Trước thực trạng nhiều quy hoạch và dự án “treo” đã găm lại việc cấp giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ), cơ sở để người dân thực hiện các quyền sử dụng đất chính đáng theo pháp luật, ngày 20-9-2005, UBND thành phố Cần Thơ đã ban hành Chỉ thị số 18/2005/CT-UBND (CT18) về tổ chức lập, thực hiện quy hoạch xây dựng đô thị và quản lý xây dựng theo quy hoạch trên địa bàn thành phố. Theo đó, người dân trong vùng quy hoạch được thực hiện các quyền của người sử dụng đất khi chưa có quyết định thu hồi đất của ngành chức năng. Tuy nhiên, nhiều năm qua hàng ngàn hộ dân có nhà đất trong vùng quy hoạch và khu vực dự án “treo” vẫn chưa được giải quyết các quyền lợi theo đúng chỉ thị này.

Cấp “giấy đỏ”: Thành phố cho, quận không cho?

Hàng chục năm nay, bà Nguyễn Hồng Hạnh, số nhà 206/9, đường Trần Phú, cùng 66 hộ dân khác ở tổ 10, khu vực 1, phường Cái Khế (quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ), làm đơn và đã hàng chục lần đến “gõ cửa” chính quyền và các cơ quan chức năng từ phường đến các sở, ngành thành phố để nộp hồ sơ đăng ký cấp giấy CNQSDĐ nhưng cho đến nay vẫn không được tiếp nhận, giải quyết. Bà Hạnh nói: “Đất trên cồn Cái Khế là đất hoang ven sông Hậu. Từ hơn nửa thế kỷ qua, các hộ dân nghèo, không đất, đã phải khai phá, trồng trọt, từ đời ông, nay đến đời cháu rồi. Thế mà một quy hoạch không hợp lý đã 29 năm nay với nhiều dự án “treo” đã dẫn tới gần 500 hộ dân khu vực 1 (phường Cái Khế) không được cấp giấy CNQSDĐ. Theo tôi được biết, thành phố đã có chỉ thị cho phép đất trong vùng quy hoạch vẫn được cấp giấy CNQSDĐ khi chính quyền chưa có quyết định thu hồi đất của dân và chưa bồi hoàn thỏa đáng cho người có nhà, đất. Thế nhưng, có những dự án “treo” hơn chục năm rồi, nay vẫn là cái cớ để chính quyền và ngành chức năng không cấp giấy CNQSDĐ cho bà con. Việc này càng kéo dài càng trở thành mớ bùng nhùng, càng trở nên nỗi bức xúc ngày càng gay gắt của người dân ở đây”.

Hiện nay, còn rất nhiều hộ dân ở các phường Cái Khế, An Bình, An Khánh, Hưng Lợi, Xuân Khánh (quận Ninh Kiều); phường Hưng Thạnh, Hưng Phú (quận Cái Răng) có nhà đất nằm trong vùng quy hoạch, muốn đăng ký cấp giấy CNQSDĐ cũng không được tiếp nhận, giải quyết. Ở phường Cái Khế, chỉ vì vướng các dự án “treo” trong quy hoạch Trung tâm Văn hóa và Khu liên hợp TDTT mà cho đến nay gần 500 hộ dân cư ngụ ở đây chưa có hộ nào được cấp giấy CNQSDĐ. Ai muốn sửa lại nhà dột nát, hư vách, muốn xây dựng nhà ở cũng đành bó tay. Sau hàng chục vụ khiếu kiện kéo dài, có vụ khiếu kiện đông người, vượt cấp lên tận Trung ương, ngày 7-1-2008, UBND thành phố Cần Thơ có văn bản chỉ đạo ngành chức năng sớm có kế hoạch và điều chỉnh để xóa quy hoạch “treo” ở khu vực cồn Cái Khế, đồng thời chỉ thị cho UBND quận Ninh Kiều tập hợp hồ sơ, giải quyết giấy CNQSDĐ cho các hộ dân ở đây. Nhưng quận Ninh Kiều và phường Cái Khế không thực hiện theo văn bản chỉ đạo này. Khi dân kêu nhiều quá, bức xúc quá, phường lại “đùn” lên quận, quận lại “đẩy” trở ngược lên Sở TN-MT và UBND thành phố, kéo dài thêm tình trạng hàng mấy trăm hộ dân nơi đây vẫn không được cấp giấy CNQSDĐ. Rõ ràng, chính quyền thành phố và quận Ninh Kiều đã cố tình dây dưa kéo dài, bất chấp những khẩn cầu chính đáng của người dân, làm sai nhiều điều, khoản trong Luật Đất đai 2003, Quyết định 84/2007/QĐ-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường và cả Chỉ thị 18/2005 của UBND thành phố Cần Thơ. Ra chỉ thị, nhưng chính UBND thành phố Cần Thơ đã không thực hiện theo chỉ thị đó.

Một số trường hợp khác cũng còn quá nhiều vướng mắc trong việc cấp giấy CNQSDĐ cho người dân như: Gần 100 hộ dân thuộc quy hoạch dự án khu dân cư của Liên minh Hợp tác xã thành phố Hồ Chí Minh (ở phường An Khánh, quận Ninh Kiều); hoặc hơn 100 hộ dân khác có nhà đất nằm trong dự án mở rộng lộ giới tuyến lộ 91B (phường An Khánh và Hưng Lợi, thuộc quận Ninh Kiều).

Cấp giấy phép xây dựng tạm: Không khả thi!

Theo CT18 của UBND thành phố, người dân có đất nằm trong vùng quy hoạch, nếu mục đích sử dụng đất phù hợp với chức năng sử dụng đất của quy hoạch xây dựng được duyệt, thì được cấp phép xây dựng công trình nhà ở theo tiêu chí kỹ thuật của quy hoạch. Anh Nguyễn Văn Điền (hiện nay đang ở trọ tại phường An Khánh, quận Ninh Kiều) đã nhiều lần đến Phòng Quản lý Đô thị quận xin phép cất nhà nhưng đều bị từ chối không nhận hồ sơ. Anh Điền cho biết: “Tôi mua 129m² đất ở phường An Khánh đã lâu, với ý định cất nhà để ở. Tuy nhiên, sau khi mua một thời gian, đất này lại bị quy hoạch và dự án “treo”. Tôi nghe nói, thành phố cho phép người dân có đất trong vùng quy hoạch mà chưa có quyết định thu hồi, chưa bồi hoàn thỏa đáng được cấp giấy CNQSDĐ và được cất nhà tạm, nhưng khi tôi đến đề nghị cấp phép thì lại không cho. Tôi xin chuyển mục đích sử dụng đất, thì quận nói là đất quy hoạch, không cho chuyển mục đích sử dụng”. Còn bà Đường Ngọc Như Ý, gia đình quân nhân, chồng là sĩ quan quân đội đã nghỉ hưu, ở tổ 17, khu vực 1, phường Cái Khế và hàng chục hộ dân ở khu vực này cũng đang chờ giấy CNQSDĐ để được sửa lại nhà ở, thoát cảnh dột nát. “Không giấy mà tự ý sửa nhà thì bị phạt, ráng chịu”- một cán bộ ở phường Cái Khế đã nói với dân như vậy.

Đối với quyền sử dụng đất: - Nếu mục đích sử dụng đất phù hợp chức năng sử dụng đất của quy hoạch được duyệt thì được thực hiện tất cả các quyền theo quy định của Luật Đất đai và được Nhà nước xem xét chuyển mục đích sử dụng đất theo đúng quy hoạch được duyệt. - Nếu mục đích sử dụng đất không phù hợp quy hoạch được duyệt thì không được chuyển mục đích sử dụng; khi chưa có quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền thì người dân được thực hiện các quyền theo quy định tại Điều 105, 106 Luật Đất đai, cơ bản như sau: + Được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; + Được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật + Được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; + Được thừa kế, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn theo quy định của pháp luật (Nguồn: Chỉ thị 18/2005/CT-UBND của UBND thành phố Cần Thơ)

Thực trạng của thành phố hiện nay, những vùng quy hoạch và dự án “treo” đã nhiều năm nay lại chủ yếu là vùng đất nông nghiệp. Do đó, việc cho phép bà con có đất trong vùng quy hoạch được phép chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc cất nhà tạm để ở gặp rất nhiều khó khăn, chạy đến cửa nào cũng thấy “im ỉm khóa”, không tiếp dân, hoặc tiếp nhưng ngâm đơn, ngâm hồ sơ không giải quyết (!). Như ở cồn Cái Khế, 29 năm qua chỉ vì những quyết định quy hoạch “choãi nhau”, những dự án chuyền tay qua chủ này, chủ nọ không rõ ràng, cứ “treo” đó, thiếu thống nhất và không đúng Luật, nhưng quy hoạch vẫn không được xóa hoặc dự án vẫn không được điều chỉnh phù hợp. Một quy hoạch không phù hợp với thành phố đã lên cấp trực thuộc Trung ương, trên vùng đất quá chật mà dồn ép nhiều dự án, “treo” hàng chục năm rồi vẫn còn “treo” hoài, dẫn tới khó khăn trăm bề cho người dân trên đất cồn Cái Khế. Đó là một nghịch lý kéo dài, trở thành “mớ bùng nhùng”, ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người dân và bị mất lòng, mất niềm tin của dân.

Hàng nghìn người dân có nhà, đất nằm trong vùng quy hoạch, dự án lâu năm như ở cồn Cái Khế, mong muốn UBND thành phố Cần Thơ nhanh chóng chỉ đạo ngành chuyên môn quán triệt rộng rãi và thực hiện nghiêm theo Luật Đất đai 2003, Nghị định 84, và trực tiếp là CT18 đến các cấp chính quyền. Đồng thời, có văn bản hướng dẫn chi tiết các quy định của Chỉ thị này, tạo điều kiện cho người dân được thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật.

NGUYỄN THANH, MÃ GIANG