốn ưu đãi tại chi nhánh đã vượt với số hộ nghèo theo tiêu chí. Vẫn còn một số ít hộ nghèo có nhu cầu nhưng chưa được vay vốn, mức dư nợ bình quân/hộ còn thấp, cuối năm 2010 là 7 triệu đồng/hộ.

Theo Ban chỉ đạo chương trình mục tiêu giảm nghèo của thành phố Cần thơ, những tồn tại trong công tác giảm nghèo trong thời gian qua  một phần là do cơ chế chính sách còn hạn chế. Chẳng hạn như chính sách hỗ trợ khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư quy định hộ nghèo khi tham gia các mô hình sản xuất, chăn nuôi phải có 50% vốn đối ứng là chưa phù hợp. Do đa số hộ nghèo đều khó khăn về nguồn vốn, nhất là đối với các trường hợp đã vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội nhưng gặp rủi ro trong sản xuất, chăn nuôi. Nay để được tham gia mô hình mới với điều kiện phải có 50% vốn đối ứng, họ phải vay vốn nóng từ bên ngoài, lãi suất cao, dẫn đến sản xuất không hiệu quả; chính sách hỗ trợ giáo dục trong giai đoạn 2006 - 2010 chỉ giảm một phần học phí và các khoản đóng góp xây dựng trường (đối với học sinh từ trung học cơ sở trở lên) chưa đủ sức để học sinh con hộ nghèo theo học hết các bậc giáo dục phổ thông do "gánh nặng" học phí. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm cho con em hộ nghèo, cận nghèo phải bỏ học để lao động sớm.

Đánh giá về công tác giảm nghèo trên địa bàn, ông Tô Minh Giới, Phó chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, Trưởng ban Chỉ đạo chương trình mục tiêu giảm nghèo thành phố cho rằng: Công tác giảm nghèo được các cấp, các ngành quan tâm đạt được kết quả khá cao. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong thời gian tới, để công tác giảm nghèo được thuận lợi, hiệu quả bền vững thì cần phải điều chỉnh một số cơ chế, chính sách. Từng quận, huyện đề ra các giải pháp thiết thực, cụ thể, phù hợp với thực trạng khu vực. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát bảo đảm tính chính xác trong công tác quản lý. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức người dân phấn đấu lao động, sản xuất để thoát nghèo.

Bài và ảnh: Huỳnh Văn Xây