Thỏa thuận "Thứ Sáu tốt lành"

Phát biểu tại họp báo với Thủ tướng Anh Theresa May, Chủ tịch Juncker nêu rõ, EC đã chính thức thông báo lên Hội đồng châu Âu rằng hai bên đã đạt được "tiến bộ đầy đủ" về thỏa thuận "ly hôn", biên giới Ireland và quyền công dân. Ông cho biết, Thủ tướng May đã khẳng định nhận được sự ủng hộ của Chính phủ Anh, do đó ông tin tưởng rằng hai bên đã đạt được bước tiến cần thiết. Hiện EC đã sẵn sàng bắt đầu đàm phán giai đoạn 2 về thương mại và các mối quan hệ lâu dài giữa Anh và EU.

Về phần mình, Thủ tướng Theresa May nhấn mạnh sẽ tiếp tục bảo đảm lợi ích của toàn bộ cộng đồng Bắc Ireland và duy trì thỏa thuận "Thứ Sáu tốt lành". Trong khi đó, Ngoại trưởng Ireland Simon Coveney nhận định đây là một kết quả tốt cho các bên về vấn đề biên giới Ireland khi thỏa thuận đã bảo đảm rằng sẽ không có "đường biên giới cứng" với Ireland sau khi Anh rời EU.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker và Thủ tướng Anh Theresa May. Ảnh: The National

Trước đó, tối 7-12, tại Brussels (Bỉ), người phát ngôn của EC Margaritis Schinas cho biết, các cuộc đàm phán Brexit có tiến triển. Theo người phát ngôn của EC, sở dĩ đàm phán giữa EU và Anh về Brexit có nhiều tiến triển bởi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker đã lần lượt điện đàm với Thủ tướng Ireland Leo Varadkar và Thủ tướng Anh Theresa May trong ngày 7-12, khi trước đó ít giờ, Anh và EC vẫn chưa đạt được thỏa thuận. Như vậy, EU và Anh đã hoàn tất một thỏa thuận về nguyên tắc chính của các điều khoản "ly dị", qua đó cho phép hai bên chuyển sang giai đoạn 2 của cuộc đàm phán về tương lai mối quan hệ song phương.

Kết thúc giai đoạn 1 trong nhọc nhằn

Trước đó, có nhiều sóng gió cản trở tiến trình hoàn tất giai đoạn 1. Ngày 4-12 vừa qua, EU và Anh đã lỡ hạn chót hoàn tất một thỏa thuận về các điều khoản "ly dị" sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Anh Theresa May và Chủ tịch EC Jean-Claude Juncker, do khúc mắc chưa được giải quyết về vấn đề tương lai đường biên giới Ireland hậu Brexit. Đây là một trong 3 ưu tiên phải giải quyết trong giai đoạn 1 của cuộc đàm phán Brexit, hai nội dung còn lại bao gồm vấn đề về thanh toán tài chính và quyền của các công dân EU sống tại Anh. 27 quốc gia châu Âu yêu cầu phải đạt các "tiến bộ đầy đủ" đối với cả 3 điều kiện này trước khi bước vào giai đoạn đàm phán thứ hai, với các cuộc thảo luận về thương mại mà London đang nóng lòng trông đợi.

Ngày 6-12, Thủ tướng Theresa May khẳng định rằng Anh và EU đã chuẩn bị chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo. Mục tiêu của EU là hoàn tất thỏa thuận một cách nhanh chóng để lãnh đạo 27 nước có thể xem xét thông qua tại hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào giữa tháng 12-2017 tại Brussels. Theo một số nguồn tin của EU, rất có thể các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ đồng ý tại hội nghị thượng đỉnh tới đây rằng đã "có tiến bộ đầy đủ" trong đàm phán với Anh để giảm sức ép đối với Thủ tướng Theresa May, nhưng họ sẽ trì hoãn việc thông qua các hướng dẫn về đàm phán thương mại với Anh và các hướng dẫn này có thể sẽ được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh của EU vào tháng 2 hoặc tháng 3-2018.

Nhìn tổng thể kết quả vừa đạt được giữa Anh và EU, theo nhận định của một quan chức ngoại giao cấp cao EU, một thỏa thuận giữa các bên "là điều khó khăn, nhưng có thể đạt được nếu như các bên đưa ra những yêu cầu có lý". Nhiều chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh phức tạp như hiện nay, việc Thủ tướng Theresa May thực hiện được nhiệm vụ tối thượng là đạt được thỏa thuận để kết thúc giai đoạn 1 của tiến trình đàm phán Brexit là vô cùng quan trọng./.

HOA HUYỀN