QĐND - “Vinh danh hạt ngọc Việt - Môi trường xanh cho cánh đồng vàng” là chủ đề xuyên suốt của các chuỗi hoạt động trong Festival Lúa gạo lần thứ hai được tổ chức tại thành phố Sóc Trăng, từ ngày 8 đến 11-11. Đây là hoạt động nhằm tôn vinh những người nông dân làm ra hạt gạo, đưa hạt gạo Việt Nam có vị thế vững vàng trên thị trường thế giới.

Niềm vui được mùa của nông dân Đồng bằng sông Cửu Long.

 Sôi động cùng ngày hội lớn

Ngày 8-11, ngay từ sáng sớm, trên nhiều con đường lớn của thành phố Sóc Trăng đã nhộn nhịp tiếng cười nói của bà con nông dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Con đường lúa gạo được dựng lên dài 1.200m, với 47 nghìn bụi lúa ở dải phân cách, mô hình trình diễn các giống lúa, sản phẩm từ lúa, mô hình canh tác lúa ở 3 miền (Đồng bằng sông Hồng, vùng ven biển miền Trung, Đồng bằng sông Cửu Long) thu hút nhiều người xem. Con đường này mang biểu tượng sự vươn lên của cây lúa Việt Nam từ thời khẩn hoang cho đến ngày nay.

Ông Lê Văn Tám, quê ở xã Đông Bình, huyện Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ, khoe:

- Gia đình tôi trồng lúa trong nhiều năm nay nên khi nghe tin ở thành phố Sóc Trăng tổ chức Festival Lúa gạo, chúng tôi đã tranh thủ đến đây tham quan từ sáng sớm. Tôi thấy rất nhiều nông dân từ mọi miền đến góp phần làm cho không khí thật náo nhiệt.

Sôi động nhất là tại Trung tâm Văn hóa hồ nước ngọt, nơi diễn ra lễ khai mạc festival. Trước khi diễn ra lễ khai mạc vài giờ đã có hàng trăm nghìn người đến chào đón sự kiện quan trọng này. Nơi đây được bố trí nhiều băng rôn với các hình ảnh tái hiện quá trình sản xuất lúa của nông dân Việt Nam qua các thời kỳ (từ sản xuất thủ công đến cơ giới hóa trong nông nghiệp), tái hiện con đường hạt gạo Việt Nam vươn ra thế giới thông qua các cảng biển.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Tổng giám đốc Công ty Hội chợ Quốc tế và Phát triển nông thôn, thành viên Ban tổ chức, cho biết:

- Festival Lúa gạo lần này nhằm tôn vinh người sản xuất giỏi, tìm ra giải pháp mới để nông dân có thể làm giàu từ cây lúa. Đặc biệt, sẽ có các buổi hội thảo nhằm tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa nhà khoa học, người nông dân, Nhà nước và các doanh nghiệp để nâng tầm hạt gạo Việt Nam, tạo cho hạt gạo Việt Nam mang tầm vóc quốc tế.

Khẳng định vị thế

Bên cạnh các hoạt động thu hút người dân, các cuộc hội thảo với chủ đề “Định vị thương hiệu Lúa gạo Việt Nam”; “Gạo Việt Nam: Ai bán? Ai mua?”; “Con đường phát triển lúa gạo chất lượng cao” và “Bãi Xàu (Ba Xuyên) - Sóc Trăng: Từ cảng biển quốc tế đầu tiên nhìn đến tương lai phát triển".

Gần ba thập niên qua, lúa gạo Việt Nam đã vượt qua nhiều thử thách và đứng trước những vận hội rất lớn. Mặc dù, trong kinh doanh xuất khẩu gạo còn một số hạn chế về chiến lược như: Chưa có những phân tích thị trường lúa gạo quốc tế một cách bài bản; năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp còn hạn chế, chưa xác định được chiến lược marketing hợp lý nên mua bán theo kiểu “ai mua thì tôi bán” và “bán thứ mình có chứ không bán thứ mà thị trường cần”, đã làm thiệt hại cho nguồn tài nguyên nội địa (thu nhập nông dân trồng lúa không được đền bù xứng đáng, hủy hoại môi trường do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật,…). Khó khăn, thách thức là thế nhưng hiện nay, Việt Nam đã và đang đứng thứ hai trên thế giới (sau Thái Lan) về lượng gạo xuất khẩu, bình quân hằng năm xuất khẩu từ 6 đến 7 triệu tấn. Theo nhận định thì trong năm 2011 này, lúa gạo Việt Nam sẽ “soán ngôi” Thái Lan để trở thành nước xuất khẩu gạo số 1 thế giới với lượng xuất khẩu dự kiến 7,5 triệu tấn.

Ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Cần Thơ cho biết:

- Xuất khẩu gạo Việt Nam sẽ còn tiếp tục gia tăng. Đến năm 2015, chúng ta có thể xuất khẩu hơn 9 triệu tấn gạo do nhu cầu thế giới tăng cao, diễn biến thời tiết phức tạp và các nước sử dụng lúa gạo vẫn chưa có những thay đổi đáng kể về sản lượng. Nhận định, giá cả tiếp tục thuận lợi cho sản xuất trong nước gia tăng và lượng gạo thương phẩm tiếp tục được cải thiện, dự báo vào năm 2015-2016, Việt Nam có thể xuất khẩu 10 triệu tấn gạo.

Nói về lúa gạo Việt Nam, Tiến sĩ Lê Hưng Quốc, Phó chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam nhận định:

- Mỗi Festival Lúa gạo là một lần nâng cao phần nhận thức, đổi mới thêm tư duy, tôn vinh nhiều danh hiệu, đồng thuận thêm hành động để nâng cao giá trị gia tăng lúa gạo cho nông dân, cho ngành hàng lúa gạo Việt Nam. Chúng tôi đề nghị khẩu hiệu đến năm 2020 của chúng ta là: “Gạo Việt, giá thành thấp nhất thế giới” và “Đổi mới mô hình xuất khẩu ngành hàng gạo Việt Nam” đưa lúa gạo trở thành ngành hàng có hiệu quả lớn, có thương hiệu và sức cạnh tranh hàng đầu thế giới.

Nông dân huyện Cầu Kè (Trà Vinh) thu hoạch lúa thu đông năm 2011.

Đưa thương hiệu bay xa

Festival Lúa gạo lần này với nhiều hoạt động, nhằm giới thiệu với bạn bè quốc tế và nhân dân trong nước các tư liệu lịch sử của nền văn minh lúa nước, những phong tục, tập quán, hình ảnh con người và nét văn hóa đặc sắc trong sinh hoạt, đời sống và những tiến bộ vượt bậc của nền nông nghiệp, nông thôn Việt Nam. Đồng thời, lồng ghép với các hoạt động giao lưu văn hóa, gặp gỡ song phương, đa phương, xúc tiến thương mại và đầu tư, tiếp thị truyền thông tiềm năng, thế mạnh của tỉnh Sóc Trăng nói riêng và của Việt Nam với bạn bè và khách hàng quốc tế.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trung Hiếu, Chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng, cho biết:

- Sau những ngày diễn ra festival lần này, chúng ta sẽ tìm ra các giải pháp đột phá để xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đa dạng hóa thị trường và nâng cao chuỗi giá trị ngành lúa gạo Việt Nam. Những thành quả lao động của nông dân, trí thức và các doanh nhân kinh doanh lúa - gạo sẽ được ghi nhận, tôn vinh và chắc chắn sẽ tạo sự đồng lòng xây dựng thương hiệu Gạo Việt Nam và có mối liên hệ trân trọng giữa người làm ra hạt gạo, người kinh doanh với khách hàng trong nước và quốc tế. Quyết tâm tìm ra các giải pháp hợp lý về việc đầu tư đầy đủ cho người trồng lúa những kiến thức khoa học kỹ thuật, vốn, giống lúa chất lượng được trồng trong môi trường sản xuất bền vững, đồng thời liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà: Nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà nước và nhà khoa học.

Bài và ảnh: VĂN XÂY