QĐND Online - Mặt trái của nền kinh tế phát triển của đất nước ta là môi trường sống đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Vì vậy, một trong những giải pháp kinh tế để hạn chế ô nhiễm môi trường xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ là nhãn sản phẩm sinh thái.

Nhãn sản phẩm sinh thái - Công cụ kinh tế bảo vệ môi trường

TS. Lê Hoàng Lan, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường cho biết đặc điểm của sản phẩm được dán nhãn sinh thái: tiết kiệm nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất; được sản xuất từ nguyên liệu có thể tái tạo được hoặc sản xuất từ nguyên liệu tái chế; có tính năng sử dụng lâu dài; không, hoặc ít phát sinh chất thải và rò rỉ các chất ô nhiễm khi thải bỏ, thu gom, vận chuyển và xử lý... Còn nhãn sinh thái là các nhãn mác của sản phẩm, dịch vụ cung cấp thông tin cho người tiêu dùng về sự thân thiện với môi trường hơn so với các sản phẩm, dịch vụ cùng loại. Nhãn sinh thái có thể công bố bằng lời, ký hiệu hoặc sơ đồ nhằm chỉ rõ các thuộc tính môi trường của sản phẩm hoặc dịch vụ; được xây dựng trên tiêu chí khuyến khích việc sản xuất và tiêu dùng những sản phẩm thân thiện với môi trường; xây dựng ý thức bảo vệ môi trường trong xã hội gắn với lợi ích kinh tế của các doanh nghiệp.

Nhãn sinh thái gồm 3 loại: kiểu I là được chứng nhận, được cấp cho sản phẩm của nhà sản xuất theo yêu cầu hoặc vì lợi ích của người tiêu dùng bởi Chính phủ hoặc tổ chức độc lập với người sản xuất hoặc người tiêu dùng. Kiểu II là nhãn sinh thái tự công bố, do các nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và nhà phân phối đưa ra, dựa trên những chứng cứ và kết quả tự đánh giá hoặc được đánh giá bởi các bên liên quan khác theo yêu cầu của họ. Kiểu III là nhãn tự nguyện của các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng cho người tiêu dùng theo chương trình tự nguyện của ngành kinh tế và các tổ chức kinh tế đề xuất.

Ông Nguyễn Hoàng Lưu, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho biết, tại Việt Nam, hiện nay mới chỉ có 5% sản phẩm tiêu dùng, dịch vụ là có đủ tiêu chuẩn dán nhãn sinh thái. Và chưa có tổ chức đánh giá và cấp nhãn sinh thái, mà mới chỉ có các chương trình nghiên cứu và mô hình đề xuất về lý thuyết. Tiêu chí chủ yếu để đánh giá và cấp nhãn sinh thái là đánh giá vòng đời sản phẩm, nhưng hiện vẫn còn xa lạ với các cơ quan quản lý môi trường, chưa có quy định và văn bản hướng dẫn đánh giá vòng đời sản phẩm. Trong thị trường mới chỉ có các sản phẩm mang tính nhãn sinh thái kiểu II do nhà sản xuất và dịch vụ đưa ra như: rau sạch, thịt sạch, tủ lạnh không sử dụng khí CFC… nhưng chưa được cộng đồng thừa nhận và tin tưởng.

Nhãn sinh thái sẽ được áp dụng thí điểm từ năm 2009

Tất cả sản phẩm như thực phẩm, sản phẩm y tế, một số sản phẩm mang tính chất dịch vụ… đều cần làm nhãn sinh thái. Đặc biệt, nước ta đã gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, nhưng hiện chưa có tiêu chuẩn nhãn sinh thái chung nên nhiều khi sản phẩm của nước ta vào thị trường một nước nào đó cũng bị rào cản này gây khó khăn. Nên Việt cần nhanh chóng áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về nhãn sinh thái. Nhãn sinh thái được coi là tiêu chuẩn chung về môi trường thay cho những quy định về hàng rào thuế quan. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt sẽ gặp rất nhiều khó khăn để sản phẩm của mình đủ tiêu chuẩn được dán nhãn sinh thái. Vì khi đó phải đổi mới công nghệ, phải đầu tư về vốn, để quy trình sản xuất cũng như sản phẩm đầu ra đáp ứng đủ các tiêu chuẩn môi trường mà một sản phẩm được dán nhãn sinh thái phải có. Nhưng đổi lại, doanh nghiệp nâng cao được khả năng cạnh tranh của mình khi sản phẩm có nhãn sinh thái thì người tiêu dùng sẽ yên tâm mua hàng hơn.

Tiến sĩ Trần Văn Học, Trưởng Ban tiêu chuẩn Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, chương trình cấp nhãn sinh thái sẽ đem lại lợi ích cho cả ba bên Chính phủ - doanh nghiệp - người tiêu dùng. Chính phủ sử dụng việc cấp nhãn môi trường như một trong những công cụ kinh tế, chính sách cơ bản trong chiến lược bảo vệ và quản lý môi trường; khuyến khích việc tiêu thụ sản phẩm ít gây ô nhiễm môi trường và các hoạt động kinh doanh mới. Tạo cơ hội cho việc đầu tư kinh doanh tốt, mở rộng thị trường thích hợp và nâng cao hình ảnh của các doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp nắm bắt xu hướng tác động tới thị trường của họ trong kinh doanh. Còn người tiêu dùng được cung cấp nhiều thông tin hơn về sự lựa chọn của họ có thể tác động như thế nào tới môi trường.

Nhãn sinh thái này sẽ được áp dụng thí điểm từ năm 2009 và dự kiến năm 2011 sẽ mở rộng trên toàn quốc do Tổng cục Môi trường cấp. Và theo lộ trình, đến năm 2020 đạt 10% các sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu và 50% hàng hóa tiêu dùng nội địa được cấp nhãn sinh thái.

Bảo Nguyên