Hàng chục hạ nghị sĩ Mỹ thuộc đảng Dân chủ ngày 22-6 đã biểu tình ngồi để yêu cầu quốc hội, do đảng Cộng hòa kiểm soát, hành động giải quyết nạn bạo lực súng đạn sau vụ thảm sát Oóc-lan-đô cuối tuần trước. Những gương mặt cương quyết ngồi bệt trên sàn trụ sở Hạ viện cho thấy phe Dân chủ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến để hạn chế súng đạn, một trong những vấn đề nhạy cảm nhất tại Mỹ. “Chúng tôi sẽ chiếm sàn Hạ viện cho đến khi họ hành động”, AFP dẫn lời Hạ nghị sĩ Dân chủ G.Le-uýt (John Lewis), người khởi xướng biểu tình, tuyên bố.

Các nghị sĩ Mỹ biểu tình ngồi đòi hành động kiểm soát súng đạn. Ảnh: Roi-tơ 

Vụ biểu tình chưa từng có tiền lệ này bắt đầu vào trưa 22-6 (giờ địa phương) với sự tham gia của một nhóm hạ nghị sĩ Dân chủ. Đến tối cùng ngày, theo BBC, 168/188 hạ nghị sĩ và 34/44 thượng nghị sĩ đảng Dân chủ có mặt tại Hạ viện, trong đó một số người ngồi bệt xuống sàn nhà. Phe Cộng hòa dĩ nhiên phản đối kịch liệt và cho tắt ca-mê-ra. Tuy nhiên, hàng chục nghị sĩ Dân chủ đã dùng điện thoại di động quay trực tiếp những phát biểu rồi truyền trên mạng xã hội. Sau 10 giờ, Chủ tịch Hạ viện P.Rai-ân (Paul Ryan) cố gắng kiểm soát tình hình nhưng vấp phải sự phản đối của người biểu tình. Khung cảnh lúc đó trở nên hỗn loạn bởi thành viên hai phe Dân chủ và Cộng hòa không ngừng hét vào mặt nhau. Trong nỗ lực chấm dứt biểu tình, các hạ nghị sĩ Cộng hòa vào rạng sáng 23-6 giở chiêu cuối cùng là bỏ phiếu hoãn kỳ họp này đến sau kỳ nghỉ lễ Quốc khánh (4-7). Dù vậy, vẫn còn một nhóm nghị sĩ Dân chủ tiếp tục ở lại phòng họp Hạ viện.

Với khẩu hiệu "No bill, no break" (Không dự luật, không nghỉ), các hạ nghị sĩ Dân chủ yêu cầu Hạ viện tiếp tục hoạt động cho đến khi các nhà lãnh đạo Cộng hòa tiến hành bỏ phiếu thông qua dự luật kiểm soát súng đạn, trong đó có việc kiểm tra lý lịch người mua súng và hạn chế bán súng cho những đối tượng nằm trong danh sách theo dõi của Chính phủ. Đề xuất nêu trên được đưa ra sau vụ xả súng kinh hoàng tại Oóc-lan-đô khiến 50 người thiệt mạng, bao gồm cả kẻ thực hiện vụ tấn công là Ô.Ma-tin (Omar Mateen). Cả hai khẩu súng mà tên này sử dụng - một khẩu súng lục Glock và một khẩu súng trường tấn công AR-15 - đều được hắn mua một cách hợp pháp.

Theo ABC News, các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đã lên tiếng chỉ trích đảng Cộng hòa “im lặng quá lâu” về “nạn xả súng bừa bãi” và không hề có ý định dừng cuộc biểu tình. Hình ảnh hỗn loạn do các nghị sĩ đảng Dân chủ gây ra đã được phát trực tiếp trên truyền hình Mỹ và bị các nghị sĩ đảng Cộng hòa lên án là “không thể tin nổi” và “là một nỗi hổ thẹn”.

Áp lực đã gia tăng lên Quốc hội Mỹ sau khi Thượng viện ngày 20-6 bác bỏ 4 biện pháp hạn chế súng đạn, trong đó có 2 biện pháp do đảng Dân chủ đề xuất và 2 biện pháp còn lại do đảng Cộng hòa đề xuất. Đảng Cộng hòa và các đồng minh trong Hiệp hội Súng trường Quốc gia (NRA) cho rằng, các dự luật kiểm soát súng mà đảng Dân chủ đề xuất là hạn chế quá mức và chà đạp quyền được mang vũ khí. Trong khi đó, đảng Dân chủ phê phán kế hoạch của đảng Cộng hòa là "quá yếu ớt".

Trên thực tế, sở hữu súng đạn là một vấn đề gây chia rẽ rõ rệt trong chính giới Mỹ vì những lợi ích đằng sau mà nó mang lại. Kể từ năm 1994 đến nay, Quốc hội Mỹ chưa thông qua một dự luật kiểm soát súng đạn có sức nặng nào. BBC cho biết, ít nhất 100 dự luật xoay quanh vấn đề nhức nhối này được trình lên Quốc hội trong 5 năm qua nhưng đều bị phớt lờ. Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (Barack Obama) đã bày tỏ thất vọng trước những nỗ lực chưa toàn vẹn của giới lập pháp nước này trong việc kiểm soát súng đạn, để lại những lỗ hổng pháp lý mà một kẻ khủng bố có thể lợi dụng để sở hữu vũ khí. Theo thống kê, trung bình 89 người chết mỗi ngày và 32.514 người chết mỗi năm vì bạo lực súng đạn ở Mỹ. Năm 1990, khoảng 19% dân Mỹ phản đối việc kiểm soát súng chặt chẽ hơn. Hiện nay, khoảng 55% người Mỹ ủng hộ luật kiểm soát súng.

Trở lại với “cuộc chiến trên đồi Ca-pi-tôn”, cuộc biểu tình của các hạ nghị sĩ Dân chủ đã nhanh chóng thu hút sự chú ý và tham gia của các thượng nghị sĩ Dân chủ ở phía bên kia đồi Ca-pi-tôn, nâng tổng số nghị sĩ tham gia biểu tình lên tới hơn 100 người. Trong khi đó, bên ngoài khuôn viên đồi Ca-pi-tôn, gần 50 người thuộc Tổ chức phi lợi nhuận "Everytown for Gun Safety", với chủ trương chống bạo lực súng đạn, đã tổ chức tuần hành để bày tỏ ủng hộ các nghị sĩ Dân chủ. Tổng thống Ô-ba-ma cũng bày tỏ sự ủng hộ với hành động của các nghị sĩ. “Cảm ơn G.Le-uýt vì vai trò lãnh đạo trong vấn đề bạo lực súng đạn”, Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma viết trênTwitter.

Được biết, trong khi tham gia phong trào “chiếm sàn nhà tòa Hạ viện Mỹ” đòi cải cách luật súng đạn ngày 22-6, một nghị sĩ nhận được “chỉ thị” từ mẹ của mình rằng phải ngồi im đó đến khi các lãnh đạo chịu hành động. Mẹ của Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ K.Ê-li-xơn (Keith Ellison) đã ra “chỉ thị” cho con trai phải ngồi chung với các đồng nghiệp khác trên sàn nhà ở Hạ viện. Người mẹ này được cho là đã gọi điện đến văn phòng của ông Ê-li-xơn. Người phụ tá của nghị sĩ này viết lại tin nhắn trong tờ ghi chú và chuyển cho ông. “Mẹ của ông gọi và muốn ông ngồi trên sàn nhà!”, tờ ghi chú viết. Nghị sĩ theo đạo Hồi đầu tiên tại Hạ viện Mỹ này ngay lập tức tham gia và còn viết trên Twitter rằng “đang biểu tình chống lại bạo lực súng đạn và sự làm ngơ của phe đa số trong việc bảo vệ người Mỹ khỏi các vụ tàn sát”.

Để chuẩn bị cho một đêm dài dưới sàn nhà Hạ viện, các nghị sĩ đã nhận được “tiếp tế” từ các đồng nghiệp ở Thượng viện. Đủ loại thức ăn được gửi đến, gồm: Mứt, nước ngọt, kẹo, bánh quy, táo… Với số thức ăn này, các nghị sĩ thoải mái ngồi đó biểu tình mà không sợ đói!

Tuy nhiên, đúng như chia sẻ trên tài khoản Twitter của ông C.Mơ-phi (Chris Murph), Thượng nghị sĩ Dân chủ bang Con-nếch-ti-cớt, bất chấp những tín hiệu tích cực trong sự thỏa hiệp giữa hai đảng phái chính tại Mỹ và nỗ lực của các nghị sĩ Dân chủ về vấn đề kiểm soát súng đạn, đây vẫn là cuộc chiến còn lâu mới ngã ngũ. “Đây chỉ là một bước. Cuộc chiến vẫn còn lâu mới kết thúc. Nhưng có hàng triệu tiếng nói đang đòi hỏi phải thay đổi. Và chúng tôi không thể dừng việc hối thúc điều đó”, ông Mơ-phi viết.

Trong khi đó, thủ lĩnh phe thiểu số tại Hạ viện, nghị sĩ đảng Dân chủ N.Pê-lô-xi (Nancy Pelosi) nhấn mạnh, đảng Dân chủ sẽ tiếp tục ngồi bệt xuống sàn trong thời gian cần thiết và sẽ tiếp tục thực hiện việc này ở cả Oa-sinh-tơn cũng như ở nơi mà các nghị sĩ này đại diện.

NGỌC HÀ