QĐND - 15 thành viên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) ngày 20-7 nhất trí thông qua nội dung thỏa thuận về chương trình hạt nhân vừa đạt được giữa I-ran và Nhóm P5+1.

Theo Hãng tin DW (Đức), việc LHQ thông qua thỏa thuận là một bước tiến mới thúc đẩy quá trình gỡ bỏ các lệnh trừng phạt với I-ran. Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra sau khi Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) xác nhận I-ran đã tuân thủ các bước đi quan trọng đặt ra trong thỏa thuận. Ông G.Van Bô-hê-men (Gerad van Bohemen), Đại sứ Niu Di-lân, quốc gia giữ vai trò Chủ tịch luân phiên HĐBA LHQ cho biết, “bản thỏa thuận đã nhận được sự nhất trí hoàn toàn”. Nghị quyết này kêu gọi "thực hiện đầy đủ lịch trình" trong Thỏa thuận hạt nhân I-ran và kêu gọi các nước thành viên LHQ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thực thi.

Theo thỏa thuận, Tê-hê-ran sẽ hạn chế chương trình hạt nhân của họ và đổi lại, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ sẽ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế áp đặt lên quốc gia này. Dù vậy, các biện pháp giới hạn tài chính với I-ran sẽ chỉ được gỡ bỏ sau khi IAEA khẳng định quốc gia Trung Đông này đã tuân thủ thỏa thuận triệt để. Quá trình xác minh này của IAEA sẽ mất khoảng 90 ngày. Sau khi các lệnh trừng phạt kinh tế được gỡ bỏ, LHQ sẽ chấm dứt hiệu lực của 7 bản nghị quyết cũ và áp dụng những quyết định mới nhất vừa được thông qua hôm 20-7.

Các thành viên Hội đồng Bảo an LHQ nhất trí thông qua nội dung thỏa thuận về chương trình hạt nhân I-ran vừa đạt được. Ảnh: Reuters.

Các thỏa thuận mới nhất cho phép cung cấp công nghệ và vũ khí hạng nặng như xe tăng và máy bay trực thăng tấn công cho I-ran, với sự chấp thuận của HĐBA LHQ. Tất cả biện pháp trừng phạt sẽ được tái áp đặt nếu Tê-hê-ran vi phạm bất kỳ điều kiện nào trong Thỏa thuận hạt nhân I-ran. Quyền phủ quyết của Nga và Trung Quốc, hai nước Ủy viên thường trực HĐBA, sẽ không có tác dụng đối với thỏa thuận hiện nay.

Sau khi HĐBA LHQ thông qua nghị quyết ủng hộ Thỏa thuận hạt nhân I-ran, các nhà ngoại giao quốc tế đã bày tỏ hoan nghênh thỏa thuận, đồng thời kêu gọi nỗ lực thực thi hiệu quả văn kiện này.

Phát biểu tại trụ sở HĐBA ở Niu Y-oóc (Mỹ), ông Mu-rây Mác-Cơ-li (Murray McCully), Ngoại trưởng Niu Di-lân kêu gọi tất cả các bên thực thi đầy đủ thỏa thuận một cách tích cực. Ông Mác-Cơ-li, người chủ trì phiên họp HĐBA nhấn mạnh, Niu Di-lân hy vọng thỏa thuận lịch sử về vấn đề hạt nhân I-ran có thể tạo nền tảng xây dựng lòng tin và mở ra một chương mới về hợp tác ở Trung Đông.

Các đại sứ tại LHQ có mặt trong phiên họp trên cho rằng, những nỗ lực trong nhiều năm qua để giải quyết vấn đề hạt nhân I-ran cần phải trở thành một hình mẫu để thế giới giải quyết các cuộc khủng hoảng khác, như tại Xy-ri và Y-ê-men hiện nay. Đại sứ Trung Quốc Lưu Kết Nhất (Liu Jieyi) kêu gọi thực thi hiệu quả thỏa thuận hạt nhân vừa ký kết, đồng thời khẳng định tiến trình thực thi thỏa thuận trong 10 năm tới sẽ rất quan trọng. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21-7 cho biết, Chủ tịch nước này Tập Cận Bình đã khẳng định với Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (Barack Obama) rằng, Bắc Kinh sẽ phối hợp với Oa-sinh-tơn cùng các nước khác để bảo đảm việc thực thi Thỏa thuận hạt nhân mới đạt được giữa I-ran và Nhóm P5+1.

Cùng ngày, tại Brúc-xen (Bỉ), Hội đồng Đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) đã ra tuyên bố ủng hộ hoàn toàn nghị quyết trên của LHQ và kêu gọi tất cả các bên nỗ lực để thực hiện thỏa thuận vừa đạt được. Tuyên bố cho biết, các cam kết và hành động của EU liên quan đến dỡ bỏ trừng phạt kinh tế và tài chính sẽ được tiến hành phù hợp với thời gian biểu và theo phương thức đã xác định trong thỏa thuận. Hội đồng nêu rõ, việc dỡ bỏ các trừng phạt sẽ diễn ra ngay khi IAEA xác nhận rằng, I-ran đã thực thi các cam kết của mình.

Ở Mỹ, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Mỹ Nan-xi Pê-lô-xi (Nancy Pelosi) ngày 20-7 đã gửi một bức thư tới các đồng nghiệp trong Quốc hội bày tỏ ủng hộ đối với Thỏa thuận hạt nhân I-ran.

Về phần mình, Đại sứ I-ran Gô-la-ma-li Khô-sơ-rô (Gholamali Khoshroo) khẳng định, Tê-hê-ran sẵn sàng "cam kết đầy đủ" với các nước láng giềng trong khu vực. Chính quyền I-ran ngày 20-7 nêu rõ sẽ tiếp tục theo đuổi chương trình hạt nhân hòa bình của mình, cũng như các hoạt động nghiên cứu và phát triển liên quan theo thỏa thuận Viên, đồng thời cam kết hợp tác chặt chẽ với các đối tác nhằm đạt tất cả những mục tiêu mà thỏa thuận hướng đến.

Dù vậy, nhiều nhà phân tích lo ngại Thỏa thuận hạt nhân I-ran sẽ còn gặp nhiều trở ngại trong quá trình thực thi. Bộ Ngoại giao I-ran cho biết, nghị quyết của LHQ nói trên không liên quan đến khả năng quân sự của nước này, trong đó có chương trình phát triển tên lửa đạn đạo. Người đứng đầu lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo I-ran (IRGC) Mô-ha-mét A-li Gia-pha-ri (Mohammed Ali Jafari) cho rằng, một số phần của nghị quyết của HĐBA LHQ vi phạm "giới hạn đỏ" do nhà lãnh đạo tinh thần tối cao I-ran Ay-a-tô-la A-li Kha-mê-ni (Ayatollah Ali Khamenei) đặt ra, đặc biệt là về khả năng quân sự của I-ran, và tuyên bố không bao giờ chấp nhận điều này. Các nhà ngoại giao cứng rắn ở I-ran lo ngại thỏa thuận trên có thể mở đường cho các thanh sát viên LHQ tiếp cận các căn cứ quân sự nhạy cảm của I-ran. Theo luật pháp I-ran, thỏa thuận hạt nhân vừa đạt được phải nhận được sự phê chuẩn của Hội đồng An ninh Quốc gia I-ran và lãnh tụ Kha-mê-ni trước khi có hiệu lực.

Trong khi đó, ở Mỹ, phe Cộng hòa tại Quốc hội hôm 20-7 lên tiếng chỉ trích việc HĐBA LHQ tiến hành bỏ phiếu về thỏa thuận này.