QĐND - Trong khi dịch cúm gia cầm và dịch tai xanh ở lợn nhiều thời điểm đã được khống chế thành công, thì suốt mấy năm qua dịch lở mồm long móng ở gia súc cứ dai dẳng-chưa kịp dập tắt đã bùng phát trở lại. Tính đến ngày 22-2, trên toàn quốc đã có 18 tỉnh, thành phố phát sinh dịch bệnh này. Tại sao dịch chưa “tắt” đã “bùng”?

“Sốt ruột” vì dịch ngày càng diễn biến phức tạp

Không chỉ với các hộ chăn nuôi mà ngay cả người tiêu dùng cũng cảm thấy “sốt ruột”, thắc mắc vì sao dịch bệnh gia súc, gia cầm ngày càng phức tạp và… khó chữa đến thế? Chỉ riêng dịch bệnh lở mồm long móng đã gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Theo tổng hợp của Cục Thú y (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong năm 2010, dịch bệnh này đã xảy ra tại 297 xã thuộc 103 huyện của 28 tỉnh, thành phố trong cả nước với tổng số 16.333 con trâu, bò mắc bệnh; 419 con trâu, bò đã buộc phải tiêu hủy. Ngoài ra, còn hàng nghìn con lợn bị mắc bệnh buộc phải… chôn sống!

Bước sang năm 2011, dịch đã từng bước được dập tắt, thu hẹp, có lúc chỉ còn 10 tỉnh, thành phố. Thế nhưng, sau Tết Nguyên đán Tân Mão, dịch lại có xu thế bùng phát trở lại và hiện 18 tỉnh, thành phố đang có dịch. Trong đó, riêng tỉnh Quảng Ngãi có tới 51 xã thuộc 11 huyện có dịch. Còn tại Đồng Nai, đầu tháng 2 này, dịch lở mồm long móng từ đàn lợn của dân đã lây sang cả đàn lợn tăng gia của Đoàn B02 (Quân khu 7), đóng tại huyện Cẩm Mỹ, làm 193 con lợn mắc bệnh. Toàn bộ số lợn trên đã buộc phải tiêu hủy. 

Còn buông lỏng công tác quản lý?

Tại hội nghị phát triển chăn nuôi-thú y mới đây, Tiến sĩ Hoàng Văn Năm, Quyền Cục trưởng Cục Thú y đã thẳng thắn thừa nhận, lý do dịch lở mồm long móng chưa được khống chế hiệu quả có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Theo ông Năm, thực tế cho thấy chính quyền và người dân tại một số địa phương chủ quan, lơ là trong công tác phòng, chống dịch, không triển khai thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng, chống theo quy định, không có sự gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền và các ngành chức năng với ngành thú y. Kết quả tiêm phòng vắc-xin lở mồm long móng ở những vùng có nguy cơ cao, ổ dịch cũ chưa được thực hiện tốt, kết quả tiêm phòng ở nhiều địa phương còn đạt tỷ lệ thấp. “Tôi xin khẳng định, một số địa phương đã buông lỏng công tác tổ chức giám sát dịch bệnh thường xuyên đến tận thôn, bản. Hiện tượng giấu dịch, phát hiện dịch chậm còn xảy ra nhiều, khi các cơ quan thú y phát hiện được thì dịch bệnh đã lây lan ra diện rộng”, ông Hoàng Văn Năm bày tỏ.

Cán bộ quản lý thị trường tỉnh Ninh Bình kiểm tra công tác giết mổ gia súc trên địa bàn. Ảnh: Dương Hải Bình

Có một thực tế, nhiều trường hợp dịch bệnh được “du nhập” từ bên ngoài do các khu cách ly kiểm dịch động vật biên giới còn ít về số lượng và kém về chất lượng cơ sở hạ tầng. Việt Nam là nước nhập khẩu trâu, bò từ các nước láng giềng với số lượng lớn, có đường biên giới dài khoảng 3000km và địa hình phức tạp. Gia súc không được kiểm dịch bằng đường chính ngạch mà phần lớn vận chuyển bất hợp pháp qua đường tiểu ngạch, sau đó vận chuyển sâu vào nội địa để tiêu thụ, nhất là ở các tỉnh bắc Trung Bộ và Tây Nam có chung đường biên giới với Lào và Cam-pu-chia, tạo điều kiện để dịch thâm nhập vào Việt Nam.

Cũng cần phải nói rằng, khi dịch bệnh xảy ra, việc xử lý các ổ dịch ở nhiều nơi chưa được triệt để, gia súc mắc bệnh không tiêu hủy theo hướng dẫn. Đó cũng là nguyên nhân khiến mầm bệnh tồn tại, lưu cữu trong môi trường lâu dài. Việc tiêm phòng bao vây ổ dịch thực hiện chưa tốt, kiểm soát gia súc và sản phẩm động vật ra vào vùng dịch ở một số địa phương thực hiện chưa nghiêm túc làm dịch lây lan nhanh.

Phương châm “ba nhất” có khống chế được dịch?

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, cho rằng: Đa số các hộ chăn nuôi gia súc ở Việt Nam hiện nay có quy mô nhỏ lẻ, tập quán chăn nuôi trâu, bò thả rông phổ biến, nhất là ở vùng sâu, vùng xa những gia súc này thường không được tiêm phòng nên rất dễ mắc bệnh rồi lây lan dịch cho các gia súc khác.

Mặc dù dịch lở mồm long móng đang diễn ra ở 18 tỉnh, thành phố, nhưng lãnh đạo Cục Thú y vẫn tự tin tuyên bố: Sẽ phấn đấu khống chế được dịch trong tháng 4 năm nay. Theo đó, toàn ngành sẽ thực hiện nghiêm túc phương châm “ba nhất”: Phát hiện ổ dịch sớm nhất, báo cáo ổ dịch nhanh nhất và xử lý ổ dịch gọn nhất.

Phương châm “ba nhất” liệu có ngăn chặn, khống chế và thanh toán được dịch lở mồm long móng ở gia súc? Điều đó dư luận đang quan tâm chờ đợi.

Nhất Ngôn - Kim Cúc