Việc tiếp tục công bố nội dung "Hồ sơ Panama" là bước tiếp theo trong tiến trình điều tra của ICIJ và là một phần trong cam kết của tổ chức này với người tố cáo vô danh “John Doe” trước đây...

“John Doe” lên tiếng

Kể từ khi “Hồ sơ Panama” bị rò rỉ trên truyền thông, không ai biết người tố giác bí ẩn là ai, ngoại trừ “John Doe”, tên chỉ người vô danh được sử dụng trong các cuộc liên lạc, trao đổi, cung cấp thông tin cho tờ báo Süddeutsche Zeitung (Nam Đức) của Đức.

Công ty Luật Mossack Fonseca, tâm điểm của vụ rò rỉ “Hồ sơ Panama”. Ảnh: maltatoday.com 

Một tháng sau khi “Hồ sơ Panama” được ICIJ và 109 cơ quan báo chí thế giới, trong đó có tờ Le Monde của Pháp, công bố rộng rãi, lần đầu tiên John Doe đã lên tiếng nói một chút về bản thân mình cũng như lý giải vì sao ông ta quyết định giao toàn bộ số tài liệu trên cho tờ Nam Đức.

Trong bài viết có tựa đề “Cuộc cách mạng tiếp theo sẽ được số hóa” gửi tới tờ Nam Đức, John Doe không tiết lộ danh tính nhưng cho biết ông ta không làm việc cho một chính phủ, một cơ quan tình báo nào. Ông cũng không tiết lộ quốc tịch của mình, nhưng nói về tình hình chính trị ở Mỹ và Anh bằng tiếng Anh rất rõ ràng.

"Tôi quyết định tố cáo Công ty Luật Mossack Fonseca của Pa-na-ma bởi vì tôi nghĩ rằng người sáng lập của nó, nhân viên và khách hàng phải có trách nhiệm đối với những hành vi vi phạm pháp luật như tham nhũng, trốn thuế…”, John Doe cho biết. Ông cũng tin rằng, các nhà báo “đã nói đúng” khi cho rằng, ông không thể cung cấp tài liệu cho "các cơ quan có thẩm quyền", nhưng ông cho biết “sẵn sàng hợp tác với các cơ quan chức năng khi cần thiết”.

Trong bài viết, John Doe cũng yêu cầu các cơ quan phải bảo vệ an toàn cho người tố giác. Theo ông, các chính phủ đã không có hàng rào pháp lý hiệu quả để bảo vệ người tố giác. Điều đó đã được thấy rõ trong trường hợp của Ét-uốt Xnâu-đơn (Edward Snowden), cựu nhân viên Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA); Bra-đli Bơ-ken-pheo (Bradley Birkenfeld), cựu nhân viên UBS, ngân hàng lớn nhất Thụy Sĩ và An-toan Đen-tua (Antoine Deltour), cựu nhân viên của PwC trong vụ bê bối LuxLeaks. Cuộc sống của những người này đã bị đảo lộn sau khi tiết lộ những bí mật động trời liên quan đến nhiều hành vi vi phạm pháp luật.

Điều khiến các nhà báo của tờ Nam Đức băn khoăn là động cơ nào khiến John Doe trao toàn bộ số tài liệu khổng lồ cho bản báo? Phải chăng John Doe cần tiền? Cũng có thể bởi một phần dữ liệu nằm trong Công ty luật Mossack Fonseca của Pa-na-ma đã được bán cho nhà chức trách Đức, Mỹ, Anh. Cũng có thể, ông ta tiết lộ tài liệu nhằm phục vụ lợi ích chung của cộng đồng? Điều này đã được thấy rõ sau khi John Doe trao miễn phí toàn bộ hồ sơ cho tờ Nam Đức. “Giả thiết thứ hai có vẻ hợp lý hơn cả trong bối cảnh tình trạng tham nhũng lan rộng, bất bình đẳng xã hội gia tăng, ngày càng có nhiều vụ vi phạm đạo đức trong kinh doanh…”, tờ Le Monde nhận định.

Phần 2 hứa hẹn những “bất ngờ”

Theo ICIJ, số tài liệu mới sẽ được công bố trong cơ sở dữ liệu toàn cầu vào lúc 20 giờ (theo giờ Oa-sinh-tơn) ngày 9-5, bao gồm thông tin cơ bản về hơn 200.000 công ty, quỹ tín thác và quỹ đầu tư bí mật nước ngoài có trụ sở tại 21 nơi, từ Hồng Công (Trung Quốc) cho tới Nê-va-đa (Mỹ). ICIJ tuyên bố, phần 2 này không phải là dữ liệu về các tư liệu gốc của phần 1 hay dữ liệu cá nhân quy mô lớn mà “có thể là vụ tiết lộ bí mật các công ty nước ngoài và những người đằng sau chúng lớn nhất từ trước đến nay”.  Đây là nhiệm vụ tiếp theo của ICIJ trong vụ điều tra “Hồ sơ Panama”. Trước đó, phần 1 đã làm rúng động thế giới vào đầu tháng 4 vừa qua.

Ngay lập tức, Công ty Luật Mossack Fonseca đã gửi thư tới ICIJ, hối thúc tổ chức này không công bố số tài liệu mật của Mossack Fonseca lên mạng. Trong bức thư đề ngày 6-5, Mossack Fonseca nhấn mạnh các hoạt động của công ty này đều hợp pháp, và cho rằng số tài liệu mà ICIJ đang nắm giữ là do tin tặc đánh cắp thông qua việc thâm nhập vào cơ sở dữ liệu của hãng từ các máy chủ nước ngoài.

LINH OANH