A.Lít-vi-nen-cô 3 ngày trước khi qua đời tại bệnh viện ở Luân Đôn.

Lít-vi-nen-cô từng là nhân viên của Cơ quan An ninh LB Nga (FSB) cho đến năm 1998, khi anh ta bị án tù 9 tháng vì lạm dụng chức vụ. Sau khi được trả tự do, Lít-vi-nen-cô chuyển sang Anh sống lưu vong và năm 2000 trở thành công dân Anh. Ngày 1-11 vừa qua, trở về nhà riêng sau cuộc gặp với một người I-ta-li-a có tên là Ma-ri-ô Xca-ra-mê-la tại nhà hàng Xu-si ở Luân Đôn, A. Lít-vi-nen-cô bắt đầu thấy khó chịu. Ban đầu các chuyên gia chẩn đoán anh ta bị ngộ độc vì uống phải một thứ rượu cốc-tay nào đó có chứa chất ta-li và sau đó chính thức xác nhận anh ta bị đầu độc. Tin tức nhanh chóng được loan báo và lập tức mọi con mắt và mọi lời bàn tán đều đổ dồn về phía nước Nga. Không ít lời cay nghiệt đổ tội cho tình báo Nga cũng như lãnh đạo Nga. Khi mọi chuyện chưa đâu vào đâu và chưa có bất cứ kết luận nào của các nhà điều tra, các cơ quan truyền thông hùng mạnh của phương Tây cứ lặp đi lặp lại nhiều lần, bởi đây là một chủ đề khá ăn khách, đã khiến người ta cứ tưởng thật. Những suy đoán đó chủ yếu dựa trên cơ sở những mối bất đồng giữa cựu mật vụ này với điện Krem-li.

Đáp lại những nghi ngờ của dư luận, phát ngôn viên của điện Krem-li Đ. Pe-scốp chỉ nói: “Chúng tôi không thể bình luận về những gì đã xảy ra với Lít-vi-nen-cô. Chúng tôi cũng không có ý định bình luận về những cáo buộc đối buộc với Krem-li vì những nghi ngờ chỉ là chuyện bịa đặt, không có gì hơn”. Cơ quan tình báo Nga cũng tuyên bố không liên quan tới vụ việc này và khẳng định: “Lít-vi-nen-cô không đáng để phá vỡ các mối quan hệ với Anh”. Phía Nga tuyên bố sẵn sàng chào đón các cảnh sát Anh tới Mát-xcơ-va điều tra về vụ việc và thẩm vấn bất kỳ ai họ muốn để tìm ra thủ phạm.

Cảnh sát Anh đang khẩn trương tiến hành điều tra vụ đầu độc này. Đây được coi là một trong những vụ điều tra khó khăn nhất mà cảnh sát Anh phải thực hiện. Ủy ban về tình trạng khẩn cấp của Chính phủ Anh đã nhóm họp để cân nhắc vụ việc. Ma-ri-ô Xca-ra-me-lô, nhân chứng duy nhất của vụ việc, cũng cam kết hợp tác với cảnh sát để tìm ra nguyên nhân vụ đầu độc. Anh ta hiện đang bị cảnh sát Anh tạm giữ để thẩm vấn bởi có tin Lít-vi-nen-cô trước khi chết đã nói người bạn I-ta-li-a (Xca-ra-mê-lô) định giết anh ta. Ngoại trưởng I-ta-li-a M. Da-le-mô cho biết Xca-ra-mê-lô từng là một cố vấn an ninh về chiến tranh lạnh cho một uỷ ban trong quốc hội I-ta-li-a từ năm 2003 đến năm nay, nhưng không phải là nhân viên tình báo I-ta-li-a, hiện đang làm việc cho một công ty vận tải biển quốc tế. Trong cuộc gặp hôm 1-11, Xca-ra-mê-lô đã cho Lít-vi-nen-cô xem những bức thư điện tử cảnh báo rằng, mạng sống của cả hai người này đang bị dọa từ phía một số tổ chức tội phạm nào đó.

Sau những cuộc thí nghiệm khẩn trương, người ta đã chính thức xác định được rằng, Lít-vi-nen-cô bị đầu độc bằng liều lượng đáng kể chất phóng xạ polonium-210, khiến nạn nhân bị chết do suy tim nặng và dẫn tới tử vong. Cảnh sát đang lần tìm những người đã gặp Lít-vi-nen-cô trước khi người này qua đời để làm thí nghiệm. Khi còn tỉnh táo và nằm trên giường bệnh, Lít-vi-nen-cô đã kịp thống kê một danh sách những người mà anh ta đã tiếp xúc trước khi bị đầu độc. Người ta tìm thấy dấu vết của chất phóng xạ này tại khách sạn "Thiên niên kỷ" và nhà hàng Xu-si ở Luân Đôn mà Lít-vi-nen-cô đã có mặt trong ngày 1-11. Chiều 30-11, Bộ trưởng Nội vụ Anh Giôn Rết thông báo rằng, cảnh sát đã phát hiện có 12 địa điểm có dấu vết chất phóng xạ polonium-210 liên quan đến cái chết của A. Lít-vi-nen-cô. Theo báo chí Anh, ngoài 8 địa điểm ở Luân Đôn, các nhà điều tra còn phát hiện dấu vết chất phóng xạ ở mức thấp trên một số máy bay Boeing 767 của hãng hàng không British Airways (BA) từ Luân Đôn đến Mát-xcơ-va từ ngày 25-10 đến 29-11. BA đang cố gắng liên hệ với 33 nghìn hành khách đã đi trên khoảng 220 chuyến bay này trong khoảng thời gian trên nhằm yêu cầu họ kiểm tra khẩn cấp khả năng họ bị nhiễm xạ. Trong danh sách hành khách trên, người ta không thấy tên của Lít-vi-nen-cô. Cảnh sát Anh đang tập trung vào một chuyến bay Mát-xcơ-va - Luân Đôn hôm 25-10, trên đó có 2 hành khách đã tới gặp Lít-vi-nen-cô hôm 1-11 tại khách sạn Thiên niên kỷ, đúng ngày Lít-vi-nen-cô đổ bệnh.

Trong khi đó, báo chí Nga và Anh cũng đưa tin rằng, Lít-vi-nen-cô có liên quan tới buôn lậu chất hạt nhân từ Nga. Theo tờ "Độc lập" của Anh, vào ngày bị đổ bệnh, Lít-vi-nen-cô đã nói với Xca-ra-mê-la rằng anh ta đã tổ chức chuyển lậu vật liệu hạt nhân giúp chủ cũ của anh ta và từng chuyển vật liệu phóng xạ sang Duy-rích năm 2000. Bác bỏ những tin tức này, Xca-ra-mê-la nói anh ta bị báo chí trích dẫn sai. Tuy nhiên, chi tiết này đang được các nhà điều tra Anh đi sâu tìm hiểu về cái chết bí hiểm hơn là một vụ giết người thông thường của Lít-vi-nen-cô.

Ngoài những nghi ngờ trên, còn một phương án suy đoán cũng rất có lý liên quan tới cái chết của Lít-vi-nen-cô rằng, nhà tài phiệt Nga lưu vong Bô-rít Bê-rê-dốp-xki có thể là thủ phạm đứng sau vụ việc này. Bê-rê-dốp-xki, người tích lũy được khối tài sản khổng lồ một cách bất hợp pháp sau khi Liên Xô tan rã và đã chạy sang Anh lưu vong. Bê-rê-dốp-xki bị Nga truy nã ráo riết và bị yêu cầu dẫn độ nhưng không được Anh chấp thuận. Các nhà lập pháp Nga đặt câu hỏi liệu nguyên nhân cái chết có phải do hai người bất đồng chính kiến này không còn mặn mà và liệu cái chết Lít-vi-nen-cô có là con bài để phá vỡ quan hệ giữa Anh và Nga. Đại biểu Đu-ma quốc gia Nga V.Đi-a-len-cô suy luận: "Tôi nghĩ cái trò này diễn ra theo kiểu của Bê-rê-dốp-xki" và khẳng định Krem-li chẳng có lợi lộc gì trong cái chết của Lít-vi-nen-cô, đặc biệt là cuộc bầu cử Tổng thống đang chuẩn bị .

Tất cả đều chỉ là suy đoán của các nhà báo, các nhà phân tích dựa trên những cảm giác cá nhân hơn là các bằng chứng có thật mà người ta chưa tìm ra.

KIM THANH