Vụ sản xuất đông - xuân 2006-2007 là vụ lúa chính của vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Sự thành bại của vụ đông - xuân này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến an ninh lương thực quốc gia, đến đời sống của hàng triệu nông dân trong khu vực cũng như hoạt động xuất khẩu gạo năm 2007.

“Sốt” giống, dịch bệnh đe doạ

Hết vụ hè - thu, thu - đông đến vụ mùa, dịch rầy nâu, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá (VL,LXL) vẫn ở trong tình trạng báo động và đang tiếp tục hoành hành, đe doạ vụ đông - xuân, vụ sản xuất chính trong năm. Theo con số của ngành nông nghiệp, trong số 127.000ha lúa đông - xuân sớm vừa xuống giống đã có tới 80.000ha nhiễm bệnh. Tính đến ngày 14-11, hai huyện Tân Hồng và Tháp Mười (Đồng Tháp) sạ được trên 11.500ha thì rầy nâu đã xuất hiện trên 1.970ha, chiếm 17% diện tích. Cùng ngày, ông Huỳnh Thanh Bình, Chi cục trưởng Chi cục BVTV Sóc Trăng, cho biết, riêng vụ đông - xuân, toàn tỉnh đã có gần 23.000ha lúa nhiễm rầy nâu với mật độ từ 500-4.000 con/m2 và 4.560ha bị bệnh VL,LXL. Nỗi lo nối tiếp nỗi lo đè nặng lên đôi vai nhà nông.

Theo Bộ NN&PTNT, vụ đông - xuân năm nay, các tỉnh ĐBSCL xuống giống gần 1,6 triệu hécta, cần khoảng 200.000 tấn lúa giống xác nhận. Thế nhưng, mới vào những ngày đầu chính thức xuống giống, các địa chỉ tin cậy cung cấp giống ở ĐBSCL đều lắc đầu, từ chối và hoàn toàn "bó tay" trước nhu cầu tăng vọt của nhà nông. Mặc dù đã chuẩn bị 4.000 tấn giống để cung cấp cho thị trường, nhưng ông Ngô Văn Giáo - TGĐ Công ty cổ phần giống cây trồng miền Nam – thông báo: “Đến nay chúng tôi đã bán hết, trong kho không còn hột nào. Biết bà con nông dân có nhu cầu rất lớn nhưng không thể huy động thêm hàng, vì không ai dám đảm bảo nguồn giống trôi nổi đạt chất lượng”. Viện lúa ĐBSCL, sau khi đã bán hết 1.000 tấn giống xác nhận, ông Dương Văn Chín, Phó viện trưởng cho biết: “Bây giờ nói tới giống lúa nào có khả năng kháng được sâu bệnh thì chúng tôi có thể kể ra, chứ hỏi lúa giống thì thú thực đã hết"!

Ở các tỉnh, tình trạng thiếu giống cũng là phổ biến và hầu hết nông dân tự lo giống lúa là tình trạng chung của ĐBSCL trong vụ đông - xuân 2006-2007.

Với một cơ cấu giống không an toàn, cộng thêm việc xuống giống không đồng loạt theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ ở một số địa phương, chắc chắn, nguy cơ lây lan dịch bệnh vẫn còn rất cao, nguy cơ đe doạ vụ đông-xuân mất mùa là rất lớn.

Phấp phỏng nỗi lo phân bón

Theo các chuyên gia nông nghiệp, trong một vài năm gần đây, xu hướng sử dụng phân bón của nông dân đã có sự thay đổi. Nông dân giảm dần việc sử dụng phân đơn, nhất là phân urê và chuyển qua sử dụng ngày càng nhiều các loại phân bón tổng hợp NPK, phân vi sinh, phân hữu cơ đa số được sản xuất trong nước. Cục Trồng trọt - Bộ NN&PTNT cho biết, 10 tháng đầu năm 2006, các nhà máy đã sản xuất và tiêu thụ trên 1,7 triệu tấn phân bón tổng hợp, vi sinh..., tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy vậy, vấn đề chất lượng đáng báo động. Hàng loạt công ty nhỏ (TNHH) ra đời, tung ra thị trường những sản phẩm kém chất lượng làm khổ nông dân, ô nhiễm môi trường. Điển hình cho trường hợp này là Công ty TNHH Bình Nguyên ở Gia Lai. Vừa qua, nông dân ở Dắk Đoa đã khiếu kiện việc mua phân bón NPK của công ty về bón cho cây, 3 tháng sau phân vẫn không tan. Nhiều công ty nhái nhãn mác bao bì và copy thông số công thức kỹ thuật phân bón của các đơn vị khác, đem về lắp công nghệ sản xuất, đặt tên cho đơn vị mình.

Thị trường phân bón vốn đã lộn xộn lại càng bát nháo. Hậu quả không ai khác nhà nông phải gánh chịu. Về phân urê, theo kế hoạch của Bộ NN&PTNT, yêu cầu của vụ đông - xuân 2006-07 từ 820.000-920.000 tấn, trong đó, riêng các tỉnh phía Nam chiếm gần 60%. Dự tính, đến hết tháng 12/2006, lượng phân urê sản xuất trong nước và tồn kho gần 300.000 tấn. Để đáp ứng nhu cầu, cả nước cần nhập thêm khoảng 170.000-270.000 tấn. Một khó khăn đã và đang đặt ra cho các nhà nhập khẩu phân bón nhưng lại có lợi cho người tiêu dùng là "tiểu ngạch đang hạ gục chính ngạch". Phân urê từ Trung Quốc theo con đường tiểu ngạch đang “đổ bộ” vào Việt Nam, trung bình từ 400-500 tấn/ngày (đột biến có khi lên tới 1.500 –2.000 tấn/ngày). Nếu so với urê nhập khẩu chính ngạch từ các nước Trung Đông, giá nhập tiểu ngạch rẻ hơn ít nhất 2 USD/tấn. Ông Trịnh Thanh Bình, Tổng giám đốc Công ty Phân đạm và hoá chất dầu khí cho rằng, giá của urê Trung Quốc "đè" urê trong nước nên phải tìm cách "sống chung" với nó. Vì vậy, từ cuối 10/2006, công ty đã giảm giá bán urê Phú Mỹ 130đ/kg, xuống còn 3.960đ/kg. Trước đó, Nhà máy Phân đạm Hà Bắc cũng giảm giá bán urê từ 3.900 đ/kg xuống còn 3.760 đ/kg. Tuy nhiên, việc điều chỉnh này lại bị nhiều nhà kinh doanh phân bón cho là bán phá giá để gây khó khăn cho các nhà nhập khẩu phân bón (?).

Hiện nay, lượng phân bón tồn kho của các doanh nghiệp vẫn là con số bí mật. Bà Nguyễn Thị Ngọ, Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Lê, đặt câu hỏi: Tại sao số lượng phân bón tồn kho của các doanh nghiệp vẫn luôn là con số bí mật? Muốn giữ được giá ổn định và có số lượng phân bón cung cấp đầy đủ cho vụ đông - xuân 2006-07 thì phải nắm chính xác lượng phân tồn kho, lượng phân sản xuất trong nước để có kế hoạch nhập khẩu cụ thể. Thị trường phân bón vụ đông - xuân vẫn bất ổn, nhà nông phập phồng nỗi lo.

Bài và ảnh: Theo VOV.