QĐND - Hãng thông tấn chính thức IRNA cho biết, với 199 phiếu ủng hộ, 3 phiếu chống và 5 phiếu trắng, Quốc hội I-ran ngày 21-6 đã thông qua dự luật cấm các thanh sát viên quốc tế tiếp cận các địa điểm quân sự, an ninh và phi hạt nhân “nhạy cảm”, cũng như các tài liệu và các nhà khoa học hạt nhân của nước này. Các nhà phân tích cho rằng, dự luật này có thể tạo ra trở ngại đáng kể đối với các nỗ lực đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận hạt nhân cuối cùng trước thời hạn chót ngày 30-6 tới giữa I-ran và nhóm P5+1.

Việc thông qua dự luật cho thấy, I-ran kiên quyết giữ vững lập trường cứng rắn của mình bất chấp sức ép tăng mạnh từ các đối tác đàm phán trong bối cảnh thời hạn chót cận kề. Bên cạnh điều khoản cấm thanh sát các cơ sở quân sự, dự luật trên cũng yêu cầu dỡ bỏ ngay lập tức tất cả các biện pháp trừng phạt đơn phương và đa phương khi I-ran bắt đầu thực hiện các nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận hạt nhân. Theo Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và An ninh quốc gia thuộc Quốc hội I-ran, ông A-la-ét-đin Bo-ru-déc-đi (Alaeddin Boroujerdi), dự luật này nhằm mục đích ủng hộ các nhà đàm phán I-ran trước các đòi hỏi “thái quá” của Mỹ và “bảo vệ các lợi ích quốc gia” của Tê-hê-ran.

Ngoại trưởng Pháp Lo-ren Pha-bi-út đưa ra tuyên bố cứng rắn trước khi bước vào vòng đàm phán quyết định. Ảnh: Wochit

Trước đó, hôm 20-6, Quốc hội I-ran đã bỏ phiếu thông qua dự luật sửa đổi nói trên, trong đó hối thúc chính phủ bảo đảm các thành tựu và quyền phát triển hạt nhân của I-ran, đồng thời yêu cầu ngoại trưởng báo cáo định kỳ 6 tháng một lần tiến trình thực thi thỏa thuận hạt nhân cuối cùng. Ngoài ra, thỏa thuận hạt nhân cuối cùng đang được đàm phán giữa I-ran và Nhóm P5+1 (gồm 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) sẽ chỉ có giá trị nếu bảo đảm việc tiếp cận không hạn chế của Tê-hê-ran đối với các kiến thức, công nghệ hạt nhân hòa bình, các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Nếu dự luật nói trên chính thức được phê chuẩn và trong trường hợp Quốc hội Mỹ bỏ phiếu gia tăng các biện pháp trừng phạt chống lại Tê-hê-ran, Chính phủ I-ran sẽ buộc phải ngừng thỏa thuận hạt nhân với các cường quốc thế giới và khôi phục chương trình hạt nhân của nước này. Dự kiến, văn kiện trên sẽ phải được Hội đồng bảo vệ cách mạng, cơ quan giám sát hiến pháp của I-ran xem xét và thông qua để trở thành luật. Tuy nhiên, không ai mong muốn nguy cơ này sẽ trở thành hiện thực, bởi như vậy đồng nghĩa với việc bao nỗ lực đàm phán trước đây giữa I-ran và nhóm P5+1 sẽ bị uổng phí và mọi việc trở lại vạch xuất phát ban đầu.

Trong bối cảnh đó, không khí trước khi diễn ra vòng đàm phán quyết định sát thời hạn chót cũng không mấy khả quan khi Anh đã phải lên tiếng kêu gọi I-ran linh hoạt hơn trong đàm phán. Ngoại trưởng Anh Phi-líp Ham-mon (Philip Hammond) ngày 22-6 bày tỏ hy vọng được thấy một số tiến triển khi các cuộc thương lượng nghiêm túc đang được tiến hành. Ông thừa nhận các bên đều đang thúc đẩy một cách khó nhọc để đạt được điều đó.

Trước thềm cuộc gặp với người đồng cấp I-ran,  hôm 21-6, trong một tuyên bố, Ngoại trưởng Pháp Lo-ren Pha-bi-út yêu cầu bất cứ thỏa thuận nào với I-ran cũng phải cứng rắn, có sức nặng và có thể xác minh (các hoạt động hạt nhân của Tê-hê-ran).

I-ran cũng tỏ ra không phải đối tác dễ chơi khi cùng ngày 21-6, Ngoại trưởng Mô-ha-mét Gia-vát Da-ríp khẳng định, Tê-hê-ran không bị sức ép thời gian để đạt được thỏa thuận toàn diện với các cường quốc thế giới và cho rằng nhiều khả năng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục kéo dài quá thời hạn chót 30-6. Ngoại trưởng I-ran cũng chỉ trích 6 cường quốc vì đã đưa ra những “yêu sách thái quá” trong quá trình đàm phán, đồng thời tuyên bố I-ran sẽ không chịu lùi bước trước các áp lực đó.

Ngoại trưởng I-ran, theo kế hoạch tới Lúc-xem-bua vào ngày 22-6 để tham gia các cuộc đàm phán cuối cùng về chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran với những người đồng cấp Anh, Pháp và Đức cùng Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của Liên minh Châu Âu Phê-đê-ri-ca Mô-ghe-ni-ri (Federica Mogherini).

XUÂN PHONG