Chống tham nhũng - còn nhiều việc phải làm

Từ nay trở đi, tình hình có lẽ sẽ khó khăn hơn-Giám đốc Ngân hàng thế giới (WB) tại Việt Nam từng khuyến cáo, ít có nước nào thoát được “chiếc bẫy thu nhập trung bình” trước khi trở nên giàu có hơn. Những nước này có xu hướng đánh mất sự hăng hái cải tổ và phải chứng kiến những thất bại của tăng trưởng.

Ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đã thừa nhận một cách thẳng thắn rằng, tham nhũng xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của đời sống chính trị, xã hội. Ban lãnh đạo khẳng định quyết tâm nỗ lực hết sức để làm trong sạch bộ máy, song vẫn còn nhiều việc phải làm.

Ảnh minh họa

Tồi tệ không kém tệ tham nhũng là quá trình xử lý các thủ tục pháp lý và thủ tục hành chính mới chỉ đạt tốc độ “rùa”. Chính phủ đã thông qua một dự án lớn làm gọn nhẹ bộ máy hành chính và sắp xếp lại tổ chức cho hợp lý hơn. Mới đây Chính phủ đã giảm bớt số lượng các Bộ từ 28 xuống còn 22 Bộ. Hiện nay, những bế tắc trong hệ thống hành chính quan liêu đang ngăn cản nỗ lực xây dựng đường sá, nhà máy điện và các công trình công cộng khác để đáp ứng đòi hỏi giữ vững nhịp độ tăng trưởng. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nói rằng, nếu cứ với đà tăng trưởng như hiện nay, nhu cầu sử dụng điện của Việt Nam sẽ tăng gấp đôi vào năm 2010. Số lượng người mua ô tô ngày một lớn khiến hệ thống đường sá vốn kém phát triển càng quá tải, ách tắc giao thông gia tăng.

Về đầu tư, sự hạn chế trong các tiêu chuẩn về “quản trị công ty” ở Việt Nam khiến các nhà đầu tư có tâm lý đề phòng. Ngay cả những người ủng hộ phát triển thị trường chứng khoán cũng phải thừa nhận phần lớn các tài khoản công ty chỉ là “những tác phẩm hư cấu”. WB cho rằng, Việt Nam chưa có cơ chế pháp lý để kiểm soát được tình trạng này, vậy nên rất khó khăn để thực thi các hợp đồng. Ông Xin Phoong Uông thuộc Tập đoàn Tài chính quốc tế (IFC) giải thích, sự bùng nổ của thị trường chứng khoán trong thời gian qua tạo cơ hội kiếm bộn tiền cho các công ty tới mức họ ít chịu sức ép phải nâng cao các tiêu chuẩn về quản trị công ty. Còn giờ đây khi bong bóng cổ phiếu đã xẹp, các công ty Việt Nam cần phải làm nhiều việc hơn để kêu gọi các nhà đầu tư trở lại. Giám đốc ngân hàng đầu tư Indochina Capital Nguyễn Kim Tùng nói, sự thiếu cởi mở của các công ty và thị trường tài chính khiến việc tìm kiếm các nhà đầu tư tốt trở nên khó khăn, mặc dù tiềm năng là rất rõ ràng.

Tuy nhiên đang có các tín hiệu rất tích cực. Thay vì ủng hộ độc quyền, Chính phủ khuyến khích tự do cạnh tranh. Một số công ty Việt Nam đang cố gắng chuyên nghiệp hóa trong các kế hoạch quản lý, kinh doanh và tiếp thị, với tham vọng sẽ đạt đẳng cấp thế giới.

Các rủi ro khiến phát triển kinh tế có nguy cơ chệch hướng

Tất cả những yếu tố trên có thể khiến quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam phải đối mặt với một số rủi ro. Lạm phát gia tăng - làm người có thu nhập thấp bị tổn thương nhiều nhất và gia tăng dòng người rời bỏ đồng ruộng ra thành phố kiếm sống. Cùng với đó là sự gia tăng thấy rõ của một lớp người giàu mới phất lên và tâm lý bất bình vì tình trạng tham nhũng, cũng sẽ là nguy cơ đối với sự tăng trưởng và đầu tư đang đà mạnh mẽ của Việt Nam.

Tự do hóa thương mại và gia tăng cạnh tranh trong nước sẽ làm lợi cho một số công ty và một bộ phận nông dân, song lại gây hại cho những thành phần khác, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước làm ăn kém hiệu quả.

Sự sụt giá nhanh của thị trường chứng khoán, thậm chí nguy cơ sụp đổ của thị trường bất động sản có thể khiến các công ty và ngân hàng lớn bị phá sản. Với các quy định về luật phá sản cũng như tài chính còn hạn chế, chưa được kiểm chứng thì có thể thấy các giới chức sẽ rất khó khăn để đối phó những tai họa có thể có kiểu như vậy.

Cơ sở hạ tầng yếu kém, sự thiếu hụt lao động có tay nghề, ách tắc giao thông, thiếu điện... có thể khiến tốc độ tăng trưởng của Việt Nam chậm lại.

Mặc dù phải đối mặt với nhiều rủi ro phía trước, song Việt Nam vẫn là một mẫu hình đáng khâm phục về vượt qua hậu quả chiến tranh, nghèo đói và cô lập, để đạt tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ, tiến tới gia nhập những nước có thu nhập trung bình, được nhiều nước nghèo đói ở châu Phi và một số nước láng giềng học tập.

MỸ HẠNH (giới thiệu)