QĐND - Một người Ai Cập từng là sĩ quan đặc nhiệm đã được chọn làm “quyền” lãnh đạo của tổ chức khủng bố khét tiếng thế giới Al-Qaeda sau khi trùm khủng bố Ô-xa-ma Bin La-đen (Osama bin Laden) bị đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt hồi đầu tháng này. Đó là Xa-íp An A-đen (Saif al-Adel), một trong những tên khủng bố bị Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) truy nã gắt gao nhất thế giới từ năm 2001 với khoản tiền treo thưởng 5 triệu USD.

Xa-íp An A-đen, còn được biết tới là Mu-ha-mát I-bra-him Ma-ca-uy (Muhamad Ibrahim Makkawi), được Al-Qaeda chỉ định làm thủ lĩnh tạm thời chỉ vài ngày sau khi cái tên Ô-sa-ma Bin La-đen (Osama Bin Laden) bị gạch bỏ khỏi danh sách truy nã trên trang web của FBI. Quyết định này được coi là một bất ngờ bởi nhiều người chờ đợi cấp phó lâu nay của Bin La-đen, A.An Da-oa-hi-ri (Ayman al-Zawahiri), sẽ là người kế vị. Theo Báo Tin tức quốc tế của Pa-ki-xtan, Da-oa-hi-ri hiện vẫn đang ở trong tổ chức này và chịu trách nhiệm “giám sát các mối liên hệ quốc tế”, nhưng quyền lực tối cao sẽ được trao cho nhân vật trẻ tuổi hơn người Ai Cập.

Xa-íp An A-đen trong danh sách truy nã của FBI. Ảnh: AFP

Theo tiếng A-rập, tên của An A-đen có nghĩa là "thanh gươm công lý". Theo hồ sơ của FBI, A-đen, khoảng 50 tuổi, từng bị truy nã do liên quan tới những vụ đánh bom đại sứ quán Mỹ ở Kê-ni-a và Tan-da-ni-a năm 1998. A-đen rời Ai Cập không lâu sau vụ ám sát Tổng thống Ai Cập An-oa An Xa-đát (Anwar Al Sadat) năm 1981 và dần gia nhập lực lượng Mu-gia-hê-đin (Mujahedin) do Mỹ bảo trợ ở Áp-ga-ni-xtan.

Trong khoảng thời gian này, A-đen đã liên hệ với Al-Qaeda, gia nhập tổ chức này và dần dần trở thành một nhân vật cấp cao. A-đen tham gia các chiến dịch của Al-Qaeda ở Xu-đăng vào những năm 1990 và chịu trách nhiệm tuyển mộ và đào tạo các tay đánh bom liều chết. A-đen sau đó nhanh chóng trở thành một thủ lĩnh quân sự của Al-Qaeda bên cạnh Bin La-đen. Vai trò của A-đen trong tổ chức càng lớn khi một chỉ huy quân sự của tổ chức này, cũng là người Ai Cập có tên Mô-ha-mét A-tép (Mohammed Atef) thiệt mạng năm 2001. Từ sau vụ khủng bố 11-9-2001 đến nay, không ai rõ về hành tung của A-đen, nhưng theo Báo Tấm gương (Đức), khi Mỹ tấn công Áp-ga-ni-xtan năm 2001, nhân vật này đã trốn sang I-ran và bị bắt giữ tại đó. Đến tháng 3-2009, y được phóng thích trong vụ trao đổi với một nhà ngoại giao I-ran, người đã bị bắt cóc ở các khu vực bộ tộc của Pa-ki-xtan hai năm trước đó.

Ngoài việc giữ vai trò như chức tham mưu trưởng trong Al-Qaeda, A-đen còn chuyên tổ chức các khóa đào tạo quân sự và tình báo cho các thành viên Al-Qaeda. Thậm chí, năm 2004, hắn viết cuốn sách mang tên "Kỹ năng khủng bố" gửi tới các trại huấn luyện của Al-Qaeda trên toàn thế giới.

Theo tiết lộ của Nô-man Bê-nốt-man (Noman Benotman), người từng là trợ lý của Bin La-đen đã đầu hàng Mỹ, việc chọn A-đen không phải là quyết định của Hội đồng tư vấn chính thức của Al-Qaeda bởi vì hiện không thể tập hợp những thành viên của Hội đồng đến một địa điểm nào đó. Thay vào đó, quyết định này được đưa ra bởi khoảng 6-8 lãnh đạo Al-Qaeda ở khu vực biên giới Áp-ga-ni-xtan và Pa-ki-xtan.    

Tuy nhiên, việc lựa chọn một nhân vật Ai Cập lên làm thủ lĩnh Al-Qaeda chắc chắn không làm hài lòng các thành viên của tổ chức này ở A-rập Xê-út và Y-ê-men. Hai chi nhánh này của Al-Qaeda tin rằng, người kế nhiệm Bin La-đen phải là người từ bán đảo A-rập, nơi được coi là khu vực thánh chiến của các phần tử Hồi giáo cực đoan. Theo nhận định của Bê-nốt-man, động thái bổ nhiệm là nhằm để phản ứng với sự nôn nóng của các chiến binh Al-Qaeda, vốn rất lo lắng về việc ban lãnh đạo Al-Qaeda trì hoãn công bố người kế nhiệm. “Quyết định được đưa ra với hy vọng sẽ làm các chiến binh bình tĩnh. Nó cũng dọn đường cho A.An Da-oa-ri (Ayman al-Zawahri), nhân vật số hai của Al-Qaeda tiếp quản vị trí lãnh đạo ở Al-Qaeda”.

Dù chính thức hay tạm thời, trước mắt, A-đen sẽ phải đối phó với những mối đe dọa mà Al-Qaeda đang phải đối mặt khi phía Mỹ đã thu giữ được nhiều tài liệu của tổ chức này trong cuộc vây ráp khu dinh thự của Bin La-đen ở A-bô-ta-bát, Pa-ki-xtan. Theo lời chuyên gia về khủng bố Pi-tơ Béc-gen (Peter Bergen), A-đen cũng sẽ phải thu thập lại các chiến binh Al-Qaeda rải rác khắp nơi từ Nam Á sang Y-ê-men tới Bắc Phi để củng cố lực lượng.

Trong khi đó, toàn bộ hệ thống tình báo Mỹ đang làm việc cật lực để giải mã các đầu mối những tài liệu mà họ thu được từ cuộc đột kích căn nhà của Bin La-đen. ABC News dẫn các nguồn tin tình báo cho biết, các chuyên gia phân tích tìm thấy nhiều thông tin cho thấy Bin La-đen có thể đã lên kế hoạch chuẩn bị cho một cuộc tấn công lớn trên đất Mỹ đúng vào ngày hoặc trước dịp kỷ niệm 10 năm vụ 11-9-2001.

Linh Oanh