Không biết trong các hộp sữa Tam Lộc có chất độc hay không? Ảnh: Tân Hoa xã

Khi “lá xanh rụng trước lá vàng”

Tiếng khóc vỡ òa của người mẹ trẻ trong phòng cấp cứu tại một bệnh viện nhỏ ở khu tự trị Tân Cương khiến những người có mặt không cầm được nước mắt. Họ nhìn thi thể đang chuyển dần sang màu tím của đứa trẻ mà trong lòng đầy phẫn uất. Cháu bé (không được tiết lộ danh tính) vừa ngừng thở sau khi các bác sĩ phát hiện thận của em bị tổn hại nghiêm trọng, mà nguyên nhân chủ yếu do uống sữa Tam Lộc, một loại sữa nổi tiếng ở Trung Quốc, có chứa chất độc hại mê-la-min. Mẹ của bé, một phụ nữ nông dân nghẹn ngào kể lại: “Tôi thường mua sữa Tam Lộc vì gia đình tôi không đủ tiền để mua sữa ngoại. Nhưng không ngờ chính tại sự lựa chọn này đã làm phương hại đến con. Thà để tôi chết thay cho cháu còn hơn”. Nói rồi, chị càng khóc to hơn.

Anh Trương Cao Phong, 35 tuổi, là cha của bé gái tên Nguyệt đang nằm viện vì bị sạn thận, cho biết: Anh cũng như nhiều phụ huynh khác cho con uống sữa Tam Lộc vì tin tưởng rằng, sữa nội có thương hiệu sẽ tốt hơn và giá rẻ gần một nửa so với các loại sữa ngoại nhập. “Không ngờ lại có hậu quả như hôm nay”, anh Trương than thở.

Một loạt các cuộc điều tra, tiến hành xét nghiệm các loại sữa trên toàn quốc cho thấy, không chỉ công ty sữa Tam Lộc mà có đến 21 công ty sữa khác vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm, trong đó có ba nhà sản xuất sữa hàng đầu của Trung Quốc là Mông Ngưu, Y Lợi và Quang Minh. Theo ông Lý Trường Giang, Tổng cục trưởng Tổng cục Kiểm dịch kiểm nghiệm chất lượng quốc gia, qua kiểm tra 491 lô sữa bột trẻ em của 109 công ty sữa đã phát hiện 69 lô của 22 công ty nhiễm chất mê-la-min, trong đó sữa Tam Lộc có hàm lượng mê-la-min cao nhất (2.563mg/kg) trong khi các loại sữa khác chỉ có hàm lượng mê-la-min chỉ từ 0,09 mg đến 619mg/kg.

Suy đồi đạo đức kinh doanh hay tư thù cá nhân?

Mê-la-min là một hợp chất hữu cơ dùng để sản xuất nhựa và phân bón, bị cấm dùng trong sản xuất thực phẩm. Theo các nhà điều tra, hiện có hai khả năng dẫn tới việc có chất mê-la-min trong sữa. Thứ nhất, các nhà sản xuất sữa, các đại lý thu mua sữa đã cho thêm nước lã vào sữa nguyên liệu để tăng lượng, nhưng khiến cho hàm lượng chất dinh dưỡng trong sữa nguyên liệu thấp. Để nâng chất, tăng lượng prô-tê-in, họ cho mê-la-min vào cho đúng quy chuẩn để bán được giá cho các công ty sữa, bất chấp sự nguy hại của nó đối với sức khỏe con người.

Khả năng thứ hai không thể loại trừ là có hành động phá hoại của một vài cá nhân. Trong cuộc điều tra về sữa Tam Lộc vừa qua, cơ quan điều tra đã bắt giữ 19 người là nhân viên tại các trạm thu mua sữa, trong đó có hai anh em ruột ở tỉnh Hà Bắc, nơi đã có hai trẻ bị tử vong do uống sữa Tam Lộc. Cơ quan chức năng cho hay, những người này bị nghi đã bán 3 tấn sữa nhiễm độc mỗi ngày từ trạm thu mua của họ. Ngoài ra, cảnh sát Hà Bắc còn thu giữ được 60 túi chất bột trắng có nồng độ chất mê-la-min rất cao từ các trạm thu mua sữa.

Tuy nhiên, trách nhiệm lớn nhất vẫn thuộc về Tập đoàn sữa bột Tam Lộc. Từ tháng 3-2008, Tập đoàn sữa bột Tam Lộc đã bắt đầu nhận được những lá đơn khiếu kiện về chất lượng sữa khiến cho trẻ em lâm bệnh, thường là bí tiểu và nôn mửa. Tuy nhiên, họ đã bỏ qua mọi lời cảnh báo và giấu nhẹm vụ khiếu kiện trên. Mọi việc chỉ bị lộ tẩy khi báo chí phanh phui ra hồi đầu tháng 9 này. Cơ quan chức năng đã bắt giữ bà Điền Văn Hóa, cựu Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn sữa bột Tam Lộc để điều tra thêm.

Nỗ lực của chính quyền Trung ương

Năm 2004, 13 trẻ nhỏ Trung Quốc đã thiệt mạng khi uống phải sữa giả. Và vụ sữa Tam Lộc là trường hợp vi phạm an toàn thực phẩm lớn thứ hai ở Trung Quốc trong vòng 4 năm qua. Vụ việc này cho thấy có lỗ hổng trong giám sát và quản lý ngành sản xuất sữa ở Trung Quốc.

Để khắc phục tình trạng trên, các cơ quan chức năng trung ương thuộc Chính phủ Trung Quốc đã ra lệnh ngừng bán trên thị trường tất cả các loại sữa bột cho trẻ em có nhãn mác Tam Lộc. Tập đoàn Tam Lộc buộc phải niêm phong 2.176 tấn sữa bột bị nhiễm độc, đồng thời phải thu hồi 8.210 tấn sữa bột đã đưa ra thị trường.

Bộ Y tế Trung Quốc hiện đã cam kết điều trị miễn phí cho toàn bộ trẻ nhỏ bị bệnh do uống sữa Tam Lộc. Các bệnh nhi sẽ được ưu tiên điều trị tại tất cả các cơ sở y tế trên cả nước. Bộ cũng công bố phác đồ điều trị đối với các bệnh nhân bị sạn thận do dùng sữa bột Tam Lộc trên trang web www.moh.gov.cn để giúp các bệnh viện địa phương điều trị cho các bệnh nhi do dùng sữa Tam Lộc.

Bộ Y tế cũng thành lập một nhóm chuyên gia chịu trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn để chẩn đoán và điều trị cho các bệnh nhi. Nhóm này gồm 34 người, trong đó có 5 bác sĩ nhi, 7 bác sĩ tiết niệu, 10 bác sĩ thận và 12 chuyên gia chẩn đoán bằng siêu âm. Thứ trưởng Bộ Y tế Trung Quốc Mã Hiểu Vĩ cho biết, với phương pháp điều trị khoa học, kịp thời và hiệu quả, Bộ Y tế sẽ nỗ lực hết sức để ngăn chặn xảy ra thêm các trường hợp thương vong.

Kim Oanh