Hội nghị hài hòa, có tầm nhìn chiến lược

ADMM+ đã kết thúc được hơn nửa tháng nhưng câu chuyện về Hội nghị này vẫn xuất hiện với tần suất đáng kể trên các phương tiện truyền thông quốc tế hay ở những bàn trà trong các ngõ nhỏ Việt Nam. Tuy nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau, song các đánh giá đều gặp nhau tại một điểm: Tất cả các nước đều hài lòng với ADMM+ đầu tiên.

Thực tế, ngay tại Gala Dinner tối 12-10, Thượng tướng Lương Quang Liệt, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã tặng Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, Chủ tịch ADMM+ đầu tiên, 16 chữ khái quát về hội nghị như sau: “Mục đích rõ ràng, chuẩn bị chu đáo, tầm nhìn chiến lược, quan điểm hài hòa”. 

ADMM+ có được sự thành công là do đã đạt được các mục tiêu đề ra và nói một cách thực tế hơn là thỏa mãn được mục đích của tất cả các bên tham gia. “Mỹ rất hài lòng về kết quả Hội nghị ADMM+, chương trình Nghị sự và nội dung thảo luận đã đáp ứng mọi kỳ vọng và mục đích của Mỹ. Công tác lễ tân trọng thị, chu đáo, đặc biệt là an toàn, an ninh”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ R. Ghết (R. Gates) nhận xét. Trong khi đó, Nga khẳng định sẽ ưu tiên duy trì và tăng cường hợp tác với khu vực thông qua ADMM+, một diễn đàn không những để xây dựng lòng tin mà còn giúp Nga đạt được những mục tiêu về an ninh.

Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trả lời phỏng vấn báo chí Việt Nam và quốc tế tại ADMM+. Ảnh: Nguyễn Hòa

Thành công của ADMM+ đầu tiên là thành quả chung của ASEAN, song nó cũng ghi nhận vai trò quan trọng của nước chủ nhà Việt Nam. Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt cho rằng, Việt Nam đã thể hiện được vị trí dẫn dắt trong vai trò trung tâm của ASEAN. “Việt Nam nhận được sự ủng hộ hoàn toàn của 9 nước ASEAN và 8 nước Cộng”, Thượng tướng Lương Quang Liệt nói. Thật khó thể cho rằng đó là một lời khen xã giao của Thượng tướng Lương Quang Liệt, bởi để Hà Nội trở thành nơi họp mặt của các Bộ trưởng Quốc phòng của 18 quốc gia trên thế giới, trong đó có các đối tác lớn như Trung Quốc, Nga, Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ…, Việt Nam đã nỗ lực không mệt mỏi tham vấn các bên. Ngay tại Hội nghị, Việt Nam lại tiếp tục chứng tỏ trách nhiệm và uy tín của mình. Trong bức thư thay mặt đoàn Mỹ gửi cho Việt Nam, ông Dinh Lai, Giám đốc phụ trách khu vực Đông Dương, Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ viết: “Mỹ đánh giá cao thành công chung của Hội nghị nhờ cách tiếp cận công bằng và chuyên nghiệp đối với tất cả các mặt của Hội nghị. Đại tướng Phùng Quang Thanh đã chủ trì Hội nghị một cách xuất sắc”.

ADMM+ đầu tiên được đánh giá cao không chỉ vì đã tạo ra sự mở màn ngoạn mục cho một diễn đàn có vai trò quan trọng trong cấu trúc mới ở khu vực, mà bản thân hội nghị cũng đạt được những kết quả thiết thực. Hội nghị Nhóm công tác ADSOM+ được quyết định tổ chức vào tháng 12-2010. Các trưởng đoàn đạt được sự đồng thuận trong xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên, bao gồm: Hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa; An ninh biển; Chống khủng bố; Quân y; Hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ. Các ý tưởng hợp tác được các nước hào hứng tham gia, như việc Trung Quốc đề nghị Việt Nam cùng triển khai sáng kiến Hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa. “Chúng tôi mong muốn có được sự giúp đỡ của Việt Nam trong việc hỗ trợ, tư vấn khi In-đô-nê-xi-a đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN vào năm 2011. In-đô-nê-xi-a có thể cử các đoàn công tác sang Việt Nam để học tập kinh nghiệm”, Đại tá Xu-han-đa (Suhandar), Phó cục trưởng Cục Quan hệ quốc tế, Tổng cục Chiến lược quốc phòng, Bộ Quốc phòng In-đô-nê-xi-a nói.

Quan điểm thẳng thắn với tinh thần xây dựng

Tại cuộc họp báo quốc tế giới thiệu về ADMM+ đầu tiên ngày 7-10 tại Hà Nội, Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam khẳng định: “ADMM+ không né tránh những vấn đề nhạy cảm”. Và quả thực, ADMM+ đầu tiên đã diễn ra với đúng tinh thần như vậy. “Một trong những thành công của ADMM+ lần thứ nhất là các nước đã có cơ hội trình bày thẳng thắn quan điểm của mình về những vấn đề an ninh nổi cộm ở khu vực cũng như trên thế giới”, Bộ trưởng Quốc phòng Ô-xtrây-li-a Xtê-phen Xmít (Stephen Smith) nói.

Ngay trong bài phát biểu chào mừng Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, Chủ tịch ASEAN 2010, đã nhấn mạnh, đối thoại và hợp tác nhằm tạo dựng lòng tin chính là con đường để duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực. “Duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực là nguyện vọng và lợi ích chung của tất cả các nước trong và ngoài khu vực. Nhằm thực hiện mục tiêu này, các nước cần tăng cường đối thoại và hợp tác để tạo dựng lòng tin và sự tin cậy lẫn nhau, đẩy mạnh hợp tác trên các lĩnh vực cùng quan tâm, tích cực xây dựng và chia sẻ những chuẩn mực và quy tắc ứng xử, đặc biệt là tôn trọng độc lập, chủ quyền của nhau và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình theo các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói.

Tuy trong chương trình nghị sự của ADMM+ không có bất kỳ vấn đề cụ thể nào, song tại hội nghị, trong phần trình bày quan điểm, nhiều nước như Ô-xtrây-li-a, Ấn Độ, Hàn Quốc, Niu Di-lân, Nhật Bản, Mỹ, Cam-pu-chia, Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po, Phi-líp-pin đã đề cập đến vấn đề an ninh biển, trong đó có an ninh ở Biển Đông với tinh thần thẳng thắn và xây dựng. Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị, văn bản được nước chủ nhà xây dựng sau khi tham khảo ý kiến các nước, cũng nêu rõ: “Tại Hội nghị, một số đại biểu đề cập đến các thách thức an ninh truyền thống như tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Hội nghị hoan nghênh những nỗ lực của các bên liên quan trong giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với tinh thần của Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) vào năm 2002 và các nguyên tắc được công nhận của luật pháp quốc tế bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982)”.

Tại cuộc họp báo kết thúc ADMM+ đầu tiên, Đại tướng Phùng Quang Thanh, Chủ tịch Hội nghị - khi thay mặt các Bộ trưởng Quốc phòng trả lời câu hỏi dành cho Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt - đã khẳng định: “Các nước đều thống nhất nhận thức chung là phải giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, bằng đối thoại trên cở sở luật pháp quốc tế và trên tinh thần của Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC). Việt Nam cũng đề xuất cố gắng phấn đấu tiến tới xây dựng được một Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC)”. Sau họp báo, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã cảm ơn câu trả lời của Đại tướng Phùng Quang Thanh và bày tỏ sự nhất trí với quan điểm này. 

Lịch sử hình thành ADMM+ sẽ mãi mãi gắn với cái tên Việt Nam. ADMM+ đầu tiên cũng đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc trong công tác đối ngoại quốc phòng của Việt Nam. Những thành tựu của công tác đối ngoại quốc phòng không chỉ làm đẹp thêm hình ảnh, tôn dày vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế mà nó còn hỗ trợ đắc lực cho nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, chế độ xã hội chủ nghĩa của Quân đội nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bởi lẽ, cách bảo vệ Tổ quốc tốt nhất, cách chống chiến tranh tốt nhất chính là củng cố môi trường hòa bình, ổn định và độc lập tự chủ của đất nước.

Bảo Trung