Trong bức thư từ chức, Bộ trưởng James Mattis cho biết, ông rời bỏ chức vụ để Tổng thống Donald Trump có được một người đứng đầu Lầu Năm Góc có quan điểm đồng điệu hơn với các chính sách của mình. Ông James Mattis cũng cho rằng, Mỹ phải có chính sách rõ ràng hơn với những quốc gia như Trung Quốc và Nga, đồng thời cần duy trì các mối quan hệ đồng minh mạnh mẽ. Trên mạng xã hội twitter, Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ sớm đề cử người kế nhiệm ông Mattis.

James Mattis là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thứ 26, từng là tướng thủy quân lục chiến, đã nghỉ hưu vào năm 2013. Sau khi đắc cử, Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông Mattis sẽ được đề cử làm người đứng đầu Lầu Năm Góc. Vì vậy, ông Mattis đã nhận được sự đặc cách của Quốc hội để trở thành Bộ trưởng Quốc phòng vào năm 2016 (theo luật, người đứng đầu Lầu Năm Góc phải rời khỏi quân đội ít nhất 7 năm trước đó). Bộ trưởng Mattis được coi như một nhân tố ổn định trong nội bộ Nhà Trắng thường xuyên hỗn loạn.

Tuy nhiên, bất đồng giữa ông chủ Nhà Trắng và người đứng đầu Lầu Năm Góc ngày càng lớn khi ông Donald Trump từng nhiều lần phớt lờ lời khuyên của ông Mattis. Gần đây nhất, ông Mattis và một số trợ lý an ninh quốc gia khác của chính quyền được cho là phản đối quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc rút lực lượng quân sự Mỹ khỏi Syria và cảnh báo việc rời Syria quá sớm sẽ là "sai lầm chiến lược". Nhiều nghị sĩ Mỹ đã bày tỏ quan ngại về quyết định này và đề nghị Tổng thống Donald Trump xem xét lại.

Nhưng sự phản đối đó không làm thay đổi quyết định của ông Donald Trump. Ngày 19-12, Nhà Trắng xác nhận Mỹ sẽ bắt đầu rút lực lượng khỏi Syria. Quá trình này ước tính kéo dài từ 60 đến 100 ngày. Ông Donald Trump đã viết trên twitter rằng, lý do duy nhất quân đội Mỹ hiện diện ở Syria là chống khủng bố và hiện tại, tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã bị đánh bại. Có thể coi quyết định rút lính Mỹ khỏi Syria của ông Donald Trump là “giọt nước làm tràn ly”. Trước đó, ông Donald Trump và ông Mattis cũng từng bất đồng về nhiều vấn đề như thỏa thuận hạt nhân Iran và thành lập lực lượng không gian.

Bất ngờ trước việc từ chức của ông Mattis, trong thông báo trên twitter, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham cho biết, ông rất buồn khi nhận được tin Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis sẽ từ chức. “Mattis là một trong số các nhà lãnh đạo quân sự vĩ đại trong lịch sử nước Mỹ. Ông đã tham gia cuộc chiến chống lực lượng Hồi giáo cực đoan trong nhiều thập kỷ và đưa ra những lời khuyên bổ ích về quân sự cho Tổng thống Donald Trump”.

Trong khi đó, bà Nancy Pelosi, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, người nhiều khả năng sẽ trở thành tân Chủ tịch Hạ viện, nói bà đã bị sốc về việc từ chức của ông Mattis. Phát biểu trong cuộc họp báo chung với lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer, bà Pelosi nói: “Đó là một bức thư hay, thể hiện được các giá trị của nước Mỹ”. Còn ông Chuck Schumer cho rằng, Mattis là một trong số ít các biểu tượng về “sức mạnh và sự ổn định” trong chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Việc Bộ trưởng James Mattis bất ngờ từ chức cũng làm dấy lên lo ngại giữa các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực vốn lâu nay ca ngợi vị tướng về hưu này có thể xây dựng lòng tin và làm dịu xu hướng biệt lập chủ nghĩa. Phát biểu với tờ The Australian, Thượng nghị sĩ Australia Jim Molan đánh giá ông Mattis như một trong những “người trưởng thành” trong chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo nghị sĩ này, sự rút lui của ông Mattis là đáng lo ngại do nó tạo ra một “biến số cực đoan mới” trong việc hoạch định chính sách của Mỹ.

BÌNH NGUYÊN