Những ngày đầu Xuân, cả nước náo nức bước vào ngày hội Tết trồng cây. Tuy nhiên, hoạt động trồng cây, gây rừng đã trở thành phong trào sâu rộng, luôn nhận được sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Khi những cánh rừng già đang ngày càng bị thu hẹp, thì việc trồng mới rừng là chỉ tiêu pháp lệnh đối với ngành Lâm nghiệp. Kế hoạch trồng mới 5 triệu ha rừng là dự án chiến lược nhằm khôi phục lại những cánh rừng đã mất...

Một năm khởi sắc từ rừng!

Có dịp lên Tây Nguyên, Tây Bắc hay ghé thăm những bản, làng vùng trung du Bắc bộ, điều dễ nhận thấy là có rất nhiều đồi núi trọc đã trở thành những thảm xanh bắt mắt. Đó là kết quả của dự án trồng mới 5 triệu ha rừng theo Nghị quyết 73/2006/QH11 của Quốc hội giai đoạn 2006-2010.

Mới đây, lãnh đạo Cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phấn khởi thông báo: Trong năm 2008, cả nước đã khoán bảo vệ rừng đặc dụng, phòng hộ được 2.271.386 ha, đạt 146,5 % kế hoạch; khoanh nuôi xúc tiến tái sinh được 634.619 ha, đạt 108,4%. Diện tích trồng rừng trên cả nước là 224.423 ha, trong đó trồng rừng sản xuất là 185.069 ha. Chỉ duy có nhiệm vụ trồng mới rừng phòng hộ, rừng đặc dụng là còn khó khăn, chỉ đạt 95,2% kế hoạch năm. Về cơ bản, so với kế hoạch, trong năm 2008 các chỉ tiêu đều vượt, tính chung đạt 111,7% kế hoạch. Tổng vốn thực hiện kế hoạch trồng rừng là 1.820 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách 820 tỷ đồng, phần còn lại là huy động từ nhiều nguồn trong xã hội.

Chăm sóc vườn ươm cây giống trồng rừng của Công ty Lâm nghiệp H Ra, huyện Măng Yang (Gia Lai). Ảnh: TTXVN

Rừng phòng hộ-tấm lá chắn cực kỳ quan trọng trong việc phòng ngừa lũ quét đã được nhiều địa phương tiến hành có hiệu quả. Trong đó, nhiều tỉnh hoàn thành và vượt chỉ tiêu kế hoạch. Tiêu biểu như Hà Giang (đạt 123% kế hoạch), Lạng Sơn (đạt 124,5% kế hoạch), Quảng Ninh (đạt 149,4% kế hoạch), Đắk Lắk (đạt 156% kế hoạch), và cao nhất là Bình Định đạt tới 190,4% kế hoạch năm. Từ phía Bắc vào đến tỉnh Thừa Thiên - Huế đã cơ bản hoàn thành kế hoạch trồng rừng, trong đó 8 tỉnh đạt diện tích từ 10.000 ha trở lên là Hoà Bình, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh.

Theo ông Nguyễn Ngọc Bình, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, tính đến nay, sau 3 năm thực hiện Nghị quyết số 73 của Quốc hội về việc triển khai dự án trồng mới 5 triệu ha rừng giai đoạn 2006-2010, trung bình mỗi năm cả nước thực hiện khoán quản lý được 2,3 triệu ha rừng, đạt 154,7%; khoanh nuôi xúc tiến tái sinh hơn một triệu ha, đạt 128,7%; trồng mới hơn 581.000ha, đạt 58,1%. Sự khởi sắc từ rừng có nguyên nhân quan trọng từ cơ chế chính sách, trong đó có Quyết định 147 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách phát triển rừng sản xuất, Thông tư số 52 hướng dẫn trợ cấp gạo cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ ở miền núi trồng rừng thay thế nương rẫy. Các văn bản trên đã tạo động lực cho các địa phương thực hiện các chỉ tiêu nhiệm vụ kế hoạch năm 2008.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Theo các chuyên gia kinh tế, việc triển khai Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng cũng còn những khó khăn nhất định. Đa số các khu rừng phòng hộ vẫn chưa có khả năng cho người nhận khoán hưởng lợi từ rừng ngoài số tiền khoán của Nhà nước. Nhiều diện tích đã quá thời gian khoán bảo vệ rừng, nhưng vẫn chưa tiến hành giao cho các hộ gia đình bảo vệ và hưởng lợi lâu dài. Việc trồng rừng sản xuất đang gặp khó khăn do quỹ đất manh mún; mất cân đối giữa trồng mới rừng phòng hộ và rừng sản xuất. Một số nơi, tình trạng khai thác rừng trái phép, cháy rừng, phá rừng để chuyển mục đích vẫn diễn ra phức tạp. Điều này có nguyên do từ tình trạng di cư tự do, phá rừng để trồng cây công nghiệp hoặc sang nhượng trái phép.

Theo ông Nguyễn Ngọc Bình, trong năm 2008 vừa qua, nhiều bất cập chưa được giải quyết thoả đáng. Việc bố trí vốn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Ngoài việc thu hút các nguồn đầu tư của xã hội, lẽ ra số vốn ngân sách cần bố trí cho dự án trồng mới 5 triệu ha rừng phải đạt hơn 1.500 tỷ đồng. Thế nhưng, hết năm 2008 dự án mới bố trí được 820 tỷ đồng. Ngay cả kế hoạch năm 2009 cũng mới dự kiến bố trí được 1.000 tỷ đồng. Sau khi rà soát quy hoạch 3 loại rừng, có thay đổi về quy hoạch, có địa phương không thiết kế kịp. Công tác trồng rừng phòng hộ ở các khu vực xa khu dân cư, đường sá đi lại khó khăn, đòi hỏi chi phí cao, thế nhưng các địa phương không được bổ sung thêm vốn. Thủ tục phân khai kế hoạch cho các dự án cơ sở, thủ tục ký hợp đồng cho chủ dự án thường chậm. Việc tạm ứng vốn, do tâm lý “sợ rủi ro”, chỉ khi nào nghiệm thu trồng rừng mới được thanh toán, đã phần nào gây khó khăn cho người trồng rừng. Trong quá trình thực hiện dự án, các cơ quan chức năng không sát sao đôn đốc, vì vậy chỉ tiêu trồng rừng phòng hộ tại một số tỉnh không đạt kế hoạch đề ra. Một thực tế không biết nên buồn hay nên vui là có tỉnh giải ngân tốt, mong có thêm vốn lại không có, trong khi đó, có tỉnh lại không sử dụng hết vốn.

Một vấn đề khác là trong khi giá cả về công lao động và vật tư đều tăng, những suất đầu tư cho trồng rừng phòng hộ và đặc dụng trong năm 2008 vẫn giữ ở mức 6 triệu đồng/1 ha. Vì vậy, đồng bào thiếu mặn mà và chưa đủ sức gắn bó lâu dài với nghề lâm nghiệp, phần nào ảnh hưởng đến kết quả trồng rừng phòng hộ.

Năm 2009: Phấn đấu nâng tỉ lệ che phủ rừng đạt gần 40%

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Văn Tám: Mục tiêu trong năm 2009, ngành Lâm nghiệp sẽ phấn đấu trồng mới 227,3 nghìn ha rừng tập trung, trong đó rừng sản xuất đạt 167,3 nghìn ha, rừng phòng hộ và rừng đặc dụng là 60 nghìn ha. Bộ cũng sẽ tiến hành khoán bảo vệ 1,52 triệu ha rừng, chăm sóc 150 nghìn ha, khoanh nuôi tái sinh 506 nghìn ha, phấn đấu nâng tỉ lệ che phủ rừng đạt 39,8%.

Để thực hiện mục tiêu này, Bộ sẽ tập trung đầu tư cho các vùng trọng điểm như phòng hộ ven biển (gồm cả trồng rừng trên đất ngập mặn, bảo vệ đê biển, chắn cát), trồng rừng phòng hộ biên giới, rừng phòng hộ cho các hồ đập lớn, nhất là vùng Tây Bắc. Tiếp tục sắp xếp lại các lâm trường quốc doanh, thu hồi đất sử dụng kém hiệu quả, đẩy mạnh tiến độ giao, cho thuê rừng và đất lâm nghiệp cho các hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng và các thành phần kinh tế trong và ngoài nước để trồng rừng phục vụ mục đích kinh tế. Bên cạnh đó, sẽ thực hiện rà soát, quy hoạch lại các loại rừng, xác định rõ quy mô, diện tích hợp lý, đúng mục tiêu, đối tượng và chủng loại rừng. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ hướng dẫn về kỹ thuật điều chỉnh cơ cấu, mật độ cây trồng phù hợp để các địa phương có đủ điều kiện chăm sóc, bảo đảm được mật độ từ khi trồng đến khi định hình rừng. Đây cũng là biện pháp để giảm các chi phí không cần thiết trong chăm sóc, nuôi dưỡng rừng trồng, bổ sung cơ cấu cây trồng phù hợp tạo điều kiện cho người dân kết hợp trồng rừng và hưởng lợi từ các sản phẩm phụ trợ.

Với những nỗ lực chung, hy vọng trong năm 2009 ngành Lâm nghiệp sẽ hoàn thành tốt chỉ tiêu, kế hoạch trồng và bảo vệ rừng, góp phần hoàn thành sớm dự án trồng mới 5 triệu ha rừng như Nghị quyết của Quốc hội đã đề ra.

LÊ THIẾT HÙNG