Cách đây không lâu, Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đưa ra dự thảo Nghị định mới trình Chính phủ về xử phạt trong sản xuất kinh doanh phân bón, trong đó có điều khoản quy định người sử dụng phân bón không có tên trong danh mục và gây ô nhiễm môi trường có thể bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.

Điều khoản này ngay lập tức vấp phải nhiều ý kiến phản đối, khiến không chỉ hàng chục triệu nông dân, mà hàng triệu cán bộ, công nhân ở các ngành kinh tế khác cũng bức xúc. Bởi, như vậy, đối tượng thường xuyên sử dụng phân bón là nông dân sẽ bị xử oan nếu không may sử dụng phân bón giả. Lẽ ra họ phải là người được che chở, bảo vệ trước nạn phân bón giả, thì không hiểu vì lý do gì những người làm luật, chẳng biết do vô tình hay hữu ý lại “đổ toàn bộ phần trách nhiệm của nhà sản xuất” lên đầu nông dân, bắt họ chịu phạt (!?).

Trên thực tế, chẳng nông dân nào lại cố ý đi mua phân bón giả về bón ruộng nhà mình. Bên cạnh đó, trình độ của người nông dân trong việc nhận biết thật - giả của các loại sản phẩm phân bón còn nhiều hạn chế, họ không được trang bị kỹ năng kiểm định chất lượng phân bón. Nếu dự thảo này được áp dụng thì chắc chắn rất nhiều nông dân sẽ bị phạt đến sạt nghiệp.

Hiện nay ở nhiều vùng nông thôn, mỗi hộ chỉ trông vào 3-4 sào ruộng, nếu so sánh với số tiền 5-10 triệu đồng mà nông dân phải chịu phạt, rõ ràng cao hơn nhiều so với một vụ lúa, nếu chẳng may họ nhỡ mua và sử dụng phải phân bón giả, chắc sẽ không ai dại gì khai báo và chịu nộp phạt. Dự thảo Nghị định này vô tình cũng làm khó cho cả chính cơ quan chức năng vì khó vạch ra được các loại tội phạm làm hại nông nghiệp, nông dân.

Những người ủng hộ dự thảo Nghị định thì cho rằng, chế tài này là một cách để nông dân phải có ý thức hơn về hành vi của mình, phải biết kiểm soát nguồn gốc phân bón, từ đó có thể hạn chế được tình trạng phân bón giả. Từ đó họ sẽ có ý thức khi mua phân bón, có ý thức tố cáo những doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, buôn bán phân bón giả...

Thế nhưng, xin thưa - kể từ khi đất nước mở cửa, phân bón được nhập về từ nhiều nguồn, có nhãn hiệu viết bằng chữ nước ngoài (phân bón sản xuất trong nước cũng có nhiều loại viết bằng chữ nước ngoài), ngay cả cán bộ chuyên môn kỹ thuật trong ngành nông nghiệp... đôi khi còn lúng túng trong việc phân biệt thật giả (thậm chí không ít người còn chưa đọc và hiểu được hết những chữ viết trên bao bì) thì nói gì đến người nông dân. Nhiệm vụ kiểm soát nguồn sản phẩm phân bón thật-giả, trách nhiệm thuộc về người cấp phép nhập về và cơ quan quản lý thị trường, sao lại “đổ” lên đầu nông dân; trong khi chính họ là nạn nhân.

Dự thảo này lại khiến ta nhớ đến những dự thảo văn bản quy phạm pháp luật “gây sốc” khiến dư luận không đồng tình như: Người dưới 40kg không được đi xe máy; thu phí lưu hành phương tiện giao thông; hay xa hơn là biển chẵn biển lẻ…

ĐỨC TIẾN