Về với Vạn Phúc hôm nay ta sẽ bắt gặp những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát, cuộc sống củ người dân nơi đây đang thay đổi từng ngày. Tiếng máy dệt rầm rầm đã xua tan đi đói nghèo. Không ai có thể biết được chính xác làng nghề có từ khi nào, chỉ biết rằng nó đã tồn tại trên dưới nghìn năm…

Làng dệt lụa Vạn Phúc nằm bên bờ sông Nhuệ, thuộc thành phố Hà Đông, tỉnh Hà Tây không chỉ nổi tiếng với nghề tơ tằm, canh cửi mà còn rất tự hào về lòng yêu nước, tính cần cù và sáng tạo từ thuở lập quê cho đến nay.

Một cửa hàng bán lụa tại Vạn Phúc (ảnh internet)

Về với Vạn Phúc hôm nay, mới đến đầu làng ta đã nghe thấy tiếng dệt lụa rộn ràng và bắt gặp một không khí nhộn nhịp, tấp nập của cửa hàng giới thiệu làng lụa Vạn Phúc được đặt ở đầu làng với những xấp vải nhiều màu sắc. Phiên chợ quê vắng vẻ ngày nào giờ đây đã đông đúc, nhộn nhịp hơn. Điều đó cũng đủ khẳng định cuộc sống của người dân nơi đây từng bước “thay da đổi thịt”. Thay vì đi chợ cắp những chiếc rổ bên trong chỉ có vài con tép và rau là những chiếc túi nilông đựng đầy thịt, cá, hoa quả… Niềm vui hiện rõ trên khuôn mặt của người dân nơi đây.

Đón tiếp chúng tôi trong tiếng ồn ào của máy dệt, tranh thủ bỏ quần áo từ trong máy giặt ra phơi, chị Đỗ Thị Oanh ở khối Bạch Đằng vui vẻ nói: kể từ khi lụa Vạn Phúc được mọi người biết đến và sử dụng rộng rãi thì cuộc sống của người dân nơi đây cũng thay đổi. Không còn cảnh chạy ăn từng bữa như trước, trẻ con được gửi đến nhà trẻ. Mỗi tháng với hai máy hoạt động, trừ các khoản chi phí, gia đình chị cũng thu về một triệu đồng.

Từ khi làng nghề phát triển, nó như một luồng “sinh khí” mới đưa Vạn Phúc từng bước đi lên, tạo được nhiều công ăn việc làm, giải quyết việc làm cho 1.600 lao động trong làng và thu hút hàng trăm lao động từ các vùng lân cận. Chị Ngô Thị Thảo, người làm thuê cho anh Đặng Quang Hải cho biết: mỗi tháng làm thuê như vậy cũng được từ 700-800 nghìn đồng. Một điển hình sản xuất ở Vạn Phúc là anh Nguyễn Văn Hòa, sau nhiều năm theo nghề, trải qua bao thăng trầm, giờ đây anh là chủ một xưởng dệt lớn với 28 máy dệt, một máy sấy, với số vốn hơn 2 tỷ đồng.

Cơ cấu kinh tế của Vạn Phúc đã chuyển đổi rõ rệt: trước đây chủ yếu chuyên canh tác nông nghiệp, thu nhập thấp, làm chỉ đủ ăn khiến đời sống khó khăn thì hôm nay, kinh tế chuyển sang tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ. Người dân chủ yếu sản xuất lụa và kinh doanh mặt hàng này. Lợi nhuận đem về lớn, cuộc sống lam lũ ngày nào bị đẩy lùi, thu nhập trung bình mỗi người trong một tháng từ 800 đến 900 nghìn đồng. 100% số hộ có điện sử dụng, 60% số hộ có điện thoại bàn, ti vi, xe máy…

Vạn Phúc hiện có 785 hộ làm nghề dệt trong tổng số 1.343. Tổng giá trị sản phẩm lụa mà các hộ làm nghề dệt thu về mỗi năm chiếm 63% cơ cấu kinh tế trong làng (khoảng 27 tỷ). 100% số hộ làm nghề dệt đều chấp hành tốt nghĩa vụ nộp thuế (mỗi năm đóng góp vào ngân sách Nhà nước hàng tỷ đồng).

Đến nay, nghề dệt lụa cổ truyền của Vạn Phúc vẫn không ngừng đổi mới về trang, thiết bị và mẫu mã sản phẩm, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng hạ giá thành sản phẩm, ngày càng đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.

Lụa Vạn Phúc với những sản phẩm đa dạng như: Lụa hoa, Đũi, Sa tanh, Lụa quế… đã đáp ứng nhu cầu của đông đảo khách du lịch quốc tế và xuất khẩu sang một số nước như: Pháp, Ba Lan, Thụy Sĩ… mỗi năm đều tăng.

Rời Vạn Phúc trong một buổi chiều dịu nắng. Đi trên con đường làng trải nhựa, giữa âm thanh dồn dập của tiếng máy dệt vọng ra từ những ngôi nhà mái bằng xung quanh. Tôi nhớ lại lời nói của ông Nguyễn Hữu Chỉnh-Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc và tin tưởng ở tương lai phát triển bền vững của vùng đất này: "Chiến lược phát triển trong tương lai của làng nghề là đầu tư mở rộng sản xuất, cải tiến máy móc thiết bị nâng cao chất lượng sản lượng cho lụa Vạn Phúc. Vạn Phúc đang xây dựng khu sản xuất tiểu thủ công nghiệp có diện tích 12,8ha, khu chợ rộng 2ha, đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và tổ chức JICA (Nhật Bản) thực hiện dự án cải tạo môi trường… để trở thành điểm du lịch".

DIÊM ĐĂNG LINH