Thủ tướng Xéc-bi-a V.Cốt-tu-ni-ca ra tuyên bố phản đối Cô-xô-vô đơn phương tuyên bố độc lập ngày 17-2. Ảnh: AP

Theo AP, sau phiên họp bất thường tối 17-2 (giờ Hà Nội), tỉnh Cô-xô-vô trực thuộc Cộng hòa Xéc-bi-a đã đơn phương tuyên bố trở thành một quốc gia độc lập bất chấp những phản đối gay gắt của Xéc-bi-a, Nga, đảo Síp, Xlô-va-ki-a, Ru-ma-ni, Hy Lạp và Tây Ban Nha. Hàng chục nghìn người An-ba-ni (chiếm 90% dân số tỉnh), mang theo nhiều cờ và khẩu hiệu tuyên bố độc lập đã đổ xuống các đường phố và tập trung đông kín tại trung tâm thành phố Pri-ti-na, thủ phủ của tỉnh ly khai Cô-xô-vô để chờ nghe tuyên bố.

Bản tuyên bố độc lập gồm 12 điểm, do Thủ hiến tỉnh Cô-xô-vô H.Tha-xi đọc trước các thành viên lãnh đạo gốc An-ba-ni của tỉnh này, viết: "Chúng tôi, các nhà lãnh đạo của nhân dân chúng ta, được bầu chọn một cách dân chủ, thông qua tuyên bố này xác nhận Cô-xô-vô là một quốc gia độc lập và có chủ quyền. Cô-xô-vô sẽ là một xã hội tôn trọng nhân phẩm con người và cam kết đương đầu với di sản đau thương của quá khứ gần đây, với tinh thần hòa hợp và tha thứ”.

Ông Tha-xi cũng kêu gọi Cô-xô-vô được đặt "dưới sự giám sát" của một phái bộ Liên minh châu Âu (EU). Bản tuyên bố còn cho biết, “Cô-xô-vô là một xã hội dân chủ, thế tục và đa sắc tộc, sẽ hoan nghênh sự có mặt dân sự quốc tế của EU và sự hiện diện quân sự của NATO ở Cô-xô-vô. Khi độc lập, Cô-xô-vô sẽ đảm nhận các trách nhiệm quốc tế, bảo đảm an ninh biên giới của các nước láng giềng và kiềm chế không sử dụng bạo lực làm công cụ để giải quyết tranh chấp". Bản tuyên bố nêu rõ, một Cô-xô-vô độc lập cũng "bảo tồn các di sản văn hóa và tôn giáo", ám chỉ đến hàng chục khu vực giáo hội chính thống Xéc-bi-a ở tỉnh này.

Ngay lập tức, chính phủ Xéc-bi-a đã mạnh mẽ phản đối bản tuyên bố ly khai trên. Tổng thống tái đắc cử Xéc-bi-a Bô-rít Ta-đích tuyên bố: "Đây là một tuyên bố đơn phương và bất hợp pháp. Xéc-bi-a sẽ không bao giờ chấp nhận bất kỳ hành động nào vi phạm chủ quyền lãnh thổ nước này" và "sẽ không bao giờ công nhận Cô-xô-vô độc lập". Ông Ta-đích kêu gọi cộng đồng quốc tế phản đối tuyên bố trên vì “đó là sự vi phạm những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”.

Cùng lập trường với Xéc-bi-a, Đại sứ Nga tại LHQ V.Chớc-kin nêu rõ, chỉ có Mỹ và một số nước đồng minh thuộc EU ủng hộ Cô-xô-vô ly khai khỏi Xéc-bi-a, trong khi các thành viên khác của HĐBA ủng hộ tiếp tục đàm phán giữa các bên. Ông vạch rõ việc Cô-xô-vô đơn phương tuyên bố độc lập là "hành động vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế". Nga tuyên bố đã có một kế hoạch đáp trả sẵn sàng trong trường hợp phương Tây công nhận nền độc lập của tỉnh Cô-xô-vô.

Mỹ và một số nước thành viên EU gồm Anh, I-ta-li-a, Pháp và Đức dự kiến sẽ nhanh chóng công nhận Cô-xô-vô, bất chấp sự không chấp thuận của Hội đồng Bảo an LHQ hồi năm ngoái do sự phản đối kịch liệt của Nga và Xéc-bi-a. Với việc Cô-xô-vô đơn phương tuyên bố độc lập, Xéc-bi-a có thể sẽ hạ thấp quan hệ ngoại giao, với những quốc gia công nhận nền độc lập của tỉnh Cô-xô-vô, tiến hành các thủ tục pháp lý để kiện Cô-xô-vô tại các tòa án quốc tế. Các biện pháp trả đũa có thể còn bao gồm việc phong tỏa kinh tế Cô-xô-vô và cấm người sắc tộc An-ba-ni tại Cô-xô-vô nhập cảnh vào Xéc-bi-a. Trước đó, theo Tổng thống tái đắc cử Xéc-bi-a Bô-rít Ta-đích, quan hệ song phương giữa Xéc-bi-a với các nước công nhận Cô-xô-vô độc lập gần như chắc chắn sẽ không còn mức độ và chất lượng như hiện nay nếu những nước này ủng hộ Cô-xô-vô độc lập.

Phạm Chu (tổng hợp)