Cuộc đàm phán tại Oslo là cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa đại diện chính quyền Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phe đối lập dưới sự trung gian hòa giải của Na Uy. Trước đó, vào ngày 16-5, hai đoàn đàm phán có cuộc tiếp xúc đầu tiên tại Oslo để tìm kiếm khả năng tiến hành đối thoại nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay tại quốc gia Nam Mỹ. Nội dung cũng như hình thức các cuộc đàm phán đều không được tiết lộ.

Trước thềm đàm phán, Tổng thống Nicolas Maduro bày tỏ thiện chí nhằm tìm ra giải pháp hòa bình, dân chủ để vượt qua xung đột dựa trên nền tảng các bên đã thỏa thuận. Ông nói rằng: “Đàm phán đã có thể diễn ra. Tôi muốn cảm ơn Chính phủ Na Uy vì sự tiếp đón dành cho phái đoàn Venezuela, cũng như cảm ơn sự ủng hộ của họ đối với hòa bình. Tôi tin vào đối thoại và tôi tin vào hòa bình. Tôi hy vọng phái đoàn của chúng tôi sẽ trở về với những tin tức tốt lành về tiến triển các cuộc đàm phán”. Tổng thống Maduro sau lần tiếp xúc đầu tiên giữa hai phái đoàn đàm phán ở Oslo khẳng định “hai bên đã có sự khởi đầu tốt đẹp”.

Tổng thống Nicolas Maduro bày tỏ thiện chí trước thềm đàm phán với phe đối lập ở Oslo.

Tuy nhiên, để bước khởi đầu tốt đẹp này mang lại ổn định và hòa bình cho đất nước Venezuela còn cần cả một quá trình dài và phải vượt qua rất nhiều thách thức. Liệu Oslo có trở thành điểm hẹn hòa bình cho Venezuela hay không còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ dành cho phe đối lập Venezuela gây nhiều quan ngại. Ngay trước thềm đàm phán, Mỹ đã gia tăng sức ép lên chính quyền Venezuela khi tuyên bố mọi cuộc đàm phán đều phải dẫn tới sự ra đi của Tổng thống Maduro. Trong một động thái gia tăng sức ép khác, Mỹ đã từ chối tham gia Hội nghị về Giải trừ quân bị (CD) của Liên hợp quốc để phản đối việc Venezuela giữ vai trò chủ tịch luân phiên của hội nghị này. Đại sứ Mỹ tại CD Robert Wood tuyên bố với báo giới sau khi ông từ chối tham gia diễn đàn này rằng: “Bất kỳ điều gì được thảo luận ở đây, bất kỳ điều gì được quyết định đều hoàn toàn không hợp pháp khi một chính quyền bất hợp pháp làm chủ tọa hội nghị”. Ông Wood yêu cầu chủ tịch của CD phải là một thành viên của phe đối lập Venezuela. Đại sứ Mỹ đã rời khỏi diễn đàn thảo luận ngay sau khi người đồng cấp Venezuela Jorge Valero giữ chức Chủ tịch hội nghị luân phiên theo tháng. Mỹ và các đồng minh trong nhóm Lima như Mexico, Colombia, Brazil và Chile dự kiến sẽ tẩy chay CD sẽ được tổ chức trong 4 tuần tới, cho tới khi người khác đảm nhiệm vai trò chủ tịch, Đại sứ Mỹ Robert Wood cho biết.

Phản ứng trước động thái này của Mỹ, Venezuela đã chỉ trích chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời gọi hành động này là “kỳ quặc”. Ông Jorge Valero cũng khẳng định với báo giới rằng “đại diện của chính quyền Tổng thống Trump bị cô lập” tại hội nghị.

Các động thái gây sức ép nêu trên của Mỹ được cho là nhằm buộc chính quyền Tổng thống Maduro phải có những nhượng bộ trên bàn đàm phán với phe đối lập mà Mỹ hậu thuẫn. Washington cùng với một số đồng minh đã công khai ủng hộ lãnh đạo phe đối lập Venezuela Juan Guaido sau khi nhân vật này tự xưng là tổng thống lâm thời hồi tháng 1-2019, đồng thời cho rằng vị trí Tổng thống của ông Nicolas Maduro là bất hợp pháp. Chính quyền Mỹ nhiều lần hối thúc Tổng thống Nicolas Maduro từ chức nếu không sẽ áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế, cô lập về ngoại giao và đe dọa quân sự. Mỹ từng ủng hộ phe đối lập tiến hành đảo chính vào cuối tháng 4 nhưng cuộc nổi dậy này đã thất bại sau khi không thể thuyết phục được các lực lượng tham gia. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt một số lệnh trừng phạt lên Venezuela trong những tháng gần đây, làm tê liệt ngành xuất khẩu năng lượng của Venezuela và chặn các nguồn thu của nước này. Washington coi các lệnh trừng phạt này là một phần trong “chiến lược gây sức ép tối đa” nhằm buộc chính quyền Tổng thống Maduro phải tuân theo các yêu cầu của Mỹ.

Tuy nhiên, những nỗ lực gây sức ép của Mỹ lên chính quyền Tổng thống Maduro đều không thành công bởi sự trung thành của quân đội và sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân Venezuela dành cho ông Maduro. 

Trong bối cảnh đó, tình hình tại Venezuela vẫn chưa thể hạ nhiệt và luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát xung đột. Hy vọng vào vòng đàm phán ở Oslo Na Uy được đánh giá là không nhiều nhưng dù sao cũng mở ra cơ hội để hai bên chấm dứt những hành động có thể leo thang căng thẳng và khủng hoảng kéo dài.

MAI NGUYÊN