Khách hàng đăng ký sử dụng dịch vụ tín dụng tiêu dùng của một ngân hàng

Ở Việt Nam, tín dụng tiêu dùng, hay còn gọi là cho vay bán lẻ vào mục đích tiêu dùng bắt đầu xuất hiện từ những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước – ngay khi xuất hiện những ngân hàng thương mại cổ phần – nhưng nó chỉ thực sự “bùng nổ” trong hai năm gần đây. Chính dịch vụ này đã giúp cho nhiều cá nhân, gia đình có cơ hội trong học tập, sản xuất, kinh doanh và đặc biệt đã góp phần cải thiện điều kiện sống của khách hàng.

Các ngân hàng bước vào cuộc đua

Trong toàn hệ thống ngân hàng nước ta, ưu thế trong cuộc đua này thuộc về các ngân hàng thương mại cổ phần. Với những ngân hàng này, mảng dịch vụ tín dụng tiêu dùng bán lẻ được coi là sản phẩm trọng tâm trong chiến lược phát triển.

Mặc dù đầu tư vào thị trường Việt Nam chưa lâu, nhưng theo thống kê của Ngân hàng HSBC, số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ tín dụng tiêu dùng của họ đang tăng theo cấp số nhân, tính đến tháng 12 - 2006, khách hàng này đã tăng 581%, lượng tín dụng cho vay tăng 482% so với 6 tháng trước đó.

Theo số liệu của Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam có đến hơn 70% số thư, điện thoại của khách hàng gửi về đường dây nóng của Ngân hàng để tìm hiểu các vấn đề liên quan đến sản phẩm, dịch vụ cho vay bán lẻ như vay mua nhà, mua ô tô, du học, vay kinh doanh cá thể, vay tín chấp (không cần tài sản thế chấp)… và nhiều người trong số họ sau này đã trở thành khách hàng quen thuộc cho những dịch vụ đó.

Để thu hút khách, có một phương thức chung mà rất nhiều ngân hàng đều áp dụng, là việc đưa ra những giá trị gia tăng cho khách hàng: Ngân hàng ACB thực hiện chương trình “Cho vay siêu tốc 24 giờ”; Ngân hàng Techcombank đưa ra một loạt sản phẩm vay tiền mua nhà, thanh toán bằng thẻ được giảm giá, đưa thẻ đến tận nơi; Ngân hàng ANZ cam kết dịch vụ tài trợ mua ô tô trong 48 giờ… Còn Ngân hàng HSBC – Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải đã “mở cửa” bằng cách nới lỏng chính sách biểu phí và gia tăng hạn mức cho vay. (Trước đây, điều kiện để khách hàng đến với thẻ tín dụng của HSBC phải có mức lương tối thiểu hằng tháng từ 8 đến 10 triệu đồng, thì nay, điều kiện đó chỉ còn ở mức 3 triệu đồng; phạm vi khách hàng cũng không chỉ bó hẹp trong các công ty liên doanh, nước ngoài, mà đã được mở rộng đến các doanh nghiệp hành chính).

Tạo động lực trong lao động?

“Nếu bạn đang có một việc làm và mức thu nhập ổn định - bạn đã có đủ điều kiện để ngân hàng hỗ trợ trong việc mua sắm những vật dụng cần thiết để cải thiện điều kiện sống và làm việc”. Đó là lời tư vấn dành cho các sản phẩm tín dụng tiêu dùng mà khách hàng có thể nhận được tại rất nhiều ngân hàng, nhất là ở gần 40 ngân hàng thương mại cổ phần có hàng trăm chi nhánh trong cả nước.

Thạc sĩ Lê Đình Tuấn, chuyên viên Ngân hàng An Bình cho rằng: “Quan niệm chi tiêu truyền thống của dân ta là tích lũy đủ tiền mới mua sắm. Điều đó khác hẳn với xã hội hiện đại ngày nay, bất cứ bạn trẻ nào cũng có thể cải thiện điều kiện làm việc, mua sắm những vật dụng cần thiết cho công việc của mình ngay từ khi bước chân vào môi trường làm việc. Nghiên cứu tài chính cũng chỉ ra rằng, đa số khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ tín dụng tiêu dùng để cải thiện điều kiện làm việc đều có thu nhập tăng lên”.

Chị Hoàng Phương Ngọc là cán bộ một cơ quan Nhà nước tại Hà Nội cho biết, năm 2005, để có tiền mua nhà tại khu chung cư Linh Đàm, hai vợ chồng quyết định vay tiền tại Ngân hàng Techcombank. Sản phẩm mà chị được tư vấn là dịch vụ “Gia đình trẻ” (một sản phẩm cho các hộ gia đình trẻ vay tiền vào mục đích mua nhà, xe, trang bị nội thất…). Với số tiền vay 200 triệu đồng, trong 3 năm, mỗi tháng Ngọc phải trả một khoản tiền gốc và lãi hơn 4 triệu đồng. Hai vợ chồng Ngọc đều rất hài lòng dịch vụ trên bởi nó phù hợp với mức thu nhập của gia đình. Ngọc nói: “Nếu chỉ trông chờ vào khoản thu nhập 8 triệu đồng/tháng của cả hai vợ chồng thì không biết đến bao giờ tôi mới có đủ tiền mua nhà”.

Gần đây, rất nhiều bạn trẻ, ngay khi bước vào nghề đã có thể tự sắm cho mình những công cụ làm việc tốt, khá hiện đại nhờ dịch vụ này. Anh Bùi Quang Thu, phóng viên trẻ của một cơ quan báo chí thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho biết, từ khi có chỗ làm việc ổn định, anh đã mạnh dạn sử dụng dịch vụ tín dụng tiêu dùng của ngân hàng để mua máy ảnh, máy vi tính. Và thật bất ngờ, số tiền kiếm được nhờ sự trợ giúp của các thiết bị trên đã giúp anh thanh toán với ngân hàng trước niên hạn một năm so với dự tính.

Chị Khánh Minh, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, Hà Nội - một sinh viên vừa tốt nghiệp đại học ở Thuỵ Sĩ - cho biết: “Phần lớn các du học sinh nước ngoài đều sử dụng dịch vụ tín dụng ngân hàng cho học tập. Và thường thì khi ra trường, họ chỉ mất từ 2 đến 3 năm là đã có thể hoàn trả được phí dịch vụ mà không phải nhờ đến sự trợ giúp của gia đình. Hiện nay đã có không ít du học sinh Việt sử dụng dịch vụ trên để tiếp cận với các nền giáo dục tiên tiến thế giới”.

Những trường hợp trên không phải là cá biệt. Còn nhớ cách đây gần 3 năm, ông Tổng giám đốc của Ngân hàng Techcombank, trong buổi họp báo ra mắt dịch vụ “Gia đình trẻ” đã tuyên bố rằng: “Hãy tận hưởng cuộc sống ngay khi còn trẻ…”. Nghe ông Tổng giám đốc nói, nhiều nhà báo đã chất vấn, liệu lớp trẻ Việt có sẵn sàng tiếp nhận thông điệp này như lớp trẻ các nước phát triển? Câu hỏi đến nay đã được trả lời. Ông Đinh Việt Cường, Giám đốc phát triển sản phẩm của Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam nhận xét: “Ưu điểm của các dịch vụ sản phẩm này không chỉ là kích thích tiêu dùng cho một xã hội đang phát triển, mà còn hình thành nên văn hóa sử dụng dịch vụ ngân hàng để phục vụ cho công việc và sinh hoạt ngay từ khi bạn còn trẻ. Xét ở một góc độ nào đó, áp lực cho vay cũng có thể coi là động lực để khách hàng buộc phải lao động, nhưng đồng thời vẫn được tận hưởng những điều kiện sống tốt hơn”.

Cũng có những khuyến cáo cho rằng, sự bùng nổ của tín dụng tiêu dùng có thể khởi xướng một lối sống lạm tiêu, ham hưởng thụ, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt ... Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng đều có những chuyên gia kiểm soát lạm tiêu. Khi thanh toán bằng thẻ tín dụng, có nghĩa là khách hàng đang công khai với ngân hàng số tiền “được phép vay”. Bằng các biện pháp của mình, ngân hàng kiểm tra lại, khi ngân hàng còn cho vay nghĩa là họ vẫn “có đủ khả năng thanh toán”. Khách hàng không thể tự ý chi tiêu vượt số tiền đã thoả thuận với ngân hàng. Đó chính là sự ràng buộc và biện pháp hữu hiệu nhất để tránh lạm tiêu.

Trong cuộc đua không ngừng nghỉ về dịch vụ tín dụng tiêu dùng, bên cạnh việc các ngân hàng tăng được số lượng tín dụng cho vay và lợi nhuận, khách hàng cũng là người được hưởng lợi: Họ có nhiều sự lựa chọn với nhiều mức phí hấp dẫn, nhiều chính sách chăm sóc khách hàng… Tuy nhiên, theo các chuyên gia về tài chính, các sản phẩm tín dụng tiêu dùng ở Việt hiện vẫn còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng. Trong tương lai gần, khi chính sách mở cửa ngành ngân hàng trong nước theo cam kết gia nhập WTO được áp dụng triệt để và toàn diện, nhiều ngân hàng nước ngoài tham gia vào thị trường Việt Nam, người tiêu dùng lúc đó sẽ là những “thượng đế” thật sự./.

Bài và ảnh: Châu Giang